Лейпциг: Немецкий легкий крейсер и его история

Кіріспе

Лейпциг класындағы жеңіл крейсерлер, басқа неміс әскери кемелері

Лейпциг – неміс әскери-теңіз күштері салған жеңіл крейсерлер класының бас кемесі. Оның бір туысы – «Нюрнберг» неміс крейсері. Лейпциг кемесі 1928 жылдың сәуір айында салынды, 1929 жылдың қазан айында суға түсірілді және 1931 жылдың қазан айында Рейхсмаринаға тапсырылды. Үш үштік мұнажада орналасқан тоғыз зеңбірекпен қаруланған Лейпцигтің ең жоғары жылдамдығы құрады.

Лейпциг Испания азамат соғысы кезінде бейтараптық күзетуге қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылында Балтық және Солтүстік теңіздерінде соғыс кемелерін сүйемелдеуге қатысты. 1939 жылдың желтоқсанында мұндай операциялардың бірінде кеме британдық теңізшілердің торпедасымен зақымданып, қиын жағдайға түсті. 1940 жылдың соңында жөндеу жұмыстары аяқталып, ол оқу кемесі ретінде қайтадан қолданысқа енгізілді. 1941 жылы Кеңес Одағына басып кірген Вермахт әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. 1944 жылдың қазан айында Лейпциг «Принц Эйген» неміс ауыр крейсерімен соқтығысты; зақым ауыр болғандықтан, теңіз күштері толық жөндеудің мүмкін еместігіне шешім қабылдады. Кеме судан шығуын болдырмау үшін жөнделді және 1945 жылдың наурыз айында Готенхафенді алға жылжыған Қызыл Армиядан қорғауға көмектесті. Содан кейін ол қашқындардың тобын алып, сәуірдің соңында Данияға жетті. Соғыс аяқталғаннан кейін Лейпциг миналарды жою күштері үшін казарма кемесі ретінде пайдаланылды және 1946 жылдың шілдесінде батырылды.

Дизайн

Лейпцигтің жалпы ұзындығы ұзын, алғы жақтағы максималды сусынысы болды. Ол толық жүктемеде ауыстыру салмағына ие болды. Лейпциг экипажы 26 офицер мен 508 сарбаздан тұрды. Оның қозғалтқыш жүйесі екі бу турбинасы және төрт 7 цилиндрлі MAN екі тактілі дизельдік қозғалтқыштарынан құралды, бұл АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Hooven Owens Rentschler жобасының негізі болды. Турбиналарға буды алты Marine типті, екі жақты, маймен қыздырылатын қазандықтар берді. Кеменің қозғалтқыш жүйесі максималды жылдамдықты қамтамасыз етті және дизельдік қозғалтқыштарды ғана пайдалана отырып, шамамен қашықтыққа ие болды. Кемеде үш үштік мұнарада орналасқан тоғыз 88 мм SK C/25 зеңбірегінен тұратын негізгі артиллериясы болды. Біреуі алдыңғы жақта, екеуі артқы жақта, барлығы орта сызықта орналасқан. Оларға 1080-дан 1500-ға дейін оқ-дәрі, әр зеңбірекке 120-дан 166-ға дейін снаряд берілді. Салынған кезде кемеде екі 88 мм SK L/45 зениттік зеңбірегі де болды; олардың әрқайсысында 400 оқ-дәрі болды. Лейпциг сонымен қатар кеменің ортасында орналасқан төрт үштік торпедалық аппаратты алып жүрді; оларға 24 торпеда берілді. Сондай-ақ, кеме 120 теңіз минасын таси алды. Кеме ортасында қалың броньды палубамен және қалың броньды белбеумен қорғалған. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың болды.

Қызмет тарихы

"Лейпциг" кемесі 1928 жылғы 28 сәуірде Вильгельмшафендегі "Кригсмаринверфт Вильгельмшафен" кеме құрылыс зауытында салынып, 1929 жылғы 18 қазанда суға түсірілді. 1931 жылғы 8 қазанда Рейхсмарина қатарына қосылды. Кеме 1932 және 1933 жылдары Балтық теңізінде кеңінен жаттықты, сондай-ақ бірнеше достық сапарлар жасады. 1934 жылы ол және неміс крейсері "Кёнигсберг" Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері Ұлыбританияға алғашқы достық сапармен барды. 1934 жылдың соңында "Лейпциг" кемесі жөндеу үшін құрғақ докқа жіберілді. Кеменің артқы құрылысына ұшақтарды ұшыруға арналған катапульта орнатылды, ал суға түсетін ұшақтарды жүктеуге арналған кран, бірінші кранның орнына қойылды. Бастапқыда бір түйінді 8,8 см зениттік қарулар екі түйінді қарулармен ауыстырылды. Бұл өзгерістер Киль қаласында жасалды. 1935 жылдың басында "Лейпциг" ескі "пре-дредноут" линкорға, жаңа ауыр крейсер "Германия" крейсеріне және жеңіл крейсер "Кёльн" крейсеріне қосылып, ірі флоттық жаттығуларға қатысты. Кейін 1935 жылы Адольф Гитлер флоттың қалған бөлігімен жаттығулар кезінде кемеге келді. 1936 жылдың басында "Лейпциг" бауырлас неміс крейсерлері "Нюрнберг" және "Кёльн" Атлант мұхитында жаттығулар үшін қосылды. Тамыз айында "Лейпциг" Испания азаматтық соғысы кезінде Испания жағалауындағы араласпау патрульдеуіне қатысты. 1936 жылдың тамызынан 1937 жылдың маусымына дейін бірнеше патрульдік миссиялар орындады, ал маусымның соңында торпедалық шабуылға ұшырады деген хабар бар; бұл Германия мен Италияны араласпау патрульдеуінен шығуға мәжбүр етті. Содан кейін ол Германияға оралып, 1938 жылға дейін Балтық теңізінде жаттығулар жасады. 1939 жылдың наурыз айында Германия Литвадан талап еткен Мемельді аннексиялауға қатысты. Келесі айда ол неміс линкоры "Гнейзенау", крейсер "Германия" және бірнеше эсминецтер мен U- қайықтарымен Атлант мұхитында ірі жаттығуларға қатысты. 1939 жылдың ортасына дейін қосымша маневрлер жүргізілді.

1939-1940 жылдар

1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Лейпциг поляк теңіз күштерінің Балтық теңізінен қашуына кедергі келтіру үшін блокадалық күштерге бекітілді; алайда, бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Содан кейін Лейпциг Солтүстік теңізге бағытталды, онда ол және басқа жеңіл крейсерлер қорғаныс миналарын орналастырды. Бұл міндет айдың соңына дейін жалғасты, одан кейін кеме Балтық теңізіне оқу маневрлері үшін қайта оралды. 17-19 қарашада Лейпциг Солтүстік теңізде мина орнату операциясын сүйемелдеді. 21-22 қарашада ол «Deutschland», «Köln» және үш торпедалық кемеге қосылып, Скагеррактағы одақтас кемелерін іздеуге қатысты. Лейпцигке «Scharnhorst» және «Gneisenau» неміс линкорларын Скагеррак арқылы сүйемелдеу және 27-сі олардың қайтуын қамтамасыз ету міндеті жүктелді. 13 желтоқсанда Лейпциг мина орнату үшін Скагеррак арқылы өтіп бара жатқан эсминецтер мен басқа да ұсақ кемелердің флотилиясын сүйемелдеуге тапсырылды. Жолда британдық теңіздік қайық неміс соғыс кемелеріне шабуыл жасап, 11:25-те Лейпцигке торпедамен тиді. Торпеда Лейпцигтің су сызығының астында, кемедегі үш қазандық бөлімінің екеуін ажыратып тұрған бөлектеуге тиді. Жарылыс оның брондалған палубасын бүктіріп, кеменің кілін зақымдады; су кемеге еніп, зақым кеменің сорғы жүйесіне электр қуатын тоқтатты. Екі қазандық бөлімі сумен толды, бу құбырлары зақымдалды және сол жақ турбина тоқтатылды. Шамамен сол уақытта оның туысқан кемесі «Nürnberg» де торпедаланды. Зақымдалған крейсерлерді портқа қайтару үшін екі эсминец келді; Лейпциг торпедаланғаннан кейін бір сағаттан соң Эльбаның аузынан тыс жерде эскорттаушы эсминецтердің бірі де торпедаланды. Тағы бір торпеда Лейпцигтің жанынан өтіп, зақымдалған крейсерге шамалы жетіп келді. 14 желтоқсанда Германияға қайтып бара жатқанда «Nürnberg» және Лейпциг британдық Корольдік әуе күштерінің (RAF) шабуылына ұшырады. 99-шы эскадрильядан шамамен 20 «Vickers Wellington» бомбалаушы ұшағы II. [[Люфтваффе ұйымы (1933–45)#Jagdgeschwader 77 (JG 77) 77-ші истребитель эскадрильясының 2-ші тобы) Оберстлейтенант Карл Альфред Шумахердің басшылығымен Spiekeroog және Wangerooge маңында тоқтатылды. RAF бомбалаушылары крейсерлерге одан әрі зақым келтіре алмады, өйткені JG 77 ұшқыштары жеті бомбалаушы ұшақты түсіргенін және біреуін болжамды түсіргенін мәлімдеді, оның ішінде унтер-офицер Герберт Кутшаның да есімі болды. RAF деректері бойынша, шабуыл кезінде алты бомбалаушы ұшақ жоғалды. Лейпциг аман-есен Киль портына оралғаннан кейін, жөндеу жұмыстары үшін «Deutsche Werke» кеме құрылыс зауытына жіберілді. Жөндеу кезінде ол қызметтен шығарылып, оқу кемесі ретінде қайта жіктелді. Қосымша оқу экипаждарын орналастыру үшін кемедегі төрт қазандық алынып тасталды. Ол 1940 жылдың соңында қайтадан қызметке кірісті.

At the outbreak of World War II in September 1939, Leipzig was assigned to the blocking force that was intended to prevent the escape of the Polish Navy from the Baltic; they were unsuccessful. Leipzig thereafter went to the North Sea, where she and the other light cruisers laid a series of defensive minefields. This task lasted through the end of the month, after which she returned to the Baltic for training maneuvers. On 17–19 November, Leipzig covered a minelaying operation in the North Sea. She joined Deutschland, Köln, and three torpedo boats for a sweep in the Skagerrak for Allied shipping on 21–22 November. Leipzig was tasked with escorting the battleships German battleship Scharnhorst and Gneisenau through the Skagerrak, and with covering their return on the 27th. On 13 December, Leipzig was tasked with escorting a flotilla of destroyers and other small vessels as they proceeded through the Skagerrak to lay a minefield. While en route, the British submarine attacked the German warships, and at 11:25, hit Leipzig with a torpedo. The torpedo hit Leipzig just below the waterline, where a bulkhead separated two of the ship's three boiler rooms. The explosion bent her armored deck and damaged her keel; some of water flooded the ship, and the damage cut electrical power to the ship's pumping system. The two boiler rooms were flooded, steam lines were damaged, and the port turbine was shut down. At around the same time, her sister Nürnberg was also torpedoed. A pair of destroyers arrived to escort the damaged cruisers back to port; an hour after Leipzig was torpedoed, one of the escorting destroyers was also torpedoed, just outside the mouth of the Elbe. Another torpedo passed just ahead of Leipzig, nearly hitting the damaged cruiser. While en route back to Germany on 14 December, Nürnberg and Leipzig came under attack from the British Royal Air Force (RAF). Approximately 20 Vickers Wellington bombers from No. 99 Squadron were intercepted by fighters from II. [[Organization of the Luftwaffe (1933–45)#Gruppe (2nd group) of Jagdgeschwader 77 (JG 77—77th Fighter Wing) under the leadership of Oberstleutnant Carl Alfred Schumacher in the vicinity of Spiekeroog and Wangerooge. The RAF bombers failed to further damage the cruisers as JG 77 pilots claimed seven and one probable bomber shot down, including one claimed by Unteroffizier Herbert Kutscha. RAF records indicate that six bombers were lost in the attack. After safely returning to port in Kiel, Leipzig was taken into the Deutsche Werke shipyard for repairs. She was decommissioned while under repair and reclassified as a training ship. To accommodate additional training crews, four of the ship's boilers were removed. She returned to service in late 1940.

1941-1946 жылдар

1941 жылдың маусым айының басында ол "Люцков" ауыр крейсерін (бұрынғы "Deutschland") Норвегияға сүйемелдеді. Балтық теңізіне оралғаннан кейін, ол және неміс крейсері "Эмден" Кеңес Одағына басып кіру кезінде, "Барбаросса" операциясы барысында, алға жылжыған неміс құрлық әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. Қыркүйек айында ол Батыс Эстония архипелагындағы Балтық аралдарын басып алуға қолдау көрсетті. Айғақтар бойынша, Лейпцигке советтік Шч-317 сүңгімалы қайығы шабуыл жасады, бірақ сәтті болмады. Қыркүйектің соңында кеме Германияның Балтық флотына қосылды, оның негізгі міндеті – кеңестік әскерлердің Балтық теңізінен шығуының алдын алу болды. Лейпциг қазан айында Кильге оралды және ауыр крейсер "Адмирал Шеер"пен бірге маневрлер жасады. 1942 жылы "Лейпциг" оқу флотының флагманы болды және жыл бойы оқу міндеттерін орындады. 1943 жылдың наурыз айында Лейпциг қысқа мерзімге демобилизацияланды, ал 1 тамызда қайтадан әрекетке кірісті. Бірақ, кеме күрделі жөндеуді қажет етті, ал жұмыс оның толыққанды қызметке оралуын кешіктірді. Сонымен қатар, менингит салдарынан экипаждың екі мүшесі қайтыс болды, бұл жағдайды одан әрі ушықтырды. Лейпциг 1944 жылдың қыркүйек айының ортасында Балтық теңізінде эскорттық міндеттерді қайтадан бастады. Оның алғашқы операциясы "Адмирал Шеер"мен бірге Готенхафен мен Свинемунде арасындағы әскерлерді тасымалдауды қамтыды. 14 қазанда Лейпциг Готенхафеннен Швинемундеге миналар жүктеу үшін шықты. Тым туманды болғандықтан, ол ауыр крейсер "Принц Эйген"мен соқтығысты, ол қарсы бағытта келе жатқан. Соқтығысқа дейін Лейпциг дизельдік круиздік қозғалтқыштардан бу турбиналық негізгі қозғалтқыштарға ауысып жатқан еді, бұл дизельдік қозғалтқыштарды біліктен ажырату және турбиналарды біліктің орнына қосу процесін қамтыды, нәтижесінде кеме уақытша жылдамдығын жойып, бағытынан шығып, "Принц Эйген"нің жолына шықты. "Принц Эйген" Лейпцигтің түтікшесінің алдындағы сол жағынан соқтығысты, оны шамамен екіге бөліп жіберді, "Принц Эйген"нің кескіш мұртының алдыңғы бөлігі тіпті Лейпцигтің оң жағынан шығып тұрды. Соқтығыс 3-ші (сол) машина бөлімесін қиратты, екінші машина бөлімесін су басып, 39 экипаж мүшесі қаза тапты немесе жараланды. Кемелер бір тәуліктен астам уақытқа қамалып қалды, содан кейін Лейпциг Готенхафенге сүйретілді. Зақым ауыр болғандықтан, жөндеудің мақсатқа сәйкес емес екені анықталды, әсіресе 1944 жылдың соңында Германияның әскери жағдайының қиындығын ескере отырып. Тек кемені бандалмен ұстап тұруға қажетті жөндеу жұмыстары ғана жүргізілді. Лейпциг 1945 жылдың наурыз айында қалаға шабуылдаған Кеңес Қызыл Армиясының әскерлеріне қарсы қорғаныста от тіктеді. 24 наурызда Лейпциг босқындармен толы Хелаға көшірілді. Ол тек өте баяу жылдамдықпен ғана жүзе алатын. Бірақ, ол 29 сәуірде Данияға аман-есен жетті. Соғыс аяқталғаннан кейін, нашар жағдайына байланысты, ол неміс жағалауында миналарды тазалаумен айналысатын неміс мина тазалау басқармасының әскерлері үшін казарма кемесі ретінде пайдаланылды. Соңғы кезде, кеме сүйретіліп алынып, 1946 жылдың шілдесінде суға батырылды.

In early June 1941, she escorted the heavy cruiser Lützow (formerly Deutschland) to Norway. After she returned to the Baltic, she and the cruiser German cruiser Emden provided artillery support to advancing German ground forces during Operation Barbarossa, the invasion of the Soviet Union. In September, she supported the invasion of the Baltic islands in the West Estonian archipelago. While bombarding Soviet positions on Moon Island, Leipzig was attacked unsuccessfully by the Soviet submarine Soviet submarine Shch 317. In late September, the ship joined the German Baltic Fleet, centered on the battleship German battleship Tirpitz; the fleet was tasked with blocking a possible Soviet attempt to break out of the Baltic. Leipzig returned to Kiel in October, and conducted maneuvers with the heavy cruiser German cruiser Admiral Scheer. Leipzig became the flagship of the training fleet in 1942; she spent the year performing training duties. Leipzig was decommissioned briefly in March 1943, and recommissioned on 1 August. She was in need of an overhaul, however, and the work significantly delayed her return to operational status. Furthermore, an outbreak of meningitis killed two crewmen and created an additional delay. Leipzig returned to escort duties in the Baltic in mid September 1944. Her first operation covered troop transports between Gotenhafen and Swinemünde in company with Admiral Scheer. On 14 October, Leipzig departed Gotenhafen, bound for Swinemünde, to take on a load of mines. In a heavy fog, she collided with the heavy cruiser German cruiser Prinz Eugen, which was steaming at At the time of collision, Leipzig was switching from her diesel cruise engines to her steam turbine main engines, a process of first uncoupling the diesels from the shafts and then coupling turbines to the shafts, which left the ship temporarily without propulsion, drifting out of her fairway into the path of Prinz Eugen which was moving the opposite direction. Prinz Eugen struck Leipzig on her port side, just forward of her funnel, cutting her nearly in half the forward point of the clipper bow of Prinz Eugen actually stuck out beyond the starboard side of Leipzig. The collision destroyed the number 3 (port) engine room, flooded a second engine room and killed or wounded 39 crewmen. The ships remained stuck fast for over a day, after which Leipzig was towed back to Gotenhafen.} The damage was so severe that repairs were deemed impractical, especially considering Germany's pressing military situation by late 1944. Only repairs to keep her afloat in the harbor were effected. Leipzig provided fire support to the defending German forces in March 1945, while Soviet Red Army forces advanced on the city. On 24 March, Leipzig was moved to Hela, laden with refugees; she was capable of steaming at only She was repeatedly attacked by Soviet aircraft, and Allied submarines attempted to torpedo her twice. She nevertheless safely reached Denmark on 29 April. Due to her poor state following the end of the war, she was used as a barracks ship for the men of the German Mine Sweeping Administration, tasked with clearing mines off the German coast. The battered ship was eventually towed out and scuttled in July 1946.