Кіріспе

Францияның Польшадағы әскери миссиясы – Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1918 жылдың қараша айында тәуелсіздік алған жаңадан құрылған Екінші Польша Республикасына көмек көрсету мақсатында Франция жасаған әрекет болды. Мақсаты – 1919–1921 жылдардағы Польша-Совет соғысы кезінде көмек көрсету және Германияға қарсы пайдалы одақтас ретінде қызмет ететін күшті поляк әскерін құру еді. Бұл шамамен 400 француз офицерінен тұратын кеңесші орган болды, олар түрлі деңгейдегі поляк бөлімдерінің штабтарына бекітілген. Француз миссиясы сандық тұрғыдан шағын болғанымен, поляк армиясының ұйымдастырылуы мен логистикасын жақсартуда маңызды нәтижелерге қол жеткізді. Ол Польшадағы кішкентай британдық әскери миссиясымен бірге жұмыс істеді. Миссия 1918 жылдан 1939 жылға дейін қызмет етті. Оның алғашқы командирі – бұрын Балқандағы француз әскерлеріне басшылық еткен француз генералы Поль Проспер Генри болды. 400 офицер-инструктордан тұратын француз миссиясы зор құрметке ие болды. Инструкторлардың көпшілігі, әсіресе поляк генерал-штабында жұмыс істегендер, жаңа поляк офицерлік корпусын даярлауда маңызды рөл атқарды. Француздық күш-жігер жаңадан құрылған поляк армиясының ұйымдастырылуын жақсартуға септігін тигізді, себебі 1919 жылға дейін армия әртүрлі нұсқаулықтарды, ұйымдастыру құрылымдарын және көбінесе бұрынғы бөлінгіштер армияларынан алынған жабдықтарды пайдаланған. Француз офицерлерінің арасында Францияның болашақ президенті Шарль де Голль де болды. Бұл миссияны Польшадағы Біріккен одақтастар миссиясымен шатастыруға болмайды, оны Дэвид Ллойд Джордж 1920 жылдың 21 шілдесінде Варшава шайқасы алдындағы қиын жағдайдың ең қызу шағында бастады. Сол миссияның мақсаты – Польшаға Ұлыбритания мен Франциядан жоғары лауазымды тұлғаларды жіберіп, олардың Польша саясатына ықпал етуге, мүмкін, үкіметті өзгертуге тырысу болды. Олардың қатарында француз дипломаты Жан Жюль Юссеран, маршал Фердинанд Фоштің штаб бастығы Максим Вейган (Жеңімпаз Антантаның Жоғарғы Бас қолбасшысы) және британ дипломаты лорд Эдгар Винсент Д'Абернон болды. Шешуші Варшава шайқасы тамыз айының басында миссия ешқандай маңызды нәтижелерге қол жеткізе алмай тұрып жеңіліспен аяқталды. Бірден-бір нақты нәтиже – Вейганның Польша Бас штабының кеңесшісі лауазымына тағайындалуы болды, бірақ оның рөлі көңілсіз болды. Дегенмен, шайқастан кейін көп ұзамай, түрлі саяси себептерге байланысты Вейганның Варшавадағы поляк жеңісінің авторы деген миф пайда болды.