Кіріспе

Ресейдің Ұлы Герцогинясы Александра Иосифовна
Ресейдің Ұлы Герцогинясы Александра Иосифовна (туған кезде Саксен-Альтенбург принцессасы Александра, 8 шілде 1830 – 6 шілде 1911) Саксен-Альтенбург герцогы Иосиф пен Вюртемберг герцогинясы Амелияның бесінші қызы болған.

Ерте өмір

Александраның ата-анасы 1817 жылдың 24 сәуірінде Кирххайм-унтер-Тек қаласында үйленген. Александраның бес қарындасы болған: Мари, Полин, Генриетте, Элизабет және Луиза. Александраның портретін әйгілі сарай суретшісі Жозеф Карл Штилер салған.

Отбасылық дағдарыс

1867 жылы Александраның үлкен қызы Ольга Грекияның Георг I патшасына үйленді. Ол он алты жаста ғана болды, ал Константин оның осылай ерте үйленуіне бастапқыда қарсы болды. 1868 жылдың шілдесінде Ольганың тұңғыш баласы дүниеге келді және оған әкесінің құрметіне Константин есім қойылды. Олардың қызының отбасы құруы Александра мен Константиннің некелерінің бұзылуымен бірге болды. Константин отызға жуық болғанымен, өткен он жылдағы күресі мен қиындықтары – теңіз және сот реформалары, крепостной шаруаларды босату – оны мерзімінен бұрын қартайтты. Оның ағасы, Александр II патша, таққа отырған алғашқы он жылдығындағы реформалардан бас тартқанда, Константиннің ықпалы азайды және ол жеке өміріне көбірек назар аудара бастады. Некелеріне жиырма жыл толған соң, ол әйелінен алыстады. Константиннің үлкен жұмыс жүктемесі, сондай-ақ жұбайлардың әртүрлі саяси көзқарастары мен мүдделері жылдар бойы олардың қарым-қатынасын әлсіретті. Александра күйеуінің либералдығына қарағанда консервативті болды және өзін әлеуметтік өмір мен мистикамен айналыстыруға үйренді. Көп ұзамай Константин жыныстық қанағатты басқа жерден іздеді. 1860 жылдардың соңында Константин махаббатқа түсіп, заңды емес қызы Мари Кондуссоны дүниеге әкелді. 1880 жылдары Мари Грекияға жіберілді, кейіннен оның жарты әпкесі, королева Ольганың күтімшісі болып қызмет етті. Соңынан Мари грек банкиріне үйленді. Константин өзінің сүйіктісі үшін Павловскідегі имениесінде үлкен, ыңғайлы дача сатып алды, осылайша екінші отбасын Александраға жақын жерге орналастырды, енді ол оны "мемлекеттік әйел" деп атады. Осы әрекеті Константинге саяси қарсыластарына қару берді, ал ресейлік қоғам оның азап шеккен әйелі Александраның жағына шығып, оның адалсыздығына абыроймен төзуге тырысты. 1874 жылы жаңа жанжал оянды, себебі Александра мен Константиннің үлкен ұлы, Ұлы князь Николай Константинович, босқындыққа берілген өмір салған және революциялық идеяларды ұстанған, Александраның жеке жатын бөлмесіндегі иконадан үш құнды алмазды, американдық куртизанканың көмегімен ұрлағаны анықталды. Александраның жиырма төрт жасар ұлы кінәлі деп танылып, ақылдан адасқан деп жарияланды және өмір бойына Орталық Азияға жер аударылды. Бірақ 1879 жылы оның кіші ұлы Вячеславтың күтпеген жерден миға қан құйылудан қайтыс болуы Александра үшін тағы бір ауыр соққы болды.

Күйеуінің ауруы мен өлімі

1889 жылы маусымда Александраның 18 жасар немересі, Грекияның Александра ханшайымы, Ресейге оралып, патша Александр III-нің кіші інісі, Ұлы князь Павелге үйленді. Тойдың соңында Константин инсульт алды. 1889 жылдың тамыз айында ауыр инсульт болды, ол жүре де, сөйлей де алмай қалды. Константин өмірінің қалған үш жылында әйелімен бірге Павловск сарайында тұрды, ғимараттың бір қанатын жеке пайдаланды. Ол ванна креслосына отырғызылды, ал Александра Константиннің сүйіктісімен және заңсыз балаларымен байланысын үзуге қатысты. Александраның немересі, Грекиялық Кристофер, естеліктерінде Константин Александраның бақылауында болғанына қатты ренжігенін, бір күні оның шашын ұстап алып, таяғымен ұрғанын жазды. Кирилл Александраны "қатты дауысы бар, ашық каретамен, үстінде қолшатыр сияқты ашылып-жабылатын жабынмен жүретін, күшті әйел" деп сипаттады. Мен басқа еш жерде осындай карета көрген емеспін, және ол әлемдегі арбасына осындай тапқыр жабын жасаған жалғыз адам болды деп ойлаймын. Константин 1892 жылдың қаңтар айында қайтыс болғанда, Александра оның сүйіктісі Аннаға Павловскке келіп, Константиннің жанында дұға етуге рұқсат берді.