Кіріспе

Өліммен байланысты жиналыс

Жақтау – жерлеу рәсімінен бұрын өткізілетін, өліммен байланысты әлеуметтік жиын. Дәстүр бойынша, туыстар мен достары қайтыс болған адамның денесіне қарауға жиналады, әдетте марқұмның үйінде. Кейбір жақтаулар жерлеу бюросында немесе басқа да қолайлы жерде өткізіледі. Жақтау немесе марқұмның денесін қарау – көптеген мәдениеттердегі өлім салтының бір бөлігі. Бұл тірілерге марқұммен соңғы рет амандасуға, ойларымен және сезімдерімен бөлісуге мүмкіндік береді. Бұл жоғалтудың барлық қауымға ортақ екенін көрсетеді және марқұмды құрметтеудің бір жолы болып табылады. Жақтаудағы эмоционалдық атмосфера көбінесе жерлеуге қарағанда жағымдырақ болып көрінеді, себебі бұл орталықта қолдау көрсетуге және марқұмның өміріне назар аударуға бағытталған.

Шығу тегі

Бұл термин бастапқыда түнгі намазға арналған, бірақ қазір көбінесе жерлеумен байланысты әлеуметтік жиын үшін қолданылады. "Ояу" деген сөздің қазіргі мағынасы – "сақ болу" немесе "көңіл қою" болса да, қайтыс болғандарға арналған ояу ертедегі "күзету" немесе "қорғау" дәстүріне оралады. Ояуда адамдар қайтыс болған адамның "оянып кетуін" күтеді деген түсінік – жаңылыс. "Ояу" термині бастапқыда шіркеуге арналған мереке күні өткізілетін жылдық дұғалық жиынды білдірген. Уақыт өте келе дұғамен байланысы азайды, бірақ толық жойылған жоқ, және көптеген елдерде ояу қазір көбінесе жерлеумен байланысты әлеуметтік жиын ретінде қарастырылады. Әдетте бір-екі күнге созылатын ояу – отбасы мен достардың қайтыс болған адамды жерлеуге дейін, көбінесе өз үйлерінде үнемі күзетуі. Өлімнен кейін дене әдетте дайындалып, жерлеу бюросында табытқа салынады, содан кейін қайтыс болған адамның үйіне әкелінеді, бұл үй қазір "ояу үйі" деп аталады. Тарихи тұрғыдан алғанда, дене жергілікті білгіш әйелдердің үйінде жуылып, тазаланып, ақ матамен оралатын. Достар мен көршілер "денеге қарау" (gwylio'r corff) рәсіміне ерікті түрде қатысатын. Ояу, gwylnos деп белгілі, жерлеу рәсімінен бұрынғы түні өткізілетін және көңіл көтерумен байланысты уақыт болатын.

Басқа заманауи ұйқылар

Ирландияға ұқсас қырым-жол салты Солтүстік-батыс Шотландияда және Солтүстік Англияда әлі де сақталып қалған.