Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2400–1550 ж.ж. б.з. төменгі Нубия археологиялық мәдениеті
C. 2400–1550 BCE Lower Nubian archaeological culture
C тобының мәдениеті – 2400–1550 ж.ж. б.з. аралығында төменгі Нубияда кездесетін археологиялық мәдениет. Оны Джордж А. Рейснер ашқан. Орталық орны болмағандықтан және осы халық өзін қалай атағаны туралы жазбаша мәліметтердің жоқтығынан Рейснер осы мәдениетке әріппен атау берген. C тобы мәдениеті Рейснердің А және В тобы мәдениеттерінен кейін пайда болды, бұл Ежелгі Египетте Ескі Патшалықтың аяқталу кезеңімен бірге болды.
The C Group culture is an archaeological culture found in Lower Nubia, which dates from 2400 BCE to 1550 BCE. It was named by George A. Reisner. With no central site and no written evidence about what these people called themselves, Reisner assigned the culture a letter. The C Group arose after Reisner's A Group and B Group cultures, and around the time the Old Kingdom was ending in Ancient Egypt.
Шолу
Бүгінгі таңда А тобы мен В тобы бір топтың жалғасы ретінде қарастырылса, С тобы Сахараның ерекше малшыларының өнімі ретінде қарастырылады. С тобы ерекше қыш ыдыстарымен және қабірлерімен ерекшеленеді. С тобындағы алғашқы қабірлер қарапайым "тас шеңберінен" тұрады, оның ортасында дене тереңдікке көмілген. Кейін қабірлер күрделіленіп, мәйіттер таспен қапталған бөлмеге орналастырылды, содан кейін шығысқа сыйлықтар үшін қосымша бөлме салынды. С тобының шығу тегі әлі де даулы. Кейбір ғалымдар оны негізінен А/В тобынан дамыған деп санайды. Басқалары С тобын жергілікті мәдениетпен араласқан жаулап келгендер немесе көшіп келгендер әкелгенін айтады, С тобы, мүмкін, сол кезде құрғап бара жатқан Сахарадан шыққан. С тобы – шаруалар және жартылай көшпелі малшылар, олар ірі қара малын қазіргі уақытта мұндай мал шаруашылығына жарамсыз, құрғақ аймақта ұстаған. Бастапқыда қабірлерде қару-жарақ таппағандықтан, олар бейбіт халық деп есептелді; алайда С тобының қабірлерінде пышақтар, қысқа қылыштар және шайқас балғалары табылды. Олардың ежелгі египеттіктер салған бекіністер маңына қоныстанғаны осыған қосымша дәлел ретінде қарастырылды. С тобының халықтары туралы көптеген мәліметтер Төменгі Нубия және Донгола аймағынан алынған. С тобының солтүстік шекарасы Асванға жақын жердегі Эль-Кубания маңында орналасқан. Оңтүстік шекарасы әлі анықталмаған, бірақ С тобының іздері Эритреяға дейін оңтүстікке қарай табылған. Египеттің алтыншы династиясы кезінде Төменгі Нубия бірнеше шағын мемлекеттерден тұратындығы айтылады, олардың үшеуі: Сетжу, Уват және Иржет. Осы кезеңде Жоғарғы Нубияда Керма патшалығы қалыптасты. С тобы мен Керма арасындағы байланыс әлі де нақты емес, бірақ ертедегі Керма С тобының және Пан Грав мәдениеттеріне ұқсас белгілер көрсетеді. Орта патшалық кезінде Төменгі Нубиядағы С тобының көптеген жерлерін Египет жаулап алды; египеттіктер кеткеннен кейін Керма солтүстікке қарай кеңейіп, аймақты бақылады. Б.з.д. 16 ғасырдың соңында Тутмос I басшылығымен Египеттің Нубияны жаулап алуынан бастап С тобы египеттіктермен бірікті.
While today A Group and B Group are seen as being a continuation of the same group, C Group is considered as the product of distinct Saharan pastoralists. The C Group is marked by its distinctive pottery, and for its tombs. Early C Group tombs consisted of a simple "stone circle" with the body buried in a depression in the centre. The tombs later became more elaborate with the bodies being placed in a stone lined chamber, and then the addition of an extra chamber on the east for offerings. The origins of the C Group are still debated. Some scholars see it largely as having evolved from the A/B Group. Others think it more likely that the C Group was brought by invaders or migrants that mingled with the local culture, with the C Group perhaps originating in the then rapidly drying Sahara. The C Group were farmers and semi nomadic herders keeping large numbers of cattle in an area that is today too arid for such herding. Originally they were believed to be a peaceful people due to the lack of weapons in tombs; however, daggers, short swords and battle axes were found in C Group graves. Their settling around the forts built by the ancient Egyptians was seen as further evidence. Most of what is known about the C Group peoples comes from Lower Nubia and the Dongola Reach. The northern border of the C Group was around el Kubanieh near Aswan. The southern border is still uncertain, but C Group sites have been found as far south as Eritrea. During the Egyptian Sixth Dynasty, Lower Nubia is described as consisting of a number of small states, three of which are named: Setju, Wawat, and Irjet. At this same time in Upper Nubia the Kingdom of Kerma was emerging. The exact relation between the C Group and Kerma is uncertain, but early Kerma shows definite similarities to the C Group culture and the Pan Grave culture. Under the Middle Kingdom much of the C Group lands in Lower Nubia were conquered by Egypt; after the Egyptians left, Kerma expanded north controlling the region. Starting with the conquest of Nubia by Egypt under Tuthmosis I in the late 16th century BCE, the C Group merged with the Egyptians.
Жерлеу дәстүрлері
Ертедегі Керма дөңгелек зираттары нубиялықтар, Пан қабірлері және С тобы мәдениеті үшін таңдалған жерлеу әдісі болды. С тобының дөңгелек зираттары "құрғақ тас қалау" техникасын қолдана отырып, "тас шеңбер" түрінде салынған қабірлер еді, олардың ішінде мал суреттерімен безендірілген құрбандық шатыры болды. Дегенмен, әр мәдениеттің дөңгелек зираттарының құрылысы әртүрлі болды. Нубиялық дөңгелек зираттары жақсы тереңделмеген, дөңгелек пішінді қабірлер болып, жануар сүйектерін қамтыды. Пан қабірлерінің дөңгелек зираттары үлкен қара және кішкентай ақ тастарды кезектестіре орналастыру арқылы салынды. С тобы мәдениеті көшпенді мал шаруашылығымен айналысты, мал олардың күнделікті өмірінің, жерлеу рәсімдерінің және дінінің маңызды бөлігі болды. Көптеген "тік тақташаларда" мал мен мал мүйіздерінің суреттері, сондай-ақ шатырдан табылған әдемі керамикалық бұйымдар бейнеленген. Тарихқа дейінгі дәуірде египеттік және нубиялық жерлеу салтында айырмашылықтар аз болды, себебі екеуі де терең емес қабірлерге бүгілген күйде жерленді. Алайда, уақыт өте келе нубиялық мәдениеттер денені бүгілген күйде жерлеу дәстүрін сақтап қалды. Ал египеттік мәдениетте марқұм тікелей жатқызылып жерленді. Египеттің Жаңа Патшалық кезеңінде Керманы бағындырғаннан кейін, египеттік мәдениет Төменгі Нубияға тарала бастады. С тобы мәдениеттері енді марқұмды үстіне қарай жатқызып жерлейтін болды, бұл ежелгі Техет және Фадрус зираттарында көрініс тапқан. Египеттің Екінші аралық кезеңінде топтық жерлеуге басымдық берілді, бұл С тобының жерлеулерінде байқалатын тенденция болды. Бұрынғыдай малға байланысты әшекейлерге қоса, египеттік керамикалық және тас ыдыстар да көрінбейтін болды. Алайда, олардың көптеген қабірлерінде египеттік жерлеу заттары болған жоқ. Жерлеу заттарының жоқтығы С тобының египеттік мәдениетке мәжбүрлі түрде бейімделгендігін немесе Фадруста жерленгендердің жай ғана "төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайына" ие болғандығын көрсетеді.
Early Kerma tumuli were the chosen burial method for Nubians, Pan graves, and the C group culture. The C group tumuli were graves built in a "stone circle" using the "dry stone masonry" technique with an offering chapel decorated with cattle illustrations. However, each culture differed in the structure of the tumuli. The Nubian's tumuli were a shallow round grave and included animal bones. Pan Grave tumuli were constructed with large black stones and small white stones in an alternating pattern. The C group culture was pastoral, with cattle being an essential part of their daily activities, funerary practices, and religion. Many "standing slabs" had illustrations of cattle and cattle horns with fine pottery found in the chapel. In prehistoric times, there had been little distinction between Egyptian and Nubian burial practices, as both were laid in a contracted position in shallow graves. However, as time continues, Nubian cultures continued the contracted body tradition. In contrast, in Egyptian culture, the deceased was placed in an extended position. As Egypt gained control of Kerma in the New Kingdom, Egyptian culture began to spread throughout Lower Nubia. The C groups cultures now laid the deceased supine, shown throughout the Ancient Tekhet, Fadrus cemetery. In the Second Intermediate Period of Egypt, group burials were favored, and this was a trend that was seen in C group burials. Along with the previously beloved decorations relating to cattle are absent with nearly entirely Egyptian pottery and stone vessels. However, many of their tombs lacked Egyptian funerary goods. The lack of funerary goods could suggest that the C group's adaptation to Egyptian culture was forced or those buried at Fadrus were simply of "low socioeconomic status."
Тіл
Питер Беренс (1981) және Марианна Бехаус Герст (2000) көрсеткендей, тілдік деректер С тобының халықтары бербер тармағының афроазиялық тілдерінде сөйлегенін көрсетеді. Бұл гипотеза біршама шала жазылған және жеткіліксіз сандық лексикалық деректерге негізделген. Жақындағы мәліметтер С тобының халықтары кушит тармағының афроазиялық тілінде сөйлегенін (ал оңтүстіктегі Жоғарғы Нубиядағы халықтар Нило-Сахара тілдерінде сөйлеген болуы мүмкін) және С тобының тіліне ең жақын туыс Қызыл теңіз жағалауында қолданылатын бежа тілі екенін көрсетеді. Зерттеулер бежа тілін тікелей ұрпақ деп көрсетуге мүмкіндік бермейді, бірақ бежа тілінің лексикалық материалында ең жақын ортақ ата-бабаны іздеу және содан кейін Мэроиттік Төменгі Нубияда болған туыс кушит тілін анықтау ұсынылады. С тобының тілінің жоғалу себебі әлі де жұмбақ. Бұл тіл, төменгі Нубиядағы египеттік, кушит және мероиттік үстемдіктің кезекті кезеңдерінің нәтижесінде, Нил нубиялық тілдерінде сөйлейтін халықтың келуінен бұрын демографиялық және саяси тұрғыдан ығысып қалған болуы мүмкін.
According to Peter Behrens (1981) and Marianne Bechaus Gerst (2000), linguistic evidence indicates that the C Group peoples spoke Afro Asiatic languages of the Berber branch. This thesis rests on somewhat sketchy and numerically insufficient lexical evidence. Recent evidence suggests that the C Group peoples spoke an Afro Asiatic language of the Cushitic branch (with peoples to the south in Upper Nubia possibly speaking Nilo Saharan languages), and that the closest relative of the C Group language is the Beja language spoken in the Red Sea coast. Research cannot point to Beja specifically as a descendant language, but rather it is proposed to search in Beja lexical material for the closest common ancestor and thence delineates a related Cushitic language existing in pre Meroitic Lower Nubia. The disappearance of the C Group language is somewhat of a mystery. It is possible that with successive phases of Egyptian, Kushite, and Meroitic suzerainty in Lower Nubia that this language became demographically and politically marginalized well before the arrival of Nile Nubian speakers.