Діни тәжірибаның формалары: Конфессиялық және парашүкіршілдік үлгілер
Form (religion)
Діни тәжірибедегі "форма" ұғымы: христиан дініндегі тәртіптер, дәстүрлер мен ережелер. Евангеликтер мен конфессиялық протестанттардың айырмашылықтары талданды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ұйымдастырылған дін туралы академиялық талқылауларда, діни амалдарға қатысты нұсқаулар мен нормаларды сипаттау үшін кейде "форма" термині қолданылады.
In academic discussions of organized religion, the term form is sometimes used to describe prescriptions or norms on religious practice.
Христиандық формалар
Христиандықтардағы формалар көбінесе шіркеу билігінің немесе дәстүрінің (мысалы, шіркеу басқаруы, литургия, доктрина) талаптары болып табылады. Дегенмен, кейбір авторлар бұл терминді діни амалдардың басқа үлгілерін де қамтитын кеңірек санаққа сілтеме жасау үшін қолданады. Атап айтқанда, христиан ғалымы Д.Г. Харт бұл терминді евангелистік протестанттардың және ол "конфессиялық протестанттар" деп атағандардың (мысалы, англикандықтар және көптеген лютерандар) амалдарын салыстыру және қарама-қарсы қою үшін пайдаланады. Оның пікірінше, конфессиялықтар шіркеу билігі немесе дәстүрімен белгіленген формаларды ұстанады, ал оларды шіркеулік формалар деп атайды. Екінші жағынан, евангелистердің мұндай орталық билік пен дәстүрге қарсылығын ескере отырып, ол осы деноминациялардың формаларын "шіркеуден тыс" формалар деп сипаттайды, себебі олар көбінесе шіркеуден тыс ұйымдар мен жеке шіркеудің тікелей бақылауына бағынбаған басқа да ықпалдармен анықталады. Конфессиялық протестанттардың формаларды қолданатыны туралы көп дау туырмайды. Алайда, евангелистердің ұқсас тәсілдерді қолданатыны қатысты қызу пікірталас болып тұр. Осы қарсылықтың көп бөлігі евангелизмнің өзінен туындайды, себебі көптеген деноминацияларда ритуалға қарсы бейімділік байқалады. Бірақ, басқа дінтанушылар діни амалдардағы белгілі бір қалыпты үлгілерге бейімділікті атап өткен. Роберт Оден бұл тек христиан дініне ғана емес, барлық діндерге дерлік тән екенін, тіпті ритуалға қарсымын деп мәлімдейтін қозғалыстарға да қатысты екенін айтады. Егер біз "форма" сөзінің кең мағынасын қабылдасақ, онда жоғарыда аталғандардан өзге де көптеген формалар бар. Оларға, мүмкін, сыншыл тұрғысынан "христиандық кәсіпкерлік" деп аталатын жаңа туындылар жатады, мысалы, заманауи христиан музыкасы (және конфессиялық емес мадақтау әндері), христиандық суреттері бар футболкалар, сондай-ақ конфессиялық емес кітаптар мен бейне материалдары.
Forms in Christianity are mostly familiarly dictates of church authority or tradition (e. g. church government, liturgy, doctrine). However, the term is used by some authors to refer to a broader category that includes other patterns of religious practice. Most notably, Christian scholar D. G. Hart uses this term to compare and contrast the practices of evangelical Protestants and what he calls "confessional Protestants" (for example Anglicans and most Lutherans). He argues that the confessionals follow forms that are dictated by church authority or tradition, and calls these forms churchly forms. On the other hand, noting the resistance to such central authority and tradition among evangelicals, he labels the forms of these denominations parachurchly forms, as they are often dictated by parachurch organizations and other influences beyond the direct control of any particular church. There is little debate over whether confessional Protestants use forms. However, whether similar devices are used by evangelicals is hotly contested. Much of the opposition comes from within evangelicalism itself, due to the antiritualistic tendencies of many denominations. Other scholars of religion have however noted the tendency toward certain accepted patterns in religious practice. Robert Oden notes that this is true of nearly all religions, not just Christianity, and that it is true even of those movements that claim to be antiritualistic. If then we accept the broader usage of the word "form", there are a number of other forms besides the ones noted above. These include the products of what has, perhaps cynically, been called "Christian entrepreneurship", such as contemporary Christian music (and non denominational praise songs), Christian T shirts, and non denominational book and video resources.