Франкофония: Халықаралық ұйым және француз тілінің таралуы

Халықаралық Франкофония ұйымы: 88 мемлекеттен тұратын, француз тілі мен мәдениетін қолдайтын ұйым. Бас кеңсесі – Париж, хатшысы – Луиз Мушикивабо.

12 мин оқу

100%

Дереккөз: Organisation internationale de la Francophonie — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Халықаралық ұйым

| әкімшілік орталық түрі = Бас кеңсе
| әкімшілік орталық = Париж, Франция
| тілдер түрі = Ресми тіл
| тілдер = Француз тілі
| көшбасшы атағы1 = Бас хатшы
| көшбасшы аты1 = Луиза Мусикивабо
| көшбасшы атағы2 = АФФ Бас хатшысы
| көшбасшы аты2 = Жак Краболь
| көшбасшы атағы3 = АФФ Президенті
| көшбасшы аты3 = Франсуа Паради
| құрылған оқиға1 = Ниамей конференциясы
| құрылған күні1 = 20 наурыз 1970 (ACCT ретінде)
| құрылған оқиға2 = Ханой конференциясы
| құрылған күні2 = 14–16 қараша 1997 (Франкофония ретінде)
| ЖЖІ номиналды = 18,28 триллион доллар
| ЖЖІ номиналды жылы = 2023
| аумақ км2 = 28 223 185
| аумақ шаршы миль = 10 897 032,263
| халық саны = 1 миллиард
| халық саны жылы = 2016
| халық тығыздығы км2 = 36
| p1 = Француз тілді қауымдастық
| flag p1 = Француз тілді қауымдастығының туы.svg
| ресми сайт =
| аяқ-таңба a = Францияның ұранына сілтеме жасау. Халықаралық франкофония ұйымы (OIF; кейде Франкофония деп қысқартылады, la fʁɑ̃kɔfɔni, кейде ағылшын тілінде Халықаралық Франкофония ұйымы деп те аталады) – француз тілі франкофондық немесе әдеттегі тіл болып табылатын, халықтың көп бөлігі француз тілін білетін немесе француз мәдениетімен байланысы бар елдер мен аймақтарды білдіретін халықаралық ұйым. Ұйымға 88 мемлекет және үкімет мүше; олардың ішінде 54 мемлекет және үкімет толық мүше, 7 – серіктес мүше және 27 – бақылаушы. Франкофония (кіші әріппен "f") немесе франкосфера (көбінесе ағылшын тілінде үлкен әріппен жазылады) термині француз немесе бельгиялық халық, сондай-ақ Франция мен Бельгия тарихи, мәдени, әскери немесе саяси рөл атқарған елдер арасындағы теңдікті қолдайтын жеке және мемлекеттік ұйымдардың желісін қамтитын француз тілді халықтардың жаһандық қауымдастығын білдіреді. Қазіргі ұйым 1970 жылы құрылған. Оның ұраны – «Теңдік, толықтыру және ынтымақтастық» (égalité, complémentarité, et solidarité), Францияның «Бостандық, теңдік, бауырластық» ұранына сілтеме. Француз тілін білетін елдердің шағын тобынан бастау алған Франкофония қазірде мәдениет, ғылым, экономика, әділет және бейбітшілік салаларында мүше мемлекеттермен ынтымақтасатын жаһандық ұйымға айналды.

| admin center type = Headquarters
| admin center = Paris, France
| languages type = Official language
| languages = French
| leader title1 = Secretary General
| leader name1 = Louise Mushikiwabo
| leader title2 = APF General Secretary
| leader name2 = Jacques Krabal
| leader title3 = APF President
| leader name3 = François Paradis
| established event1 = Conference of Niamey
| established date1 = 20 March 1970(as ACCT)
| established event2 = Conference of Hanoi
| established date2 = 14–16 November 1997(as La Francophonie)
| GDP nominal = $18.28 trillions
| GDP nominal year = 2023
| area km2 = 28,223,185
| area sq mi = 10,897,032.263
| population estimate = 1 billion
| population estimate year = 2016
| population density km2 = 36
| p1 = French Community
| flag p1 = Standard of the French Community. svg
| official website =
| footnote a = Deliberately alluding to France's motto. The Organisation internationale de la Francophonie (OIF; sometimes shortened to the Francophonie, la fʁɑ̃kɔfɔni, sometimes also called International Organisation of La Francophonie in English) is an international organization representing countries and regions where French is a lingua franca or customary language, where a significant proportion of the population are francophones (French speakers), or where there is a notable affiliation with French culture. The organization comprises 88 member states and governments; of these, 54 states and governments are full members, 7 are associate members and 27 are observers. The term francophonie (with a lowercase "f"), or francosphere (often capitalized in English), also refers to the global community of French speaking peoples, comprising a network of private and public organizations promoting equal ties among countries where French or Belgian people or France or Belgium played a significant historical role, culturally, militarily, or politically. The modern organisation was created in 1970. Its motto is , , ("equality, complementarity, and solidarity"), a deliberate allusion to France's motto liberté, égalité, fraternité. Starting as a small group of French speaking countries, the Francophonie has since evolved into a global organization whose numerous branches cooperate with its member states in the fields of culture, science, economy, justice, and peace.

Тарих

Мәдени және техникалық ынтымақтастық агенттігін (Agence de Coopération Culturelle et Technique) құрған конвенцияға Африка мемлекет басшылары Леопольд Седар Сенгор (Сенегал), Хабиб Бургиба (Тунис), Хамани Диори (Нигер) және Нородом Сианук (Камбоджа) ықпалымен 21 мемлекет пен үкімет өкілдері 1970 жылғы 20 наурызда қол қойды. Француз тілін ортақ пайдалану негізінде құрылған бұл үкіметаралық ұйымның мақсаты – мүше мемлекеттерінің мәдениеттерін дамыту және олардың арасындағы мәдени және техникалық ынтымақтастықты күшейту, сондай-ақ диалог арқылы олардың арасындағы ынтымақ пен байланысты нығайту. Франкофония жобасы Мәдени және техникалық ынтымақтастық агенттігі құрылғаннан бері үздіксіз дамып келеді, ол 1998 жылы Франкофонияның үкіметаралық агенттігі (Agence intergouvernementale de la Francophonie) мәртебесін алды, бұл оның үкіметаралық екенін еске салады. 2005 жылы Франкофонияның жаңа Жарғысын (Charte de la Francophonie) қабылдау агенттікке Франкофонияның халықаралық ұйымы (Organisation internationale de la Francophonie) деген атау берді.

Атқарушы хатшылық (бас хатшылар)

Бас хатшы лауазымы 1997 жылы Ханойда өткен жетінші басшылар саммитінде құрылды. Канадалық Жан Луи Рой 1989 жылдан бастап 1997 жылы Үкіметаралық Франкофония Ұйымы құрылғанға дейін Франкофонияның хатшысы болды, ал бұрынғы Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Бутрос Бутрос Гали Франкофонияның бірінші Бас хатшысы ретінде тағайындалды. Сенегал Республикасының бұрынғы президенті Абду Диуф 2003 жылдың 1 қаңтарында Бас хатшы болды. Ол 2006 жылдың 29 қыркүйегінде Бухарестте өткен Франкофония саммитінде екінші мерзімге қайта сайланды және 2010 жылы Монтрёде өткен Франкофония саммитінде 2014 жылдың 31 желтоқсанына дейін тағы бір мерзімге сайланды. 2014 жылы Дакарда өткен саммитте Канаданың бұрынғы генерал-губернаторы Мишель Жан 2015 жылдың қаңтарынан бастап ұйымды басқару үшін таңдалды. Франкофонияның Бас хатшысы саммит кезінде сайланады және Франкофонияның саяси әрекеттерінің халықаралық аренадағы ресми өкілі болып табылады. Бас хатшы Франкофонияның көпжақты әрекеттері үшін басымдықтарды анықтауға жауапты. Оның міндеті – франкофондық көпжақты ынтымақтастықты жеңілдету және барлық операциялық мекемелердің бағдарламалары мен қызметтерінің үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Бас хатшы төрт жылдық өкілеттігін Франкофонияның үш негізгі институтының – саммиттердің, Министрлер кеңесінің және Тұрақты кеңестің билігінде жүзеге асырады. № (Номер) Суретінің аты Елі Туған күні Өлген күні Басталуы Аяқталуы Ескермелер 1 Бутрос Бутрос Гали 14 қараша 1922 Қайтыс болды: 2016 жылдың 16 наурызы (93 жас) 16 қараша 1997 31 желтоқсан 2002 Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы (1992–1996), Египеттің Сыртқы істер министрі (1977, 1978–1979), Египеттің Сыртқы істер министрі (1977–1991) 2 Абду Диуф Тірі 1 қаңтар 2003 31 желтоқсан 2014 Сенегал президенті (1981–2000), Сенегал премьер-министрі (1970–1980) 3 Мишель Жан Тірі 5 қаңтар 2015 2 қаңтар 2019 Канаданың бас губернаторы (2005–2010) 4 Луиза Мушикивабо Тірі 3 қаңтар 2019 қазіргі уақытқа дейін Руанданың Сыртқы істер және ынтымақтастық министрі (2009–2018)

The position of Secretary General was created in 1997 at the seventh leaders' summit held in Hanoi. Canadian Jean Louis Roy was secretary of the Agence de coopération culturelle et technique from 1989 until the formal creation of the Agence intergouvernementale de la Francophonie in 1997 with former Secretary General of the United Nations Boutros Boutros Ghali as the first secretary general of La Francophonie. Abdou Diouf, the former president of the Republic of Senegal, became Secretary General on January 1, 2003. He was reelected on 29 September 2006, for a second mandate during the Summit of the Francophonie of Bucharest, and elected again in 2010 at the Summit of the Francophonie of Montreux for another mandate which ran until 31 December 2014. At the 2014 summit in Dakar, former Governor General of Canada Michaëlle Jean was chosen to lead the organization starting in January 2015. The Secretary General of the Francophonie is elected during the Summit, and serves as the spokesperson and the official representative internationally of the political actions of the Francophonie. The Secretary General is responsible for proposing priority areas for multilateral Francophonie actions. Their job is to facilitate Francophone multilateral cooperation and to ensure that programs and activities of all operating agencies work in harmony. The Secretary General carries out their four year mandate under the authority of the three main institutions of the Francophonie: the Summits, the Ministerial Conference and the Permanent Council. No. (Number) ImageNameCountry Birth Death Start End Notes 1 Boutros Boutros Ghali 14 November 1922 Died: 2016 03 16 (aged 93) 16 November 1997 31 December 2002Secretary General of the United Nations (1992–1996), Minister of Foreign Affairs of Egypt (1977, 1978–1979), Minister of State for Foreign Affairs of Egypt (1977–1991) 2 Abdou Diouf Living 1 January 2003 31 December 2014President of Senegal (1981–2000), Prime Minister of Senegal (1970–1980) 3 Michaëlle Jean Living 5 January 2015 2 January 2019Governor General of Canada (2005–2010) 4 Louise Mushikiwabo Living 3 January 2019 incumbentMinister of Foreign Affairs and Cooperation of Rwanda (2009–2018)

Мүшелер

Мавританияның мүшелігі 2008 жылдың 26 тамызында әскери төңкерістен кейін демократиялық сайлаулар өткізілгенге дейін тоқтатылды. Мадагаскардың 2009 жылғы 17 наурыздағы конституцияға қайшы билікке өтуіне байланысты 2009 жылғы сәуірде оның мүшелігі тоқтатылды. Малидің мүшелігі 2012 жылдың наурызында мемлекеттік төңкеріске байланысты тоқтатылды, содан кейін Орталық Африка Республикасының мүшелігі CPF-тың 88-ші сессиясында (наурыз 2012) тоқтатылды, сондай-ақ Гвинея-Бисау 2012 жылдың 18 сәуірінде осы себеппен тоқтатылды. 2013–2014 жылдардағы саяси дағдарыстан кейін 2014 жылы Таиланд, бақылаушы ел, мүшеліктен шеттестірілді. 2018 жылы Луизиана бақылаушы ретінде қосылған алғашқы АҚШ штаты болды. 2021 жылы Новая Шотландия үкіметі бақылаушы мәртебесіне үміттәндігін мәлімдеді. Алжир әлемдегі ең ірі француз тілді қауымдастықтардың бірі болғанымен, бұл ұйымның мүшесі емес.

Операциялық агенттіктер

Франкофонияның халықаралық ұйымы өзінің міндетін орындау үшін бес операциялық мекемеге сүйенеді: l’Agence Universitaire de la Francophonie (AUF); TV5Monde; l’Association Internationale des Maires Francophones (AIMF); l'Association des Fonctionnaires Francophones des Organisations Internationales (AFFOI); және l’Université Senghor d’Alexandrie.

Франкофондық университеттер қауымдастығы (AUF)

1961 жылы Монреальде құрылған Франкофондық университеттер қауымдастығы Африка, араб әлемі, Оңтүстік-Шығыс Азия, Орталық және Шығыс Еуропа, сондай-ақ Кариб бассейнінің франкофондық елдерінің жоғары білім және ғылыми-зерттеу институттарын біріктіреді. Оның мақсаты – француз тіліндегі ғылыми кеңістікті құруға және дамытуға үлес қосу. Ол француз тілін, мәдени және тілдік әртүрлілікті, құқық пен демократияны, сондай-ақ қоршаған ортаны және тұрақты дамуды қолдайды. Бұдан өзге, студенттер, зерттеушілер мен профессорлар үшін маңызды мобильділік бағдарламасын ұсынады. Оның міндеттерінің бірі – халықаралық ұйымдарда француз тілін және тілдік әртүрлілікті қолдау. Қауымдастық жыл сайын халықаралық ұйымдарда француз тілі күнін өткізеді. Сонымен қатар, тілдік, мәдени және түсініктердің әртүрлілігінің маңыздылығын арттыру мақсатында семинарлар ұйымдастырады. Президенті – француз халықаралық мемлекеттік қызметкері Доминик Хоппе.

TV5Monde, француз тілді халықаралық телеарна

TV5Monde – көптеген елде қолжетімді алғашқы халықаралық француз тіліндегі телеарна. Телевизия мен онлайн платформаларда TV5Monde телеарнасының көрермендері тез өсті. TV5 – әлемдегі үш ірі телеарнаның бірі (BBC және CNN-мен бірге), және Франкофонияның маңызды жетістіктерінің бірі саналады. Ол француз тіліндегі түпнұсқа телебағдарламаларға кең қолжетімділікті қамтамасыз етеді және тілдің, сондай-ақ француз тілінде сөйлейтін мәдениеттердің дамуына үлес қосады. Ол әлемнің түкпір-түкпірінде қолданылатын француз тілінің әртүрлі нұсқаларын және олардың барлық акценттерін көрсетеді. Ол француз тілін ана тілі ретінде білмейтін көрермендерге де арналған; оны қабылдай алатын көпшілік және аудиторияның бір бөлігі француз тілін бірінші тілі етпейтін адамдардан тұрады. Әртүрлі тілдердегі субтитрлердің арқасында, француз тілін білмейтін көрермендерге де Франкофонияға қол жеткізуге мүмкіндік береді – ол 12 тілге аударылған.

Француз тілді қала әкімдерінің халықаралық қауымдастығы

Француз тілді қала әкімдерінің халықаралық қауымдастығы 1979 жылы Квебек қаласында Жан Пеллетье мен Жак Ширак, сол кезде Квебек және Париж қалаларының әкімдері, 20 негізгі қаладан құралған бастапқы топпен құрылды. Бұл – 48 ел немесе үкіметті біріктіретін қалалық даму жөніндегі операциялық мекеме. Мақсаты – барлық муниципалдық қызмет салаларында жақын ынтымақтастық орнату. Оның міндеттері – жергілікті демократияны күшейту, қалалық әлеуетті дамыту және халықты қолдау. Қауымдастық денсаулық сақтау, мәдениет, жастар мен білім беру, қалалық даму, оқыту және муниципалдық инфрақұрылым салаларындағы шараларды жүзеге асырады. 2009 жылдан бері қауымдастыққа Анн Идальго (Париж мэрі) төрағалық етеді, ал Пьер Байлет – тұрақты хатшы.

Александрияның Сенгор университеті

Африка дамуына қызмет ететін француз тілді университет құру жобасы 1989 жылы Дакар саммитінен кейін ұсынылып, қабылданды. Мысырдың Александрия қаласындағы Сенгор университеті – франкофондық Африканың дамуы үшін маңызды салаларда менеджерлер мен жоғары білікті оқытушыларды даярлайтын жеке аспирантуралық оқу орны. Ол менеджерлер мен оқытушылардың дамудың белгілі бір салаларындағы іс-қимылдарына және жауапкершілікті жүзеге асыру қабілеттерін дамытады: жобаларды басқару, қаржы институттары, қоршаған орта, тамақтану денсаулығы және мәдени мұра. Сенгор университеті өз студенттеріне және оның қызмет салаларында мамандандырылған мамандарға көмектесу үшін, Франкофонияның басқа ұйымдары мен институттарымен бірлесіп семинарлар ұйымдастырады.

Бейбітшілік, демократия және адам құқықтары

Ұлттар Достастығына ұқсас, Франкофонияның мақсаты демократия мен адам құқықтарын ілгерілету болып табылады. 2000 жылғы 3 қарашадағы Бамако декларациясынан кейін Франкофония осы бағыттағы бірқатар мақсаттарға жету үшін өзіне қажетті қаржылық мүмкіндіктерді жасады. Франкофония бейбітшілікті, демократияны, құқықтық мемлекетті және адам құқықтарын қолдауға, алдын алуға баса назар аудару арқылы маңызды үлес қосуға ниеттеніп отыр. Саяси тұрақтылық және барлық адамдардың толық құқықтары, Бамако декларациясының тақырыбы, тұрақты дамудың кілті саналады. Франкофония мүше елдеріне ұлттық құзыреттілікті арттыру, жанжалдарды шешу және дағдарыстарды бейтараптандыруға көмектесу үшін кең ауқымды үкіметаралық, институционалдық, академиялық және бейүкіметтік желісінің тәжірибесіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Соңғы жылдары, әсіресе Канада және Квебек үкіметтері, ұйымның адам құқықтарын қорғау және демократияны іске асыру саласындағы көрсеткіштері нашар мемлекеттерге санкция салу үшін Жарғыны қабылдауды қолдады. Бұл шара кем дегенде екі рет талқыланды, бірақ мақұлданбады.

Білім беруді, оқытуды, жоғары білім беруді және ғылыми-зерттеуді қолдау

Халықаралық франкофония ұйымы француз тілін ортақ тіл ретінде пайдаланатын түрлі халықтарды білім арқылы байланыстыруды мақсат етеді. Білім беру, барлық балалардың теңдіксіз толыққанды бастауыш білім алу мүмкіндігіне ие болуымен басталады, бұл дербестік пен ақпаратқа қол жеткізу сияқты. Онда бастауыш мектептен орта мектепке дейінгі оқыту мен даярлаудың біріктірілген тәсілі қамтылады, ол жұмысқа орналасуға мүмкіндік береді. Білім беру саясаты француз тіліне серіктес тілдермен қатар маңызды орын беруі керек. Соңында, француз тіліндегі академиялық бағыттардың ғылыми зерттеу әлеуетін арттыру қажет. 2013 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының еріктілер бағдарламасы Бельгия Корольдігінің Сыртқы істер, сыртқы сауда және даму ынтымақтастығы федералдық мемлекеттік қызметінен 2013 және 2014 жылдарға франкофондық әлемге таралуды және онлайн еріктілік қызметі арқылы еріктілікті насихаттауды қолдау үшін қаржылық үлесім алды.

Франкофонды емес мүше мемлекеттердің және миссиялардың көбеюі

ОИФ мүшелерінің саны 1970 жылы 21-ден 2018 жылы 88 мемлекет пен аумаққа дейін өсті. Француз тілі мен мәдениетімен байланысы шамалы немесе жоқ көптеген мемлекеттердің қатарына қосылуы осы ұйымның күрт өсуіне себеп болды, бұл алаңдау тудырады. 1996 жылғы франкофондық кеңістік туралы зерттеуде лингвистер Даниэль Баггиони мен Роланд Бретон Болгария мен Анголаның ОИФ-қа қосылу өтініштеріне сілтеме жасап, ОИФ-тың осы ерекше кеңейтілуін тек саяси-дипломатиялық критерийлермен түсіндіруге болатынын атап өтті. Француз тілінде сөйлейтін парламентарийлер қауымдастығының (қазіргі Парламенттік ассамблея) негізін қалаушы және «Франкофония» кітабының авторы Ксавье Дениу француз тілі іс жүзінде қолданылмаған елдерде ОИФ-ты кеңейту ұйымның тиімділігін төмендету қаупін тудырады деп алаңдады. Жаңа мүшелерді қабылдауға мораторий енгізу туралы шақыруларға қарамастан, әрбір Франкофония саммиті француз тілімен байланысы аз немесе жоқ жаңа мүшелерді қабылдауға куә болды: 1996 жылы Босния және Герцеговина, Доминикан Республикасы, Біріккен Араб Әмірліктері, Эстония және Черногория; 2012 жылы Катар мен Уругвай; 2014 жылы Мексика, Коста-Рика және Косово. Осы оқиғада Монреальдік «Le Devoir» газеті, ОИФ және оның саммиттері туралы кеңінен хабарлайтын басылым, ОИФ айналған «қуанышты хаостың» бірнеше мүшелері тіпті Косовоны мемлекет ретінде мойындамайтынын атап өтті. Ұйымның «шексіз кеңеюі» 1998 жылы ОИФ төрағасы болып тағайындалған БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Бутрос Гали кезінде күш алды. Ол француз тілінің, оның пікірінше, ынтымақтастық, төзімділік, жеке тұлғаға құрмет, мәдени алуан түрлілік, әмбебаптық және ашықтық тілі болғандықтан, ОИФ-тың француз тілінде сөйлейтін емес адамдарға есігін ашуы қажет екенін мәлімдеді. Ұйымға кіруге ұмтылған шағын және орташа елдердің мотивациясы халықаралық аренадағы бейнелерін арттыру ниетімен байланысты болуы мүмкін. 2018 жылдың қазан айында Ирландияның Еуропалық істер жөніндегі мемлекеттік министрі Ирландияның ОИФ-қа бақылаушы мәртебесімен қосылуы «Жаһандық Ирландия» үкіметтік бағдарламасының 2025 жылға дейінгі кезеңде Ирландияның әлемдік беделін еселеу мақсатындағы қадамдарының бірі екенін түсіндірді. Бутрос Гали келгеннен кейін ОИФ-тың миссиялары мен басымдықтары да көбейді: бейбітшілік пен қақтығыстарды алдын алу, адам құқықтары, демократия, халықаралық ынтымақтастық, тұрақты даму, мәдени және тілдік алуан түрлілік, білім беру және оқыту, жастар, гендерлік теңдік, азаматтық қоғам. Бұл мәдени саладан саяси сабаға түбегейлі өзгеріс әкелді. Француз сенатының франкофония жөніндегі баяндамашысы Жак Лежендре ОИФ «БҰҰ Бас Ассамблеясының екінші деңгейлі көшірмесіне» айналып бара жатқанына алаңдаушылық білдірді. Франкофонияның болашағына қызығушылық танытқан көптеген тұлғалар, оның ішінде Франкофонияның бұрынғы француз министрлері немесе мемлекеттік хатшылары Пьер Андре Вильцер және Жан Батист Лемойн, ОИФ-ты өзінің негізгі принциптеріне – тіл мен мәдениетке қайта оралуға шақыруда.

The membership of the OIF has climbed from 21 in 1970 to 88 member states and territories in 2018. This sharp increase in the number of member states, many of whom have little to no connection with the French language and culture, has been a matter of growing concern. In their 1996 study on the Francophone space, linguists Daniel Baggioni and Roland Breton pointed out, alluding to the applications of Bulgaria and Angola to join the OIF, that only politico diplomatic criteria could explain these odd extensions of the OIF. Xavier Deniau, founder of the Association des parlementaires de langue française (now the Parliamentary assembly) and author of La Francophonie, expressed concern that the enlargement of the OIF to countries where French is practically nonexistent risks diluting the effectiveness of the organisation. Despite calls for a moratorium on the admission of new members, each new Sommet de la Francophonie has witnessed the admission of batches of new members that have little, if anything, to do with the French language: Bosnia Herzegovina, the Dominican Republic, the United Arab Emirates, Estonia and Montenegro in 2010; Qatar and Uruguay in 2012; Mexico, Costa Rica and Kosovo in 2014. On that occasion, the Montreal daily Le Devoir, which reports extensively on the OIF and its summits, remarked that several members of this "merry madhouse" that the OIF had become did not even recognise Kosovo as a country. The “endless enlargement” of the Organisation accelerated following the arrival at the head of the OIF of former UN Secretary General Boutros Ghali who declared early in his term in 1998 that French being in his opinion the language of solidarity, tolerance, respect for the individual, cultural diversity, universality and openness, the OIF needed to open itself to non francophones. The motivation of small and mid size countries in joining the organisation appears to be a desire to increase their international visibility. In October 2018, the Irish Minister of State for European Affairs explained that Ireland's accession to the OIF with observer status was one of the steps set out in 'Global Ireland', the Government's initiative to double the scope and impact of Ireland's global footprint in the period to 2025. Following the arrival of Boutros Ghali, the OIF had also seen a steady increase in the number of its missions and priority action areas — peace and conflict prevention, human rights, democracy, international cooperation, sustainable development, cultural and linguistic diversity, education and training, youth, gender equality, civil society — bringing a fundamental shift from the cultural to the political sphere. Jacques Legendre, the French senate's rapporteur on the Francophonie, expressed his concern that the OIF was becoming "a second rate duplicate of the General Assembly of the UN". Many actors of the francophone sphere interested in the future of the organisation, including Former French ministers or secretaries of state for the Francophonie such as Pierre André Wiltzer and Jean Baptiste Lemoyne, have been calling on the OIF to refocus on its fundamentals: language and culture.

Адам құқықтары мен негізгі бостандықтарды құрметтемеу

Адам құқықтары мен негізгі бостандықтар, 1998 жылы Бас хатшы Бутрос Гали оларды «категориялық императивтер» деп жариялағанмен, ОИФ-тің көптеген мүше мемлекеттері тарапынан жүйелі түрде бұзылып келеді. ОИФ мүше мемлекеттерінің адам құқықтары саласындағы жағымсыз көрсеткіштері 1999 жылы Канаданың Монктон қаласында өткен франкофония саммитінде айқын көрінді. Канадалық газеттер ұйымның «тирандар» билеген мүше мемлекеттердің адам құқықтарын кеңінен бұзуына қатысты үнсіздігін қатты сынады. Amnesty International ұйымы ОИФ-тің 35 мүше мемлекетін адам құқықтарын бұзуда айыптаса, 15 мемлекеті «Шекарасыз тілшілер» ұйымының баспасөз бостандығын жүйелі түрде бұзатын елдер тізіміне енгені хабарланды. Саммит соңында Премьер-министр Кристиан мен Президент Ширак адам құқықтарын бақылайтын ұйым құрылатынын мәлімдеді. Бірақ, 12 жыл бойы билікте болған Президент Ширак, «Африкалық Ширак» немесе «Папа Африке» деп аталған ол, Африканың көппартиялық жүйеге дайын емес екенін (l'Afrique n'est pas mûre pour le multipartisme) бірнеше рет айтқан және Африканың көптеген авторитарлық билеушілерімен жақын қарым-қатынаста болғаны белгілі болды. Габонның Омар Бонгосын, Тогоның Гнассингбе Эядемасын, Конго Республикасының Дени Сассу Нгуессосын және Буркина-Фасоның Блез Компаоресын «жеке достары» деп атағандықтан, бұл мәлімдемеден ештеңе шықпады. Француздық «Ле Монд» газеті сол кезде, егер негізгі бостандықтарды құрметтеу ОИФ-қа мүше болудың шарты болса, ұйымның өмір сүруі мүмкін емес екенін жазды. 2018 жылдың мамыр айында Франция Президенті Макронның Руанданың ұзақ жылдар бойы сыртқы істер министрі болған Луиза Мушикивабоны ОИФ-тің келесі бас хатшысы лауазымына Францияның ресми түрде қолдайтынын жариялауы көптеген адамдар үшін адам құқықтарын қорғау және насихаттау саласындағы кері қадам ретінде қабылдады. Францияның халықаралық ынтымақтастық жөніндегі төрт бұрынғы министрі қол қойған ашық хатта бұл қадамды айыптады. Себебі, Франция Президенті ұйымның басқа мүше мемлекеттерімен кеңеспей, бір жақты шешім қабылдады, сондай-ақ Президент Кагаменің адам құқықтары саласындағы жағымсыз көрсеткіштерін ескермеді.

Human rights and fundamental freedoms, despite having been declared "categorical imperatives" by Secretary General Boutros Ghali in 1998, are routinely abused by many members states of the OIF. The deplorable track record of many OIF member states regarding human rights came to the fore during the 1999 Francophonie Summit in Moncton, Canada, when Canadian dailies loudly denounced the organisation's silence regarding widespread human rights abuses by member states ruled by "tyrants". It was pointed out that no less than 35 member states of the OIF had been accused of human rights violations by Amnesty International, while 15 member states were among the countries listed by Reporters Without Borders as systematically violating freedom of the press. Prime Minister Chrétien and President Chirac felt compelled to declare at the close of the summit that a human rights observatory would be established to tackle the problem. Given that during his 12 year tenure, President Chirac, dubbed Papa Afrique or Chirac l'Africain, had confided more than once that Africa was not ready for multipartism (l'Afrique n'est pas mûre pour le multipartisme) and was known for his close relationship with many entrenched African strongmen, calling Omar Bongo of Gabon, Gnassingbé Eyadéma of Togo, Denis Sassou Nguesso of the Republic of the Congo and Blaise Compaoré of Burkina Faso "personal friends", nothing came out of this declaration. The French daily Le Monde noted at the time that if respect for fundamental freedoms was to become a criterion for membership in the OIF, the organisation would simply cease to exist. French President Macron's surprise announcement in May 2018 that France officially backed the nomination of Louise Mushikiwabo, Rwanda's longtime foreign minister, as the next secretary general of the OIF was seen by many as a setback for the defense and promotion of human rights. An open letter signed by four former French ministers for international cooperation condemned this move, on one hand because it was taken unilaterally by the French president without consultation with the other member states of the organisation and on the other because it disregarded President Kagame's lamentable track record on human rights.