Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин профессоры және ректоры (1739–1804)
Finnish professor and rector (1739–1804)
Хенрик Габриэль Портан (8 қараша 1739, Витасаари – 16 наурыз 1804, Турку) – Турку Корольдік академиясының профессоры және ректоры. Ол кейде «фин тарихының әкесі» деп аталатын ғалым болған.
Henrik Gabriel Porthan (8 November 1739 in Viitasaari – 16 March 1804 in Turku) was a professor and rector at the Royal Academy of Turku. He was a scholar sometimes known as The Father of Finnish History.
Өмірбаян
Ол Финляндияның Тавастланд аймағындағы Витасаари қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Зигфрид Портан мен Кристина Юслениус болды. Оның әкесі 1744 жылы психикалық ауруға шалдыққан викарий болған. Ол Остроботния графтығының Кронбы викарі болған ағасы Густав Юслениус (1702–1774) тәрбиелеген. 1754 жылы 15 жасында Портан Түркудің Корольдік академиясына (қазіргі Хельсинки университеті) оқуға түсті. Ол профессор Даниэль Юслениус (1676–1752) студенті болды, кейіннен Борга епархиясының епископы қызметін атқарды. Портан 1760 жылы философия магистрі дәрежесін алды. 1762 жылы ол доцент болды. Ол 1777–1804 жылдары профессор, ал 1786–1787 және 1798–1799 жылдары ректор болып қызмет етті. Ол фин тілін жақтаушы (феннофил) болды және фин тарихын жазу, мифология мен халық поэзиясын зерттеу және басқа да гуманитарлық ғылымдарды халықаралық деңгейге көтерді. Оның "De Poësi Fennica" (1776–78 жылдары бес бөлімде жарық көрген) фин халық поэзиясы туралы зерттемесі, халықтың "Калевала" поэзиясы мен фин мифологиясына қызығушылығын оятуда маңызды рөл атқарды, сондай-ақ бұл зерттеме поэзияны одан әрі зерттеудің негізі болды.
He was born at Viitasaari in Tavastland, Finland. His parents were Sigfrid Porthan and Kristina Juslenius. His father was a vicar who became mentally ill in 1744. He was raised by his uncle Gustaf Juslenius (1702 1774) who was the vicar of Kronoby in the county of Ostrobothnia. In 1754, at the age of 15, Porthan entered the Royal Academy of Turku (now University of Helsinki). He was a student of professor Daniel Juslenius (1676–1752) who later served at Bishop of the Diocese of Borgå. Porthan was awarded his Master of Philosophy in 1760. In 1762, he became an associate professor. He was a professor 1777–1804 and served as rector 1786–1787 and 1798–1799. He became a Fennophile and brought Finnish history writing, study of mythology and folk poetry, and other humanistic sciences to an international level. His De Poësi Fennica (published in five parts 1776 78), a study on Finnish folk poetry, had great importance in awakening public interest in the Kalevala poetry and Finnish mythology, and the study was also the basis of all later study of the poetry.
Басылымдар
Портанның шығармаларының негізгі басылымы Opera selecta болып қалады. Таңдамалы жазбалар, Свен Габриэль Элмгрен мен Йозеф Август Шауманның редакциясымен, 5 томдық (Хельсинки: Фин әдебиеті қоғамының баспаханасы, 1859–73). Дегенмен, түпнұсқа басылымдардың сканерленген түрлері қазір http://www.doria.fi сайтында қолжетімді.
The main edition of Porthan's works remains Opera selecta. Skrifter i urval, ed. by Sven Gabriel Elmgren and Josef August Schauman, 5 vols (Helsingfors: Finska Litteratur Sällskapets tryckeri, 1859–73). However, scans of the original publications are now available via http://www. doria. fi.