Кіріспе
Солтүстік Американың аймақтық ағылшын тілінің сөздігі (Dictionary of American Regional English, DARE) – Америка Құрама Штаттарында қолданылатын американдық ағылшын тілінің бастауынан қазіргі уақытқа дейінгі тіркелген жазбасы. Бұл сөздік басқа сөздіктерден ерекшелігі – ол елдегі стандартты тілді құжаттамайды. Оның орнына, ол елдің әртүрлі аймақтарында қолданылатын, немесе мектептер мен кітаптардан емес, отбасы мен достарынан үйренген сөздерді, тіркестерді және айтылу ерекшеліктерін қамтиды. DARE үшін "аймақ" – қаланың өзі немесе оның бір бөлігі сияқты шағын, немесе елдің көп бөлігі (бірақ толығымен емес) сияқты кең болуы мүмкін. Гуманитарлық журнал оны "тілдік атлас пен тарихи сөздіктің орынды синтезі" деп сипаттады.
The Dictionary of American Regional English (DARE) is a record of American English as spoken in the United States, from its beginnings to the present. It differs from other dictionaries in that it does not document the standard language used throughout the country. Instead, it contains regional and folk speech, those words, phrases, and pronunciations that vary from one part of the country to another, or that are learned from family and friends rather than from teachers and books. For DARE, a "region" may be as small as a city or part of a city, or as large as most (but not all) of the country. Humanities magazine has described it as "a bold synthesis of linguistic atlas and historical dictionary",
The Dictionary is based both on face to face interviews with 2,777 people carried out in 1,002 communities across the country between 1965 and 1970, and on a large collection of print and (recently) electronic materials, including diaries, letters, novels, histories, biographies, government documents, and newspapers. These sources are cited in individual entries to illustrate how the words have been used from the 17th century through the beginning of the 21st century. Entries may include pronunciations, variant forms, etymologies, and statements about regional and social distributions of words and forms. Five volumes of text were published by Harvard University Press between 1985 and 2012: Volume I (A–C), with Frederic G. Cassidy serving as Chief Editor, appeared in 1985; Volume II (D–H), edited by Cassidy and Associate Editor Joan Houston Hall, was published in 1991; Volume III (I–O), by Cassidy and Hall, came out in 1996; Volume IV (P–Sk), by Hall, who succeeded Cassidy as Chief Editor upon his death, appeared in 2002; and Volume V (Sl–Z), with Hall as editor, finished the set in 2012. A sixth volume, subtitled "Contrastive Maps, Index to Entry Labels, Questionnaire, and Fieldwork Data," edited by Hall with Luanne von Schneidemesser serving as Senior Editor, was published early in 2013. Late that same year, the digital version was launched. DARE chronicles the language of the American people. It is used by teachers, librarians, researchers, physicians, forensic linguists, journalists, historians, and playwrights.
Сөздік 1965-1970 жылдар аралығында елдің 1002 қаласында жүргізілген 2777 адаммен тікелей сұхбаттасуларға, сондай-ақ күнделіктер, хаттар, романдар, тарих, өмірбаян, үкіметтік құжаттар мен газеттер сияқты кең көлемдегі баспа және (жақында) электрондық материалдарға негізделген. Бұл дереккөздер жеке жазбаларда сөздердің 17 ғасырдан бастап 21 ғасырдың басына дейінгі қолданылуын көрсету үшін келтірілген. Жазбаларға сөздердің айтылуы, түрленулері, этимологиясы, сондай-ақ сөздер мен формалардың аймақтық және әлеуметтік таралуы туралы мәліметтер кіруі мүмкін. 1985-2012 жылдар аралығында Гарвард университетінің баспасында бес томдық жинақ жарық көрді: I том (A–C), бас редактор Фредерик Г. Кассиди, 1985 жылы; II том (D–H), Кассиди және қауымдас редактор Джоан Хьюстон Холл редакциялаған, 1991 жылы; III том (I–O), Кассиди мен Холлдың еңбегі, 1996 жылы; Кассиди қайтыс болғаннан кейін Холл бас редактор болған IV том (P–Sk), 2002 жылы; және V том (Sl–Z), Холл редакторлық жұмысын аяқтаған, 2012 жылы. 2013 жылдың басында Холл редакторы, ал Luanne von Schneidemesser аға редактор болып қызмет еткен алтыншы том, «Қарсы карталар, жазбалар тізімі, сауалнама және далалық зерттеу деректері» деген тақырыпта жарық көрді. Сол жылдың соңында сөздіктің цифрлық нұсқасы іске қосылды. DARE американдықтардың тілін көрсетеді. Оны мұғалімдер, кітапханашылар, зерттеушілер, дәрігерлер, сот лингвистері, журналистер, тарихшылар және драматургтер пайдаланады.
The Dictionary of American Regional English (DARE) is a record of American English as spoken in the United States, from its beginnings to the present. It differs from other dictionaries in that it does not document the standard language used throughout the country. Instead, it contains regional and folk speech, those words, phrases, and pronunciations that vary from one part of the country to another, or that are learned from family and friends rather than from teachers and books. For DARE, a "region" may be as small as a city or part of a city, or as large as most (but not all) of the country. Humanities magazine has described it as "a bold synthesis of linguistic atlas and historical dictionary",
The Dictionary is based both on face to face interviews with 2,777 people carried out in 1,002 communities across the country between 1965 and 1970, and on a large collection of print and (recently) electronic materials, including diaries, letters, novels, histories, biographies, government documents, and newspapers. These sources are cited in individual entries to illustrate how the words have been used from the 17th century through the beginning of the 21st century. Entries may include pronunciations, variant forms, etymologies, and statements about regional and social distributions of words and forms. Five volumes of text were published by Harvard University Press between 1985 and 2012: Volume I (A–C), with Frederic G. Cassidy serving as Chief Editor, appeared in 1985; Volume II (D–H), edited by Cassidy and Associate Editor Joan Houston Hall, was published in 1991; Volume III (I–O), by Cassidy and Hall, came out in 1996; Volume IV (P–Sk), by Hall, who succeeded Cassidy as Chief Editor upon his death, appeared in 2002; and Volume V (Sl–Z), with Hall as editor, finished the set in 2012. A sixth volume, subtitled "Contrastive Maps, Index to Entry Labels, Questionnaire, and Fieldwork Data," edited by Hall with Luanne von Schneidemesser serving as Senior Editor, was published early in 2013. Late that same year, the digital version was launched. DARE chronicles the language of the American people. It is used by teachers, librarians, researchers, physicians, forensic linguists, journalists, historians, and playwrights.
Тарих
1889 жылы Джозеф Райт ағылшын диалекті сөздігін (EDD) редакциялай бастағанда, американдық филологтар тобы Америка диалектілік қоғамын құрды, мақсаты – Америка Құрама Штаттары үшін осыған ұқсас жұмысты жасау. Қоғам мүшелері материал жинауға кірісті, оның көп бөлігі қоғамның «Диалекттік жазбалар» журналында жарияланды. Бірақ Фредерик Г. Кассиди 1962 жылы бас редактор болып тағайындалғанға дейін, бүкіл елдегі қолданысқа қатысты сөздікті жинақтауға көп еңбек жұмсалмады. Кассиди Солтүстік-Орталық штаттардың тілдік атласы жобасы үшін Висконсин штатында, ал Ямайкада өзінің «Ямайка ағылшын тілінің сөздігі» үшін далалық зерттеулер жүргізді. Ол Одри Даккерттің көмегімен Висконсин штатында пошта арқылы сауалнама жүргізді (Висконсин ағылшын тілі сауалнамасы). Әрбір далалық зерттеуші «ақпарат берушілерді» табуға міндетті болды, яғни өздерінің аймақтарының түпкілікті тұрғындары, өмірінің көп бөлігін немесе барлығын сол жерде өткізген және сөздер туралы ақпарат беруге дайын адамдарды іздеу керек еді. Содан кейін ақпарат берушілерден DARE сауалнамасына жауап беру сұралды. Көптеген аймақтарда бірнеше адам жауап берді, сондықтан ақпарат берушілердің жалпы саны – 2777 – аймақтардың санынан әлдеқайда көп болды. Далалық зерттеушілер ел бойынша адамдармен сұхбаттасқанда, Кассиди және Мэдисон қаласындағы басқалар кең ауқымды еріктілерді тарту бағдарламасын ұйымдастырды. Әртүрлі басылған материалдар іріктелді және еріктілерге жіберілді, олар оларды оқып, аймақтық сөздерді контексте анықтады. Бұл ресурстарға тарихи және қазіргі газеттер, күнделіктер, хаттар, тарихтар, өмірбаяндық еңбектер, романдар және үкіметтік құжаттар кірді. Сонымен қатар, DARE-ге сөздіктің жазбаларын құжаттау үшін пайдаланылатын диалектілік материалдардың маңызды, жарияланбаған жинақтары да сыйға берілді. Далалық зерттеушілер сауалнамаларын Мэдисонға жібергенде, шамамен 2,3 миллион жауап теріліп, жауаптарды сұрақтар бойынша кестелеу және индекс жасау үшін бағдарламалық құралдар жасалды. Сонымен қатар, жауаптардың қай жерде табылғанын көрсететін интерактивті карталар жасауға және белгілі бір жауап берген әрбір адам үшін жас, жыныс, нәсіл, білім деңгейі және аймақтың түрі бойынша статистикалық кестелер жасауға мүмкіндік беретін бағдарламалар жазылды. Бұл құралдар DARE редакторларына сөздерді қай жерде жиналғандығына байланысты аймақтық белгілерді қоюға және сол сөздерді қолданатын адамдарды сипаттайтын әлеуметтік белгілерді пайдалануға мүмкіндік берді. 1974 жылы Кассиди Гарвард университетінің баспасымен сөздікті басып шығаруға келісімшарт жасады, ал 1975 жылы редакциялау жұмысы басталды. 1980 жылға қарай DARE-ді бір бөлім ретінде жазу және жариялау идеясы мүмкін емес екені анық болды. Бастапқы бағалаулар бойынша, жазбаларды жазу мен түзетуге кеткен уақыт күтілгеннен көп болды. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі (OED) сияқты басқа тарихи сөздіктердің дәстүріне сәйкес, DARE әр томды дайын болған кезде жариялауды шешті. Кассиди сөздіктің мәтінін магниттік таспада толық кодталған түрде, фотобасуға дайын карталармен ұсынуға міндеттенгендіктен, өндіріс бөлімін құру қажет болды. Формат, өлшем және стиль, арнайы таңбалар үшін көптеген талаптарды кодтау жүйесі жасалды. Текстті мұқият тексеру және түзету үшін қажетті процедуралар әзірленді.