Кіріспе
Италиядағы Арисия қаласындағы Диана құдайының жұбысы.
Неморенсис патшасы (лат. "Неми көлінің патшасы") – Италиядағы Арисияда, Неми көлінің жағасындағы Диана құдайының жұбысы. Онда ол Диана Неморенсис деп белгілі болған. Жұбыс көл маңындағы қасиетті тоғайдың патшасы болған. Тоғайдың ортасындағы ағаштан ешкімге бұтақ сындыруға рұқсат берілмеген, бірақ егер қашқан құл мұны істесе, ол Неморенсис патшасымен өлім-жітімге дейін күресуге құқылы болған. Егер құл жеңіске жетсе, ол қарсыластарын жеңгенше келесі патша болар еді. Бұл жұбыс Джеймс Джордж Фрейзердің "Алтын бұта" атты мифологиялық еңбегінде маңызды рөл атқарды; оның түсіндірмесі ұзаққа созылған әсерге ие болды.
Әдет-ғұрыпқа негізделген кісі өлтіру
Рекс Неморенсис туралы сақталған деректер бұл діни қызметкердің немесе патшаның өте тұрақсыз жағдайда болғанын көрсетеді. Маколейдің Рекс Неморенсис институты туралы төртжырлығында былай делінген:
"Осы ағаштардың көлеңкесінде қорқынышты діни қызметкер билік етеді,
Сұлтандаған діни қызметкер, өлтіргенді өлтірген,
Өзі де өлтіріледі."
Бұл, қысқасы, Рекс Неморенсис туралы сақталған аңыз: Диананың Немидегі діни қызметкерлігі бұрынғы иесін жекпе-жекте өлтіру арқылы осы құрметті иеленген адамға берілді, және ол барлық сынға ұшырағанда өз орнын сәтті қорғаған жағдайда ғана лауазымда қала алатын. Алайда, сәтті үміткер ең алдымен қасиетті тоғайдың бірінен алтын бұтақ жұлып алып, өзінің батылдығын сынауы керек еді. Немиде жасалған адамдық құрбандықтар ежелгі заманда өте ерекше саналды. Суетоний бұл оқиғаны Калигуланың әдепсіздігінің мысалы ретінде келтіреді. Страбон оны скифтік деп атап, оны варварлық деп санады. Бұл ерекше институттың зорлық-зомбылық сипатын оның ұзақ тарихымен және мифологиялық қасиеттілігімен ақтау қиын. Ежелгі дереккөздер де қашқан құлдың осы қиын жағдайға тығылғанда, үмітсіздікке түскен адам болуы мүмкін деген пікірде келіседі.
Those trees in whose dim shadowThe ghastly priest doth reignThe priest who slew the slayer,And shall himself be slain. This is, in a nutshell, the surviving legend of the rex Nemorensis: the priesthood of Diana at Nemi was held by a person who obtained that honour by slaying the prior incumbent in a trial by combat, and who could remain at the post only so long as he successfully defended his position against all challengers. However, a successful candidate had first to test his mettle by plucking a golden bough from one of the trees in the sacred grove. The human sacrifice conducted at Nemi was thought to be highly unusual by the ancients. Suetonius mentions it as an example of the moral failings of Caligula. Strabo calls it Scythian, implying that he found it barbaric. The violent character of this singular institution could barely be justified by reference to its great antiquity and mythological sanctity. The ancient sources also appear to concur that an escaped slave who seeks refuge in this uneasy office is likely to be a desperate man.
Алтын бұта
Джеймс Джордж Фрейзер өзінің "Алтын бұта" атты маңызды еңбегінде Неми діни қызметкерлері туралы әңгімені, тұрақты құнарлылық рәсімінің бір бөлігі ретінде белгілі уақыттарда өлуге тиіс қасиетті патша туралы әлемдік мифтің бір мысалы деп санайды. 1990 жылы Майкл Бэйкуэлл "Неми діни қызметкері" деген радио бағдарламасын жасады және ол BBC Radio 3 арнасында эфирге берілді. Бұл бағдарлама Роберт Фрейзердің 1990 жылы жарық көрген "Алтын бұтаның тууы" кітабына негізделген, ол Фрейзердің кітабының тұңғыш басылымының жүз жылдығын атап өту үшін жазылған.
the 1990 book The Making of the Golden Bough by Robert Fraser, which was written to mark the centenary of the first edition of Frazer's book.
Сыртқы сілтемелер
Саймон Сперридің "Неморенсис" романы ("Элита: Қауіпті" MMORPG әлемінде өтеді) аңызға негізделген.