Кіріспе
Бенгалдық рухани көшбасшы және философ Лалон (14 қазан 1772 – 17 қазан 1890), сондай-ақ Лалон Шах, Лалон Факир, Шахжи және Факир, Шах аталымдарымен де белгілі, Бенгалдың Женаида қаласында туған көрнекті рухани көшбасшы, философ, мистикалық ақын және әлеуметтік реформатор. Бенгал мәдениетінің символы саналатын ол Рабиндранат Тагор, Кази Назрул Ислам және Аллен Гинзберг сияқты көптеген философтарға, ақындарға және әлеуметтік ойшылдарға шабыт берді және оларға әсер етті. Лалонның адамзат философиясы каста, топ және дін арасындағы барлық шешімдерді жоққа шығарады, теологиялық жанжалдар мен расизмге қарсы тұрады. Ол жанды іздеудегі барлық дүниелік мәселелерді жоққа шығарып, субконтиненттік Бхакти және Суфизмнің әлеуметтік өзгерту рөлін бейнелейді. Лалон Баңладешдің оңтүстік-батысындағы Куштиа теміржол стансасынан шамамен алыс орналасқан Чеурияда Лалон Ахра деп аталатын институтты құрды. Оның шәкірттері көбінесе Бангладеш және Үндістанның Батыс Бенгалия, Трипура және Ассамның Барак аңғарында қоныстанған. Жыл сайын оның қайтыс болған күніне орай мыңдаған шәкірттері мен ізбасарлары Лалон Ахраға жиналып, үш күн бойы оның әндерін және философиясын тойлап, талқылайды.
Lalon (; 14 October 1772 – 17 October 1890), also known as Lalon Shah, Lalon Fakir, Shahji and titled Fakir, Shah, was a prominent Bengali spiritual leader, philosopher, mystic poet and social reformer born in Jhenaidah, Bengal Subah. Regarded as an icon of Bengali culture, he inspired and influenced many philosophers, poets and social thinkers including Rabindranath Tagore, Kazi Nazrul Islam and Allen Ginsberg. Lalon's philosophy of humanity rejects all distinctions of caste, class, and creed and takes stand against theological conflicts and racism. It denies all worldly affairs in search of the soul and embodied the socially transformative role of sub continental Bhakti and Sufism. Lalon founded the institute known as Lalon Akhra in Cheuriya, about from Kushtia railway station in southwestern Bangladesh. His disciples dwell mostly in Bangladesh and Indian states of West Bengal, Tripura and Assam’s Barak valley. Every year on the occasion of his death anniversary, thousands of his disciples and followers assemble at Lalon Akhra and pay homage to him through celebration and discussion of his songs and philosophy for three days.
Өмірбаян
Лалонның ерте өмірінің егжей-тегжейін көрсететін сенімді дереккөздер аз, өйткені ол өзінің өткені туралы айтуға тартынған. Сунил Гангопадхяй өзінің "Монер Мануш" кітабында Лалонның туған ауылынан басқа адамдармен бірге Джаганнатх ғибадатханасына қажына бару кезінде шешекке шалдыққандығын және оның жолдастары Калиганга өзенінің жағасында оны тастап кеткенін айтқан. Мұсылман халқы көп тұратын Чейрия ауылының тоқымашы қауымының мүшелері Малам Шах және оның әйелі Матижан оны есінен танып, үйлеріне алып, емдеуге көмектескен. Өсіп келе жатып, ол сол ауылдың Баул әулиесі Сирадж Саинмен танысты. Лалон Куштиядағы Тагорлардың жер иелігінде (заминдари) өмір сүрді және Тагор отбасына барып тұрды. Аңызға сәйкес, 1889 жылы заминдар Джотириндранат Тагор Падма өзеніндегі қайық үйінде Лалонның жалғыз портретін салған. Лалон 1890 жылдың 17 қазанында Чхеурияда 118 жасында қайтыс болды. Оның қазасы туралы хабарды алғаш рет Қаңғал Харинат басқарған "Грам Барта Прокашика" газеті жариялады. Лалон өзінің Ахра деп аталатын тұрғын үйінің ортасында жерленген. Зерттеушілер Лалонның сол замандағы әлеуметтік реформаторлардың бірі және Лалонның шәкірті болған Қаңғал Харинаттың жақын досы болғанын атап көрсетеді.
Философия
Лалон діни қақтығыстарға қарсы болды және оның көптеген әндері қоғамды бөліп, зорлық-зомбылық тудыратын жеке саясатты сынайды. Ол тіпті Үндістан субконтинентіндегі отаршылдыққа қарсы ұлтшылдық қозғалыстардың қарыштаған шағында да ұлтшылдықты қабылдамады. Ол таптар мен касталарға, бөлінген, иерархиялық қоғамға сенбеді және расизмге қарсы күресті. Лалон жанды іздеу үшін барлық дүниелік мәселелерді жоққа шығаратын "мистикалық" немесе "рухани" типке жатпайды: ол субконтиненттік бхакти мен суфизмнің әлеуметтік өзгерістерге ықпал ететін рөлін бейнелейді. Ол музыканың адамның ой-сезімін өзгерте алып, соның арқасында өмірді түсініп, бағалай білуге мүмкіндік беретініне сенді. Оның әндерінің мәтіндері Бенгалия философиясының мәселелерін қамтиды, Үндістанның, әсіресе Непалдың, Бенгалияның және Ганг жазығының тантрикалық дәстүрлерін жалғастырады. Ол индуизм, джайнизм, буддизм және ислам дәстүрлерінен шыққан түрлі философиялық көзқарастарды қабылдап, оларды эклектизмге немесе синкретизмге бой алдырмай, біртұтас тұжырымға айналдырды. Ол өзін Надия мектебімен, Адвайта Ачарьямен, Нитьянандамен және Чайтаньямен байланыстырды. Оған Чайтанья бастаған, каста, дін және ұлт арасындағы айырмашылыққа қарсы әлеуметтік қозғалыс зор әсер етті. Оның әндері дұрыс пен бұрыстың абсолюттік стандартын жоққа шығарып, адамдарды материалдық немесе рухани тұрғыдан бөлуге жасалған кез келген әрекеттің бекер екенін көрсетеді.
Кино және әдебиет
Лалон әдебиетте, кинода, теледрамаларда және театр сахнасында бейнеленген. Лалон туралы алғашқы көркем фильм – «Лалон Факир» (1973), оны Сайед Хасан Имам түсірген. 1978 жылы Шакти Чаттерджи режиссерлік еткен «Лаллан Факир» бенгал тіліндегі тағы бір көркем фильм, онда Лаллон рөлін Әшім Кумар сомдаған. Аллен Гинзберг 1992 жылы «Лалоннан кейін» атты өлең жазып, онда адамдарды атақ-даңқтың қауіптерінен және дүниелік заттарға байланысып қалудан сақтандырды. 2004 жылы Танвир Мокамель «Лалон» фильмін түсірді, онда Раисул Ислам Асад Лаллон рөлін ойнады. Просенжит Чаттерджи Лаллонның өмірі мен философиясына арналған 2010 жылғы «Монер Мануш» бенгал фильмінде Лаллон бейнесін сомдады. Бұл фильм Сунил Гангопадхяйдың осы аттас биографиялық романы негізінде түсірілді. Гутам Гош режиссерлік еткен бұл фильм 58-ші Үндістан Ұлттық кино марапатында «ұлттық бірлік тақырыбындағы үздік көркем фильм» номинациясын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 2010 жылдың 22 қарашасынан 2 желтоқсанына дейін Гоада өткен 41-ші Халықаралық кинофестивальде «үздік фильм» жүлдесін иеленді.