Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Проза мен өлең-жыр түрі
Type of prose and verse narrative
Әдеби жанр ретінде рыцарлық романс – жоғары ортағасырлық және жаңа заманғы Еуропаның ақсүйек сарайларында танымал болған проза мен өлең-жыр түрі. Бұл – таңғажайып оқиғаларға толы, әдетте батырлық қасиеттері бар, ізденіс жолына шыққан рыцарь туралы фантастикалық әңгімелер. Романс эпостардан уақыт өте келе дамыды; әсіресе, «махаббат пен сарай әдептеріне берілген назар, оны шансон де жестіден және еркектердің батырлығы басым болған басқа да эпикалық түрлерден ерекшелендіреді». Халық әдебиеті де романтика тақырыптарын пайдаланды, бірақ ирониялық, сатирикалық немесе пародистік мақсатта. Романстар оқырмандар мен тыңдаушылардың талғамына сай аңыздарды, ертегілерді және тарихты өңдеді, бірақ шамамен 1600 жылға қарай сәннен шығып, Мигель де Сервантес оларды «Дон Кихот» романында пародистік бейнелендірді. Дегенмен, «ортағасырлық» заманғы бейнеге басқа ортағасырлық жанрларға қарағанда романс көбірек әсер етеді, ал «ортағасырлық» деген сөз рыцарьлар, қиын жағдайдағы әйелдер, аждахалар және басқа да романтикалық мотивтерді еске түсіреді. Алғашқы романс әдебиеті көне француз, англо-норман, окситан және прованс тілдерінде, кейін португал, испан, ағылшын, итальян (сицилия поэзиясы) және неміс тілдерінде жазылды. 13 ғасырдың басында романстар көбінесе проза түрінде жазыла бастады. Кейінгі романстарда, әсіресе француздық романстарда, қиындықтардағы адалдық сияқты сарайлық махаббат тақырыптарына ерекше назар аударылады.
As a literary genre, the chivalric romance is a type of prose and verse narrative that was popular in the noble courts of high medieval and early modern Europe. They were fantastic stories about marvel filled adventures, often of a chivalric knight errant portrayed as having heroic qualities, who goes on a quest. It developed further from the epics as time went on; in particular, "the emphasis on love and courtly manners distinguishes it from the chanson de geste and other kinds of epic, in which masculine military heroism predominates." Popular literature also drew on themes of romance, but with ironic, satiric, or burlesque intent. Romances reworked legends, fairy tales, and history to suit the readers' and hearers' tastes, but by c. 1600 they were out of fashion, and Miguel de Cervantes famously burlesqued them in his novel Don Quixote. Still, the modern image of "medieval" is more influenced by the romance than by any other medieval genre, and the word medieval evokes knights, damsels in distress, dragons, and other romantic tropes. Originally, romance literature was written in Old French, Anglo Norman, Occitan, and Provençal, and later in Portuguese, Spanish, English, Italian (Sicilian poetry), and German. During the early 13th century, romances were increasingly written as prose. In later romances, particularly those of French origin, there is a marked tendency to emphasize themes of courtly love, such as faithfulness in adversity.
Нысан
Романның кейінгі формасынан және шансон де жести сияқты, романс жанры дәстүрлі тақырыптарды қарастырды. Бұл жанр ертедегі эпостардан керемет оқиғаларды көптеп пайдалануымен, махаббат элементтерімен және басты кейіпкер туралы қарапайым сюжет емес, бір-бірімен тоғысқан әңгімелер желісімен ерекшеленді. Ең алғашқы нұсқалары көбінесе өлең түрінде болды, бірақ 15-шы ғасырда көптеген түрлері прозада жазылды, көбінесе ескі, ұйқасты нұсқаларды қайта баяндады. Романтикалық форма – қаһармандар мен қаһармандықтардың дәуірдің идеалдарын бейнелейтін, ал жаулар олардың жоғарылауына төнетін арман-тілектерді орындау арманына ұмтылды. Сондай-ақ, батырдың ізденісін қамтитын тұрақты архетип бар. Бұл ізденіс немесе саяхат – повестьтің құрылымын ұстап тұратын негіз болды. Құрылысы тұрғысынан ғалымдар романс пен халық ертегілерінің ұқсастығын мойындайды. Владимир Пропп осы жанрдың негізгі формасын анықтады, ол бастапқы жағдайдан басталып, содан кейін кету, қиындықтар, бірінші қимыл, екінші қимыл және шешім іздеу ретін қамтиды. Бұл құрылым романс повестелеріне де қолданылады.
Unlike the later form of the novel and like the chansons de geste, the genre of romance dealt with traditional themes. These were distinguished from earlier epics by heavy use of marvelous events, the elements of love, and the frequent use of a web of interwoven stories, rather than a simple plot unfolding about a main character. The earliest forms were invariably in verse, but the 15th century saw many in prose, often retelling the old, rhymed versions. The romantic form pursued the wish fulfillment dream where the heroes and heroines were considered representations of the ideals of the age while the villains embodied the threat to their ascendancy. There is also a persistent archetype, which involved a hero's quest. This quest or journey served as the structure that held the narrative together. With regards to the structure, scholars recognize the similarity of the romance to folk tales. Vladimir Propp identified a basic form for this genre and it involved an order that began with initial situation, then followed by departure, complication, first move, second move, and resolution. This structure is also applicable to romance narratives.
Циклдер
Олардың басым көпшілігі, мүмкін, тек кіріспе әңгімеде ғана болса да, үш тақырыптық циклмен байланысты болды: олар кейінірек «Рим жөніндегі әңгімелер» (әдетте, Александр Македонскийдің өмірі мен ерліктері Троя соғысымен біріктірілген), «Франция жөніндегі әңгімелер» (Шарлемагн және оның басты рыцары Роланд) және «Британия жөніндегі әңгімелер» (Артур патша мен Дөңгелек үстелдің рыцарларының өмірі мен ерліктері, соның ішінде Киелі Граальды іздеу) деп аталды; ортағасырлық авторлар оларды барлық романдық әңгімелердің құрамына кіретін нәрсе деп нақты айтты. Шындығында, көптеген «циклдық емес» романдық әңгімелер мұндай байланыссыз жазылды: Эмаре, Даниялық Хавелок, Росуолл мен Лилиан, Римнің Ле Бон Флоренсі және Амадас. Шын мәнінде, кейбір әңгімелер соншалықты жиі кездеседі, ғалымдар оларды «Констанция циклы» немесе «Кресенция циклы» деп топтастырады — бұл кейіпкерлер мен оқиға орнының сабақтастығына емес, таныс сюжетке қатысты. Морган ле Фей есімін ешқашан жоғалтпайды, бірақ «Артурдың өлімі» романында ол өзінен-өзі сиқырлы емес, керісінше, сиқырды зерттейді. Сол сияқты, рыцарьлар да сиқырлы қабілеттерін жоғалтады. Италияда «Бел Герардино» деген әңгіме бар. Бұл итальяндық әнші әңгімелерінің ең көне үлгісі, анонимді тоскандық автордың туындысы. Ол «magnanimitas» үшін шаршаған және бір феяның махаббатын жеңген жас итальян рыцары туралы айтады. Ол оның талаптарын орындамағандықтан осы махаббатын жоғалтқаннан кейін, Герардино бірнеше сынақтан өткен соң әйелін қайта жеңіп алады, оның ішінде оны басқа әйел құтқарады және ол турнирде жеңіске жетеді. Итальяндық (тоскандық) поэзияның басқа мысалдары — Антонио Пуччидің туындылары: Гисмиранте, Il Brutto di Bretagna немесе Brito di Bretagna («Британияның келмей рыцары») және Мадонна Лионесса («Арыстан ханым»). Тағы бір анонимді итальяндық автордың еңбегі, атап өтуге лайық — «История ди Тре Джовани Дисперати и ди Тре Фатэ» («Үш үмітсіз жігіт және үш фея туралы әңгіме»).
Overwhelmingly, these were linked in some way, perhaps only in an opening frame story, with three thematic cycles of tales: these were assembled in imagination at a late date as the "Matter of Rome" (actually centered on the life and deeds of Alexander the Great conflated with the Trojan War), the "Matter of France" (Charlemagne and Roland, his principal paladin) and the "Matter of Britain" (the lives and deeds of King Arthur and the Knights of the Round Table, within which was incorporated the quest for the Holy Grail); medieval authors explicitly described these as comprising all romances. In reality, a number of "non cyclical" romances were written without any such connection; Emaré, Havelok the Dane,Roswall and Lillian, Le Bone Florence of Rome, and Amadas. Indeed, some tales are found so often that scholars group them together as the "Constance cycle" or the "Crescentia cycle"—referring not to a continuity of character and setting, but to the recognizable plot. Morgan le Fay never loses her name, but in Le Morte d'Arthur, she studies magic rather than being inherently magical. Similarly, knights lose magical abilities. In Italy there is the story called Il Bel Gherardino. It is the most ancient prototype of an Italian singing fairy tale by an anonymous Tuscan author. It tells the story of a young Italian knight, depleted for its "magnanimitas", who wins the love of a fairy. When he loses this love because he does not comply with her conditions, Gherardino reconquers his lady after a series of labours, including the prison where he is rescued by another woman and a tournament that he wins. Other examples of Italian (Tuscan) poetry tales are Antonio Pucci's literature: Gismirante, Il Brutto di Bretagna or Brito di Bretagna ("The ugly knight of Britain") and Madonna Lionessa ("Lioness Lady"). Another work of a second anonymous Italian author that is worth mentioning is Istoria di Tre Giovani Disperati e di Tre Fate ("Story of three desperate boys and three fairies").
Діни рәсімдер
Артурий циклы ортағасырлық туынды ретінде көптеген сиқырлы немесе табиғаттан тыс нұсқауларды қамтиды. Көптеген әртүрлі көздерден алынған айрықша сілтемелердің ішінде христиандық элементтері (мысалы, Киелі Гральға жасалған көптеген сілтемелер) және кельт аңыздарының элементтері бар. Шарль эпостары, Беовульф сияқты туындылардан өзгеше, рулық байланыстардың орнына феодализмді бейнелейді; бұл роман жанрында да жалғасын тапты.
The Arthurian cycle as a Medieval work has also been noted to contains many magical or supernatural references. Drawing from many different sources, some notable allusions include elements of Christianity (an example being the multiple references to the Holy Grail) as well as elements of Celtic legends. The epics of Charlemagne, unlike such ones as Beowulf, already had feudalism rather than the tribal loyalties; this was to continue in romances.
Қазіргі қоғам
Романтикалық форма орта ғасырдың ертедегі эпостарынан 12 ғасырдағы өзгерістермен ерекшеленеді, бұл өзгерістер туындыларға сарай және рыцарлық тақырыптарды енгізді. Бұл дереккөз материалға сәйкес келуіне қарамастан орын алды; Ұлы Александр толыққанды феодалдық патша ретінде бейнеленді. Рыцарлық Рим дәуірінен бері үзіліссіз дамып келе жатқандай көрінді. Бұл тіпті киім сияқты ең ұсақ бөлшектерге дейін қатысты; «Римнің жеті данасы» есімді шығармада Рим императорының (аты аталмаған) ұлы ақылды итальяндық азаматтың киімін киеді, ал оның әйелі оны азғыруға тырысқанда, оның киімі ортағасырлық терминологиямен сипатталады. Приам 14 ғасырғы туындыда Парижді Грекияға жібергенде, Приам Шарль Великийдің үлгісінде киінді, ал Париж қарапайым киім киді, бірақ Грекияда ол көп түсті киімдер мен әсем аяқ киімдерді таңдады – сол дәуірдегі азғырушының белгілері. Тарихи тұлғалар романтикада қайта жаңғырылып, өңделді. Франция жөніндегі барлық аңыз белгілі тұлғалардан бастау алды және олардың ұрпақтары ата-бабалары туралы айтылған әңгімелерге қызығушылық танытқандықтан, Британия жөніндегі аңыздарға қарағанда, кейбір қиындықтарға тап болды. Ричард Жүректас романтикада қайта пайда болды, оған сиқырлы күші бар анасы жібек желкендері бар кемемен келді және қасиетті рәсімді көруге мәжбүр болғанда, арыстанмен жалаңаш күресіп, сиқырлы жүзіктерді және болжамды түстерді сыйлады. Hereward the Wake-тің ерте өмірі жылнамаларда безендірілген, романтикалық оқиғалар ретінде суреттелді, ол ханшайымдарды құтқарып, аюлармен күресті. Король Джонның заманындағы заңнан тыс адам болған Фулк Фицвариннің тарихи фондық мәліметтері романтикалық оқиғалардың эпизодтық ағынында маңызды емес бір жіп ретінде көрінеді.
The romance form is distinguished from the earlier epics of the Middle Ages by the changes of the 12th century, which introduced courtly and chivalrous themes into the works. This occurred regardless of congruity to the source material; Alexander the Great featured as a fully feudal king. Chivalry was treated as continuous from Roman times. This extended even to such details as clothing; when in the Seven Sages of Rome, the son of an (unnamed) emperor of Rome wears the clothing of a sober Italian citizen, and when his stepmother attempts to seduce him, her clothing is described in medieval terminology. When Priam sends Paris to Greece in a 14th century work, Priam is dressed in the mold of Charlemagne, and Paris is dressed demurely, but in Greece, he adopts the flashier style, with multicolored clothing and fashionable shoes, cut in lattice work—signs of a seducer in the era. Historical figures reappeared, reworked, in romance. The entire Matter of France derived from known figures, and suffered somewhat because their descendants had an interest in the tales that were told of their ancestors, unlike the Matter of Britain. Richard Coeur de Lion reappeared in romance, endowed with a fairy mother who arrived in a ship with silk sails and departed when forced to behold the sacrament, bare handed combat with a lion, magical rings, and prophetic dreams. Hereward the Wake's early life appeared in chronicles as the embellished, romantic adventures of an exile, complete with rescuing princesses and wrestling with bears. Fulk Fitzwarin, an outlaw in King John's day, has his historical background a minor thread in the episodic stream of romantic adventures.
Классикалық шығу тегі
Кейбір романстар, мысалы, Тирдің Аполлонийі, классикалық пұтқа табынушылықтың бастауларын көрсетеді. Рим тарихына байланысты әңгімелер, әсіресе, Александр романсы сияқты шығармалардан туындауы мүмкін. Овидий Ясон мен Медея туралы әңгімелер үшін бастау көзі ретінде қолданылды, олар романтикалық стильде, ертегілерге жақын формада бейнеленді, бұл Овидийдің сөз өнерінен гөрі көне нұсқаларға жақын. Сонымен қатар, бұл Вергилий сияқты тұлғаларға байланысты сиқыр дәстүрлерінен де шабыт алды.
Some romances, such as Apollonius of Tyre, show classical pagan origins. Tales of the Matter of Rome in particular may be derived from such works as the Alexander Romance. Ovid was used as a source for tales of Jason and Medea, which were cast in romance in a more fairy tale like form, probably closer to the older forms than Ovid's rhetoric. It also drew upon the traditions of magic that were attributed to such figures as Virgil.
Әміршілік махаббат
Жаңа сарайлық махаббат жанрдың бастапқы элементтерінің бірі емес еді, бірақ енгізілгеннен кейін тез маңызды атанды. Оны Кретиан де Труа романға енгізді, француз ақындары үшін жаңа болған Британия жырларымен үйлестірді. «Арбалы рыцарь Ланселот» (оның бұрынғы «Эрек пен Энида» туындыларынан өзгеше) Ланселоттың мінез-құлқы сарайлық махаббат идеалына сай келеді; бұл туындыда, әлі де оқиғаларға толы болса да, махаббаттың психологиялық жақтарына беспрецеденттік көңіл бөлінеді. 14 ғасырдың соңына қарай, алғашқы тұжырымдамаларға қайшы, көптеген француз және ағылшын романдары сарайлық махаббатты, ер адамның махаббатқа құштарлығы мен берілгендігін, жұбайлардың кейінгі некесімен біріктірді; мұндай сюжеттер «Сер Дегревант», «Портингальдық сер Торрент», «Сер Эгламур» және «Палернелік Уильям» романдарында кездеседі. «Ипомадон» тіпті үйленген жұбайларды ғашықтар деп сипаттайды, ал «Сер Отуэл» сюжеті Белиссантқа үйленуіне мүмкіндік беру үшін өзгертілді. Сол сияқты, 14 ғасырдың Иберия романдары «Тирант ло Бланк» және «Амадис де Гаула» сияқты туындыларда моногамия мен некеге жоғары баға берді.
The new courtly love was not one of the original elements of the genre, but quickly became very important when introduced. It was introduced to the romance by Chretien de Troyes, combining it with the Matter of Britain, new to French poets. In Lancelot, the Knight of the Cart (unlike his earlier Erec and Enide), the behavior of Lancelot conforms to the courtly love ideal; it also, though still full of adventure, devotes an unprecedented amount of time to dealing with the psychological aspects of the love. By the end of the 14th century, counter to the earliest formulations, many French and English romances combined courtly love, with love sickness and devotion on the man's part, with the couple's subsequent marriage; this featured in Sir Degrevant, Sir Torrent of Portyngale, Sir Eglamour, and William of Palerne. Ipomadon even explicitly describes the married couple as lovers, and the plot of Sir Otuel was altered, to allow him to marry Belyssant. Similarly, Iberian romances of the 14th century praised monogamy and marriage in such tales as Tirant lo Blanc and Amadís de Gaula.
Ертедегі түрлері
Көптеген орта ғасырлық романдар, әдетте үстіміздік қабілеттері жоғары, батыр рыцарьдың тамаша оқиғаларын баяндайды. Олар әдептілік пен мінез-құлықтың қатаң кодексін сақтай отырып, ізденіске шығып, монстрлар мен алыптармен күресіп, жеңіске жетеді, соның арқасында әйелдің құрметіне ие болады. Франция мәселесі, ертедегі ең танымал нұсқа, әулеттік махаббат тақырыбына жарамды болған жоқ, керісінше, батырлық оқиғалармен айналысты: «Ролан әнінде» Ролан, Оливердің қарындасына құда болса да, оқиғалар барысында оны еске алмайды. Алайда, махаббат тақырыбы көп ұзамай пайда болды, әсіресе Британия мәселесінде, тіпті француздар да Артур патшаның сарайын шынайы және асыл махаббаттың үлгісі деп санады, сондықтан сарайлық махаббат туралы алғашқы жазушылар да оның шынайы жетістіктері сонда қол жеткенін айтты, ал Артур патшаның заманындағы махаббат мүлдем басқаша болды. Ұзақ жылдар бойы жалғасып келе жатқан тақырып – әйелді қауіпті монстрден құтқару, бұл тақырып орта ғасыр романдарының барлығында сақталады. Бастапқыда бұл әдебиет көне француз, англо-норман және окситан тілдерінде жазылды, кейіннен испан, ағылшын және неміс тілдерінде жазылды. Маңызды испан мәтіндерінің қатарында «Cantar de Mio Cid» және «Book of the Knight Zifar» кіретін еді; кейінірек ағылшын тіліндегі белгілі еңбектер – «Король Хорн» (Англо-норман (AN) романы, Мestre Томасқа тиесілі «Хорн» романының аудармасы) және «Даниялық Хавелок» (анонимді AN «Lai d'Haveloc» аудармасы); шамамен сол уақытта Готфрид фон Страсбург Тристанды (Томас Британияның, «Хорн» авторынан өзгеше Томас) және Вольфрам фон Эшенбах «Парзивальды» классикалық француз романдық повесін неміс тіліне аударды.
Many medieval romances recount the marvellous adventures of a chivalrous, heroic knight, often of super human ability, who, abiding chivalry's strict codes of honor and demeanor, goes on a quest, and fights and defeats monsters and giants, thereby winning favor with a lady. The Matter of France, most popular early, did not lend itself to the subject of courtly love, but rather dealt with heroic adventure: in The Song of Roland, Roland, though betrothed to Oliver's sister, does not think of her during the course of events. The themes of love were, however, to soon appear, particularly in the Matter of Britain, leading to even the French regarding King Arthur's court as the exemplar of true and noble love, so much so that even the earliest writers about courtly love would claim it had reached its true excellence there, and love was not what it was in King Arthur's day. A perennial theme was the rescue of a lady from the imperiling monster, a theme that would remain throughout the romances of the medieval era. Originally, this literature was written in Old French, Anglo Norman and Occitan, later, in Spanish, English and German – amongst the important Spanish texts were Cantar de Mio Cid and Book of the Knight Zifar; notable later English works being King Horn (a translation of the Anglo Norman (AN) Romance of Horn of Mestre Thomas), and Havelok the Dane (a translation of the anonymous AN Lai d'Haveloc); around the same time Gottfried von Strassburg's version of the Tristan of Thomas of Britain (a different Thomas to the author of 'Horn') and Wolfram von Eschenbach's Parzival translated classic French romance narrative into the German tongue.
Жоғары орта ғасырлар формалары
13 ғасырдың басында романстар көбінесе проза түрінде жазылды және жалғасу циклдары арқылы кеңінен дамытылды. Бұл туындылар қазір Ланселот Грааль циклы деп аталатын, оның соңғы бөлігі болуы мүмкін 1230 жыл шамасында жазылған "La Mort le Roi Artu" романымен біріктірілген, кең ауқымды, түрлі формадағы қолжазба куәліктерінен құралды. Бұл мәтіндер, сондай-ақ анонимді ағылшын Brut Chronicle-де кездесетін Артур туралы көптеген материалдар Томас Малоридің "Le Morte d'Arthur" еңбегінің негізін құрады. Проза әдебиеті орта ғасырдың соңында романдық повестьтің көрінісінде үстемдік құрды, кем дегенде Лудовико Ариосто, Торквато Тассо және Эдмунд Спенсердің туындыларындағы жоғары Ренессанс кезеңінде поэзияның қайта жандануына дейін. Ежелгі скандинав тілінде олар прозалық риддарсагурлар немесе рыцарлық сагалар деп аталады. Бұл жанр 13 ғасырдағы Норвегияда француз шансон де жестінің аудармаларымен басталды; ол тез арада ұқсас жергілікті туындыларға дейін кеңейді. 14 ғасырдың басында Швецияда Рюген королевасы Эвфемияның қолдауымен скандинавиялық поэзиялық романстар пайда болды, ол Эвфемиявисорнаны тапсырыс берді. Орта ғасырдың тағы бір бағыты – өте танымал "Roman de la Rose" романынан шабыттанған аллегориялық романстар.
During the early 13th century, romances were increasingly written as prose, and extensively amplified through cycles of continuation. These were collated in the vast, polymorphous manuscript witnesses comprising what is now known as the Lancelot Grail Cycle, with the romance of La Mort le Roi Artu c. 1230, perhaps its final installment. These texts, together with a wide range of further Arthurian material, such as that found in the anonymous English Brut Chronicle, comprised the bases of Thomas Malory's Le Morte d'Arthur. Prose literature thus increasingly dominated the expression of romance narrative in the later Middle Ages, at least until the resurgence of verse during the high Renaissance in the oeuvres of Ludovico Ariosto, Torquato Tasso, and Edmund Spenser. In Old Norse, they are the prose riddarasögur or chivalric sagas. The genre began in thirteenth century Norway with translations of French chansons de geste; it soon expanded to similar indigenous creations. The early fourteenth century saw the emergence of Scandinavian verse romance in Sweden under the patronage of Queen Euphemia of Rügen, who commissioned the Eufemiavisorna. Another trend of the high Middle Ages was the allegorical romance, inspired by the wildly popular Roman de la Rose.
Орта ғасырдың соңғы және қайта өрлеу дәуірінің формалары
Орта ғасырдың соңы мен Ренессанс дәуірінің жоғары мәдениетінде маңызды еуропалық әдеби үрдіс – романтика стиліндегі фантастикалық туындылар болды. Мысалы, сэр Томас Малоридің "Le Morte d'Arthur" (1408 – 1471 ж. шамасында), валенсиялық "Tirant lo Blanch" және кастильдік немесе португалдық "Amadís de Gaula" (1508) сияқты көрнекті еңбектер көптеген ізбасарларды тудырды. Жанр халық арасында кең танылды, Ренессанс поэзиясының шедеврлеріне – Людовико Ариостоның "Orlando furioso" және Торквато Тассоның "Gerusalemme Liberata", сондай-ақ 16 ғасырдың романтика жанрындағы басқа да әдеби шығармаларына жол ашты. Романдық сюжеттер патшалық салтанаттар үшін еркін пайдаланылды. Мысалы, I Елизаветаның таққа отыру күніне арналған айқастарда, рыцарьлардың киімдері романдық туындылардан алынған түрлі оқиғалармен толы болды. Рыцарьлар тіпті романтикалық кейіпкерлердің аттарын – мысалы, Аққу рыцарі, немесе Ланселот, Тристан сияқты кейіпкерлердің гербтерін қабылдады. Орта ғасырдан бері, діни сыншылар романды көбінесе рухани және моральдық шығармалардан ауытқу, зиянды әлемдік құштарлық деп санады. 1600 жылға қарай көптеген дінсіз оқырмандар да осы пікірге келісті. 17 ғасырдың өзгеретін рухани атмосферасында көптеген білімді оқырмандар романды тривиальды және балаларға арналған әдебиет деп есептеді, ол тек қартайған, мәдениеттен оқшауланған Ла Манча провинциясының рыцары Дон Кихот сияқты адамдарды шабыттандырады. (Мигель де Сервантестің "Дон Кихоты" [1605, 1615], Ла Манча провинциясында тұратын, ерте жастағы шалдың, рыцарьдық романға қатты құмарланып, олардың батырларына еліктеуге тырысатын сатиралық әңгімесі.) Худибрас та ерлік романның ескірген қағидаларын, ирониялық және реалистік көзқараспен сынап көрсетеді. Романның кейбір сиқырлы және экзотикалық атмосферасы Джон Драйденнің "Индия патшайымы" (1664) сияқты сахналық трагедияларға, сондай-ақ Гендельдің "Ринальдо" (1711) сияқты қалпына келтіру спектакльдері мен опера-серияға әсер етті, бұл туынды Тассоның "Герусалем либераттасындағы" сиқырлы эпизодқа негізделген. Ренессанс дәуірінде гуманистер грек және латын классикасын, классикалық формаларын жоғары қойып, романтика жанрына қатыгездік пен ақымақтық деп шабуыл жасады, бірақ бұл шабуыл сол ғасырда қарапайым оқырмандардың арасында тиімді болмады. Англияда романтар жалғасты, олардың стильі өте риторикалық, сюжеттері күрделі, мазмұны терең болды, мысалы, Роберт Гриннің "Пандосто" (Уильям Шекспирдің "Қысқы ертегісінің" бастауы) және Томас Лодждың "Розалинда" (ортағасырлық "Гамелин" романына негізделген, "Сізге қалай ұнайды" туындысының бастауы), Роберт Нормандия герцогы (Роберт Ібіліске негізделген) және Американың Маргаритасы.
In late medieval and Renaissance high culture, the important European literary trend was to fantastic fictions in the mode of Romance. Exemplary work, such as the English Le Morte d'Arthur by Sir Thomas Malory (c. 1408 – c. 1471), the Valencian Tirant lo Blanch, and the Castilian or Portuguese Amadís de Gaula (1508), spawned many imitators, and the genre was popularly well received, producing such masterpiece of Renaissance poetry as Ludovico Ariosto's Orlando furioso and Torquato Tasso's Gerusalemme Liberata and other 16th century literary works in the romance genre. The romances were freely drawn upon for royal pageantry. Queen Elizabeth I's Accession Day tilts, for instance, drew freely on the multiplicity of incident from romances for the knights' disguises. Knights even assumed the names of romantic figures, such as the Swan Knight, or the coat of arms of such figures as Lancelot or Tristan. From the high Middle Ages, in works of piety, clerical critics often deemed romances to be harmful worldly distractions from more substantive or moral works, and by 1600 many secular readers would agree; in the judgement of many learned readers in the shifting intellectual atmosphere of the 17th century, the romance was trite and childish literature, inspiring only broken down ageing and provincial persons such as Don Quixote, knight of the culturally isolated province of La Mancha. (Don Quixote [1605, 1615], by Miguel de Cervantes [1547–1616], is a satirical story of an elderly country gentleman, living in La Mancha province, who is so obsessed by chivalric romances that he seeks to emulate their various heroes.) Hudibras also lampoons the faded conventions of chivalrous romance, from an ironic, consciously realistic viewpoint. Some of the magical and exotic atmosphere of Romance informed tragedies for the stage, such as John Dryden's collaborative The Indian Queen (1664) as well as Restoration spectaculars and opera seria, such as Handel's Rinaldo (1711), based on a magical interlude in Tasso's Gerusalemme liberata. In the Renaissance, also, the romance genre was bitterly attacked as barbarous and silly by the humanists, who exalted Greek and Latin classics and classical forms, an attack that was not in that century very effective among the common readers. In England, romances continued; heavily rhetorical, they often had complex plots and high sentiment, such as in Robert Greene's Pandosto (the source for William Shakespeare's The Winter's Tale) and Thomas Lodge's Rosalynde (based on the medieval romance Gamelyn and the source for As You Like It), Robert Duke of Normandy (based on Robert the Devil) and A Margarite of America.
Қатынасты нысандар
Акриттік әндер (Диген Акритас және оның шекарадағы серіктері туралы) шансон де жестіге ұқсас, бірақ олар бір уақытта, алайда жеке дамыды. Бұл әндерде Шығыс Рим империясының (Византияның) шекара күзетшілерінің ауыр тұрмысы мен ерліктері, соның ішінде олардың махаббат оқиғалары суреттелген. Бұл әдетте ауызша беріліп келген дәстүр, ол Балқан және Анатолияда қазіргі уақытқа дейін сақталған. 4-ші крест жорығынан кейін француз және итальяндық рыцарлардың Византия жерлерін ұзақ уақыт басып алу кезеңінде бұл жанр батыс үлгілерімен араласып кеткен болуы мүмкін. Мұны грек тіліндегі кейінгі туындылар көрсетеді, оларда екі дәстүрдің де ықпалы байқалады.
The Acritic songs (dealing with Digenis Acritas and his fellow frontiersmen) resemble much the chanson de geste, though they developed simultaneously but separately. These songs dealt with the hardships and adventures of the border guards of the Eastern Roman Empire (Byzantium) – including their love affairs – and where a predominantly oral tradition which survived in the Balkans and Anatolia until modern times. This genre may have intermingled with its Western counterparts during the long occupation of Byzantine territories by French and Italian knights after the 4th crusade. This is suggested by later works in the Greek language which show influences from both traditions.
Қазіргі заманғы "романтикалық көркем әдебиетпен" қарым-қатынасы
Кейінгі романстарда, әсіресе француздық романстарда, қиындықтар кезіндегі адалдық сияқты әулет махаббаты тақырыптарына ерекше назар аударылады. Шамамен 1760 жылдан бастап – көбінесе 1764 жылы Горас Уолполдың «Отранто қамалы» романы жарық көрген кезде деп есептеледі – «романтика» сөзінің мағынасы фантастикалық және қорқынышты, А. Рэдклифтің «Сицилиялық романс» (1790) немесе «Орман романсы» (1791) сияқты романшылардың оқиғалы шығармаларынан, эротикалық мазмұнды романдарға ауысты. Әйел басты кейіпкері бар, Романтизмнің өрлеуі кезінде мұндай құдаланудың бейнеленуі заманауи реализмнің қағидаларымен, «білім беру романының» әйелге арналған нұсқасымен үйлесіп, көптеген романтикалық туындыларды қалыптастырады. Брам Стокердің «Дракула» романы сияқты готикалық романдарда романтикалық сүйкімділік пен құштарлық қорқыныш пен үреймен бірігіп кетеді. Натаниел Хоторн бұл терминді өзінің туындыларын романс емес, роман ретінде атау үшін қолданды, ал 19 ғасырғы әдеби сын романс пен роман арасындағы айырмашылықты жиі мойындады, мысалы, Х.Г. Уэллстің ғылыми фантастиканың бастапқы кезеңіндегі «ғылыми романстары». 1825 жылы фантастика жанры дамыды, швед әдебиетінің «Фридшёфтың сағасы» (Friðþjófs saga ins frœkna негізінде жазылған) Англия мен Германияда сәтті жарияланды. Ол 22 рет ағылшын тіліне, 20 рет неміс тіліне және көптеген басқа еуропалық тілдерге, соның ішінде 1866 жылы қазіргі исланд тіліне аударылды. Олардың Дж.Р.Р. Толкин, Уильям Моррис және Пул Андерсон сияқты авторларға, сондай-ақ кейінгі заманауи фантастика жанрына тигізген әсері зор. Қазіргі қолданыста «романтика» термині көбінесе романтикалық романды білдіреді, ол екі адам арасындағы қарым-қатынас пен романтикалық махаббатқа бағытталған жанр. Мұндай романдарда «эмоционалды түрде қанағаттандырарлық және оңтайлы аяқталу» болуы керек. Романс терминінің осы кең таралған мағынасына қарамастан, басқа туындылар да ортағасырлық романстан немесе Романтизм қозғалысынан алынған элементтерді пайдалануы себепті романс деп аталады: өмірден асқан кейіпкерлер, драма мен оқиғалар, ғажайыптар, құрмет пен адалдық тақырыптары немесе ертегілерге ұқсас оқиғалар мен оқиға орталары. Шекспирдің кейінгі комедиялары, мысалы, «Торпан» немесе «Қысқы ертегі» кейде оның романстары деп аталады. Заманауи туындылар махаббат тарихынан романс ретінде планеталық романс немесе руритандық романс сияқты басқа жанрларға бөлінеді. Ғылыми фантастика бір кезде ғылыми романс деп аталды, ал газ шамдары фантастикасы кейде газ шамдары романсы деп аталады. Фланнери О’Коннер көркем әдебиетте гротесктің қолданылуы туралы жазғанда, оны «заманауи романтика дәстүрінде» қолдану туралы айтты.
In later romances, particularly those of French origin, there is a marked tendency to emphasize themes of courtly love, such as faithfulness in adversity. From c. 1760 – usually cited as 1764 at the publication of Horace Walpole's The Castle of Otranto – the connotations of "romance" moved from fantastic and eerie, somewhat Gothic adventure narratives of novelists like Ann Radcliffe's A Sicilian Romance (1790) or The Romance of the Forest (1791) with erotic content to novels centered on the episodic development of a courtship that ends in marriage. With a female protagonist, during the rise of Romanticism the depiction of the course of such a courtship within contemporary conventions of realism, the female equivalent of the "novel of education", informs much Romantic fiction. In gothic novels such as Bram Stoker's Dracula, the elements of romantic seduction and desire were mingled with fear and dread. Nathaniel Hawthorne used the term to distinguish his works as romances rather than novels, and literary criticism of the 19th century often accepted the contrast between the romance and the novel, in such works as H. G. Wells's "scientific romances" in the beginning of science fiction. In 1825, the fantasy genre developed when the Swedish literary work Frithjof's saga, which was based on the Friðþjófs saga ins frœkna, became successful in England and Germany. It was translated twenty two times into English, 20 times into German, and into many other European languages, including modern Icelandic in 1866. Their influence on authors such as J. R. R. Tolkien, William Morris and Poul Anderson and on the subsequent modern fantasy genre is considerable. Modern usage of term "romance" usually refer to the romance novel, which is a subgenre that focuses on the relationship and romantic love between two people; these novels must have an "emotionally satisfying and optimistic ending." Despite the popularity of this popular meaning of Romance, other works are still referred to as romances because of their uses of other elements descended from the medieval romance, or from the Romantic movement: larger than life heroes and heroines, drama and adventure, marvels that may become fantastic, themes of honor and loyalty, or fairy tale like stories and story settings. Shakespeare's later comedies, such as The Tempest or The Winter's Tale are sometimes called his romances. Modern works may differentiate from love story as romance into different genres, such as planetary romance or Ruritanian romance. Science fiction was, for a time, termed scientific romance, and gaslamp fantasy is sometimes termed gaslight romance. Flannery O'Conner, writing of the use of grotesque in fiction, talked of its use in "the modern romance tradition."