Мегалобластық анемия: себептері, диагностикасы және емдеуі
Megaloblastic anemia
Мегалобластық анемия – қан жасушаларының ДНК синтезі бұзылуынан туындайтын макроциттік анемия түрі. Осының салдарынан оттегі жетіспеушілігі пайда болады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мегалобластық анемия – макроциттік анемияның бір түрі. Анемия – қызыл қан клеткаларының кемістігі, ол организмдегі оттегінің жетіспеуіне алып келуі мүмкін. Мегалобластық анемия қызыл қан клеткаларын жасау кезінде ДНК синтезінің тежелуі салдарынан пайда болады. ДНК синтезі бұзылғанда, жасуша циклі G2 өсу кезеңінен митоз (М) кезеңіне өте алмайды. Бұл жасушаның бөлінбей үдеп өсуіне әкеледі, ол макроцитозбен көрінеді. Мегалобластық анемияның басталуы, әсіресе басқа анемия түрлерімен салыстырғанда, салыстырмалы түрде баяу болады. Қызыл қан клеткаларының ДНК синтезіндегі кемістік көбінесе витамин тапшылығынан, атап айтқанда В12 витаминінің немесе фолий қышқылының жетіспеушілігінен туындайды. Микроэлементтердің жоғалуы да себеп болуы мүмкін. Витамин тапшылығына байланысты болмаған мегалобластық анемия ДНК синтезін тікелей улайтын антиметаболиттердің әсерінен туындауы мүмкін, мысалы, кейбір химиотерапиялық немесе антибиотиктер (мысалы, азатиоприн немесе триметоприм). Мегалобластоздың патологиялық күйі сүйек косырында көптеген ірі, дамымаған және жұмыс істемейтін қызыл қан клеткаларының (мегалобластардың) болуымен, сондай-ақ гиперсегменттелген нейтрофилдермен (алты немесе одан да көп бөлігі бар нейтрофилдер немесе кем дегенде бес бөлігі бар нейтрофилдердің 3%-дан астамы) сипатталады. Бұл гиперсегменттелген нейтрофилдерді перифериялық қанда (қан үлгісінің диагностикалық маздығын қолдану арқылы) анықтауға болады.
Megaloblastic anemia is a type of macrocytic anemia. An anemia is a red blood cell defect that can lead to an undersupply of oxygen. Megaloblastic anemia results from inhibition of DNA synthesis during red blood cell production. When DNA synthesis is impaired, the cell cycle cannot progress from the G2 growth stage to the mitosis (M) stage. This leads to continuing cell growth without division, which presents as macrocytosis. Megaloblastic anemia has a rather slow onset, especially when compared to that of other anemias. The defect in red cell DNA synthesis is most often due to hypovitaminosis, specifically vitamin B12 deficiency or folate deficiency. Loss of micronutrients may also be a cause. Megaloblastic anemia not due to hypovitaminosis may be caused by antimetabolites that poison DNA production directly, such as some chemotherapeutic or antimicrobial agents (for example azathioprine or trimethoprim). The pathological state of megaloblastosis is characterized by many large immature and dysfunctional red blood cells (megaloblasts) in the bone marrow and also by hypersegmented neutrophils (defined as the presence of neutrophils with six or more lobes or the presence of more than 3% of neutrophils with at least five lobes). These hypersegmented neutrophils can be detected in the peripheral blood (using a diagnostic smear of a blood sample).
Патофизиология
Тез бөлінетін жасушаларда ДНК синтезінде ақау бар, сондай-ақ РНК және ақуыз синтезі де аз дәрежеде бұзылады. Осының салдарынан теңгерімсіз жасуша көбеюі және жасуша бөлінісінің бұзылуы, ядролық жетілудің тоқтауынан туындайды, сондықтан жасушалар ядролық-цитоплазмалық асинхрондылықты көрсетеді. Сүйек кемігінде мегалобластардың көп бөлігі перифериялық қанға өтуге үлкермес бұрын жойылады (интрамедуллярлық гемолиз). Ал кейбір макроциттер сүйек кемігінен перифериялық қанға шығып кетеді, бірақ олар ретикулоэндотелиялық жүйемен (экстрамедуллярлық гемолиз) жойылады.
There is a defect in DNA synthesis in the rapidly dividing cells and to a lesser extent, RNA and protein synthesis are also impaired. Therefore, unbalanced cell proliferation and impaired cell division occur as a result of arrested nuclear maturation so the cells show nuclear cytoplasmic asynchrony. In the bone marrow, most megaloblasts are destroyed prior to entering the peripheral blood (intramedullary hemolysis). Some can escape the bone marrow (macrocytes) to peripheral blood but they are destroyed by the reticulo endothelial system (extramedullary hemolysis).
Диагностика
В дәруменінің тапшылығын диагностикалаудың алтын стандарты – қандағы В дәрумені деңгейінің төмен болуы. Қандағы В дәруменінің төмен деңгейі – бұл әдетте инъекциялар, қосымшалар немесе диеталық ұсынымдар арқылы емделуі тиіс жағдай, бірақ ол диагноз емес. В дәруменінің гиповитаминозы жоғарыда аталғандар сияқты бірнеше механизмдерден туындауы мүмкін. Себебін анықтау үшін науқастың толыққанды қаралуы, қосымша зерттеулер және эмпирикалық терапия клиникалық жағдайға қарай тағайындалуы мүмкін. Метилмалоно қышқылының (метилмалонат) өлшеуі В дәрумені мен фолат тапшылығын ажыратудың жанама тәсілі болып табылады. Фолий қышқылы жетіспеушілігінде метилмалоно қышқылының деңгейі көтерілмейді. Қандағы кобаламинді тікелей өлшеу әлі де алтын стандарт болып саналады, себебі метилмалоно қышқылының жоғары деңгейін анықтау тесті жеткілікті дәлдікке ие емес. В дәрумені метилмалонил коэнзим А мутаза ферментінің қажетті протездік тобы болып табылады. В дәруменінің жетіспеушілігі – бұл ферменттің жұмысын бұзуға және оның субстраты, метилмалоно қышқылының жиналуына алып келетін жағдайлардың бірі ғана, оның жоғары деңгейі зәр мен қанда анықталады. Радиоактивті В дәруменінің қолжетімсіздігіне байланысты Шиллинг тестісі қазір көбінесе тарихи мәнге ие. Шиллинг тестісі бұрын В дәруменінің тапшылығының себебін анықтау үшін қолданылған. Шиллинг тестісінің бір артықшылығы – оның құрамында көбінесе В дәрумені және ішкі фактор болғандығы.
The gold standard for the diagnosis of Vitamin B deficiency is a low blood level of Vitamin B. A low level of blood Vitamin B is a finding that normally can and should be treated by injections, supplementation, or dietary or lifestyle advice, but it is not a diagnosis. Hypovitaminosis B can result from a number of mechanisms, including those listed above. For determination of cause, further patient history, testing, and empirical therapy may be clinically indicated. A measurement of methylmalonic acid (methylmalonate) can provide an indirect method for partially differentiating Vitamin B and folate deficiencies. The level of methylmalonic acid is not elevated in folic acid deficiency. Direct measurement of blood cobalamin remains the gold standard because the test for elevated methylmalonic acid is not specific enough. Vitamin B is one necessary prosthetic group to the enzyme methylmalonyl coenzyme A mutase. Vitamin B deficiency is but one among the conditions that can lead to dysfunction of this enzyme and a buildup of its substrate, methylmalonic acid, the elevated level of which can be detected in the urine and blood. Due to the lack of available radioactive Vitamin B, the Schilling test is now largely a historical artifact. The Schilling test was performed in the past to help determine the nature of the vitamin B deficiency. An advantage of the Schilling test was that it often included Vitamin B with intrinsic factor.