Кіріспе

1969 жылы Батыс Жаңа Гвинеядағы референдум

Еркін таңдау актісі – 1969 жылдың 14 шілдесі мен 2 тамызы аралығында өткен, даулы плебисцит. Онда Индонезия әскері таңдаған Батыс Жаңа Гвинеядағы 1025 адам Индонезияның билігіне бірауыздан қолдау көрсетті. Бұл оқиға Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 2504 (XXIV) қарарында еске алынды, бірақ Нью-Йорк келісімінің талаптарына сәйкес келе ме, және Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 1514 және 1541 (XV) қарарында айтылған және сипатталған "өздік шешім қабылдау" актісі болып табыла ма, деген мәселелер бойынша пікір білдірмеді. Оқиғаның даулы процесіне байланысты оны кейде "Таңдаудың жоқтығына қатысты акт" деп атайды.

Процесс

Нью-Йорк келісімінің 17-бабына сәйкес, плебисцит БҰҰ өкілі Фернандо Ортис Санстың (БҰҰ-дағы Боливия елшісі) аумаққа 1968 жылғы 22 тамызда келгеннен кейін бір жыл өткен соң ғана өткізілуі керек еді. Ортис Санц пен оның командасы тұрғын үй, ресурстар және аймақ бойынша көлік үшін Индонезия үкіметіне тәуелді болуға тиіс болды, ал Ортис Санц оларды индонезиялық шенеуніктердің "әрқашан" қадағалап, жергілікті папуастармен сөйлесу мүмкіндігінен айырғандарын атап өтті. Бұл плебисцит үш апта бойы сегіз округте жүргізілді. Сайлаушылардан қол көтеру арқылы немесе дайындалған мәтіндерді оқып дауыс беру сұралды, бұл БҰҰ бақылаушыларына көрсетілді. Олар Индонезияның билігін қолдап, ашық және бірауыздан дауыс берді. Reuters агенттігінің журналисі Хью Ланнның мәлімдеуінше, дауыс беруге таңдалған ер адамдарға өздеріне және отбасыларына қауіп төндіріліп, тәуелсіздікке қарсы дауыс беруге мәжбүр болды. Ланн сондай-ақ, жиналыс сыртында дауыс беруге қарсылық білдірген папуа жастарын әскери жүк көліктеріне салып алып кеткенін, ал ол, жалғыз шетелдік журналист ретінде, демонстрацияны суретке түсіргені үшін қарумен қорқытылған. Дауыс берген ерлер мен әйелдерге Индонезия әскерилерінің арнайы операциялар бөлімі плебисцит кезінде не айту керектігін алдын ала тапсырды, және бұл болжамды, олар дерлік бірдей пікірлерді, бірдей сөздермен қайталады – папуастар 1945 жылдан бері өзін индонезиялық деп есептейді және индонезиялық тудың астында индонезиялықтармен бір халық болуға тиіс. Ортис Санц өзінің баяндамасында «индонезиялық тәжірибеге сәйкес еркін таңдау актісі орын алды» деп жазды, бірақ бұл актінің халықаралық тәжірибеге сәйкес екенін растамады, өйткені Еркін Таңдау Актісі осыны талап еткен. Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 2504 қаулысымен бұл нәтижелерге назар аударды. Жаңа референдумды көптеген ұйымдар қолдайды, соның ішінде туған жерлік Free Papua Movement (OPM) және Free West Papua Campaign (Батыс Папуаны Азат ету Кампаниясы), олар Батыс Папуа халқына өз тағдырын өзі шешуге және индонезиялық үкімшіліктен толық тәуелсіздік алуға көмектесу үшін жұмыс істейді.

Ескерткіштер

Джаяпура, Папуа және Мерауке, Оңтүстік Папуа қалаларында осы оқиғаны еске алу үшін ескерткіштер салынды. Олар 1969 жылдың 16 және 17 қыркүйегінде Президент Сухарто тарапынан ашылды.