Медун, Черногория: ежелгі қала орны, тарихы 4-3 ғасырларға дейін барып жетеді. Иллирийлер мекендеген, Кучи тайпасының аймағында орналасқан. 108 тұрғын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Медун – Черногорияның астанасы Подгорицадан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым қашықтықта орналасқан елді мекен. Ауылда ежелгі бекінілген Медеон қаласының археологиялық орны орналасқан. Ол Жоғарғы Кучи тайпасының жерінде жатыр, бұл – таулы тайпалардың бірі. 2003 жылғы халық санағы бойынша, онда 108 адам тұрды. Ежелгі дәуірде Медунды б.з.б. 4-3 ғасырларда Иллириялықтар мекендеген.
Medun is a settlement located 13 km northeast of the capital Podgorica, Montenegro. The village houses the archaeological site of the ancient fortified city of Medeon. It is situated in the tribal area of Upper Kuči, one of the highland tribes. In the 2003 census, it had 108 inhabitants. In ancient times, Medun was inhabited by the Illyrians between the 4th and 3rd centuries BC.
География
Мариано Болиза 1614 жылы сипаттағандай, ол екі басқа таудың арасында, тау беткейіндегі жарқабақта әдемі төбеде орналасқан және өте кең алқапқа көрініс береді.
As Mariano Bolizza described in 1614, it is situated on a beautiful hill on a cleft in the mountainside, between two other mountains, overlooking a very spacious valley.
Ежелгі және римдік дәуір
Медун – Черногорияның Подгорица қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым жерде орналасқан ежелгі қала және бекініс. Ол біздің заманымызға дейінгі 4-3 ғасырлар аралығында, осы аймақта тұратын иллирийлермен бекініс ретінде, кейін қала ретінде салынған. Ол Медеон (Μεδεών), Метеон немесе Модуненсе деп аталған. Бекіністің жақсы сақталған қабырғалары бірнеше қатарға орналастырылған үлкен, кесілген тас блоктардан тұрғызылған. Құрылысының беріктігі мен көлемі жағынан ол өзге, маңыздылығы төмен иллирийлік қалалардан ерекшеленеді. Мәдени-көркемдік тұрғыдан қарағанда, төменгі қаладан жоғарғы қалаға баратын жолдағы екі төменгі қазба қызығушылық тудырады. Зерттеулер бұл жердің иллирийлердің мифтік ата-бабасы саналған жыланға табынумен байланысты ғұрыптар орындалған орны екенін көрсетеді. Некрополь жоғарғы қаладан солтүстікке қарай орналасқан. Ол темір дәуірінен бастау алады, бірақ толыққанды зерттелмеген. Медеон Ардиаи патшасы Гентиус, оның әйелі Тьюта және оның отбасы Рим легиондарына тұтқынға дейін қонақжайлылық танытқан, олар Иллирияның тәуелсіздігін аяқтап, Иллирикум Рим провинциясын құрған. Медунды Ливий (б.з.д. 59 – б.з. 17) Лабеаттардың қаласы ретінде атаған. Рим легиондары Медунды б.з.д. 167 жылы үшінші Иллирий соғысы кезінде басып алған. Осы оқиғада Ардиаи патшасы Гентиус және оның отбасы тұтқынға алынып, Иллирикумның құрылуы белгіленді. Ортағасырлық бекініс Рим қаласының қираған жеріне салынған. Славяндар Еуропа мен Балқанға көші-қон кезінде осы аймаққа қоныстанған. Челник Джураш Илижич (1326–1362) Жоғарғы Зетаны, оның ішінде қаланы король Стефан Дечанскиге (1321–1331) және императорлар Душанға (1331–1355) және Урошқа (1355–1371) бағындырған. Төменгі Зетаны (бұрын Жарко иелігіндегі жерлер) бақылаған Балшич ақсүйектері 1362 жылы Жоғарғы Зетаның басшысы Джураш Илижичті құлатқан және оны өлтірген, соның нәтижесінде Зета жұпасының аумағы кеңейген. Олар император Урош әлсізтің (1355–1371) жарғыларында Областни господарь (Жер басшылары) ретінде танылған. 1444 жылғы король Альфонс V жарғысында Медун Стефан Вукчич Косачаның меншігі ретінде тіркелген. 1445 жылы Герцег Стьепан Жоғарғы Зетаны және Медун бекінісін Дюрадж деспотына өткізген. Дюрадж герцогы 1452 жылы Венеция қызметіндегі герцог Стефан I Crnojević-тен Медунды қорғаған. 1455 жылы деспот Джурадж Оңтүстік-Шығыс Еуропаны басып алған түріктерге бекіністі беруге мәжбүр болған. Османдықтар Медунды 1456 жылы басып алған. Иван I Crnojević (1465–1490) тұсында Имрахор Ага аймаққа паналап келген, ол үнемі Crnojević-термен соғысқан және олардың халқын Медуннан қуғынмен шығаруға тырысқан. Екі тарап арасында қанды шайқас болған, оның нәтижесінде Имрахор және көптеген басшылар қаза тапқан, бірақ қала Османдықтардың қолына өткен. Бұл шайқас Crnojević-тердің құлдырауына және мемлекеттің жойылуына әкелді. Аймақ Шкодра санджағына біріктірілген, ал 1514 жылы Зета аймағы Монтенегро санджағы құрылған, оның басшысы Иван I-нің ұлы Станко Crnojević болған. Станко 1485 жылы Османдық сарайында адалдық кепілі ретінде Константинопольге жіберілген, ол ислам дінін қабылдап, Скандербег деген ат алған, содан кейін Монтенегро санджақ бейі болып тағайындалған.
Medun is an old town and fortress, situated 13 kilometers northeast from Podgorica, Montenegro. It was erected originally as a fortress, later on as a town, between 4th and 3rd centuries BC, by Illyrians living in the area. It was known as Medeon (Μεδεών), Meteon, or Modunense. Well preserved walls of the fortress were built of big blocks of trimmed stone, placed in a number of rows. With respect to solidity and size of the construction it substantially differs from the construction of other, less significant Illyrian towns. From the cultural artistic point of view, two lower dig ups in the rock on the road from the lower to the upper town are very interesting. Studies refer to the conclusion that it was the place of performance of rituals related to the cult of snake that represented myth ancestor to the Illyrians. Necropolis is sited north from the upper town. It originates from the Iron Age, but has not been studied. Medeon hosted the Ardiaei king Gentius, his wife Teuta and the rest of his family until they were taken captives by the Roman legions, who effectively ended the independence of Illyria and created the Roman province of Illyricum. Medun was mentioned by Livy (59BC 17AD) as a civitas of the Labeates, an Illyrian tribe which lived around the Lake Skadar, then known as Lacus Labeatis. Roman legions conquered Medun around 167 BC, during the Third Illyrian War. On that occasion the Ardiaei king Gentius and his family were captivated, marking the establishment of Illyricum. The medieval fortification had been built on the ruins of the Roman city. Slavs migrated to the area during the Slavic migrations into Europe and the Balkans. čelnik Đuraš Ilijić (1326–1362) held Upper Zeta, including the city, subordinate to King Stefan Dečanski (r. 1321–1331), and Emperors Dušan the Mighty (r. 1331–1355) and Uroš the Weak (r. 1355–1371). The Balšić noble family which had taken control of Lower Zeta (lands previously held by Lord Žarko), went after Head of Upper Zeta Đuraš Ilijić in 1362, and killed him, expanding further the Zeta župa. The family is recognized as Oblastni gospodari (Lords) in charters of Emperor Uroš the Weak (r. 1355–1371). The 1444 charter of King Alfonse V documents Medun as the property of Stephen Vukčić Kosača. In 1445, Herceg Stjepan ceded the Upper Zeta and the Medun fortress to despot Đurađ. A duke of despot Đurađ defended Medun in 1452 from Stefan I Crnojević who was a duke in the Venetian service. In 1455, despot Đurađ had to give the fortress to the Turks in their victorious drive through Southeastern Europe. The Ottomans captured Medun in 1456. During the rule of Ivan I Crnojević (r. 1465–1490), a certain Imrahor Aga took refuge in the region, constantly fighting the Crnojevići and attempted to expel their people from Medun. A bloody battle was fought between the two, in which Imrahor and many other leaders were slain, however, the town is taken by the Ottomans. The battle marked the downfall of the Crnojevići and the loss of a state. The region was organized into the Sanjak of Shkodra, and in 1514, the Zeta region was established into the Sanjak of Montenegro, which would be headed by Stanko Crnojević, the son of Ivan I. Stanko was sent in 1485 to Constantinople as a guarantor of loyalty at the Ottoman court, and he converted to Islam and took the name Skanderbeg, subsequently being put for Sanjak bey of Montenegro.
Ерте заманауи
Которлық Мариано Болиза, Венеция Республикасының қызметшісі, 1614 жылы Венециядан Константинопольге және кері ресми хаттарды жеткізу үшін жергілікті курьерлер пайдалана алатын Шкодра санджағының жер жолдары туралы есеп жазды, сонымен қатар аумақтың әскери мүмкіндіктерін зерттеуді мақсат етті. Ол Черногория мен Солтүстік Албаниядағы қалалар мен ауылдардың толыққанды сипаттамасын, олардың басшыларын, қарулы күштерін және демографиялық мәліметтерін де ұсынды. Кучи, Братоножичи және Плаваның бір бөлігі Медун сарбазының билігінде болды, бірақ командирінің есімі көрсетілмеген; ал тау халқы Османдық шенеуніктерге табысының бір бөлігін төлеп тұрды. Медун стратегиялық тұрғыдан қолайлы, бірақ нашар күзетілген және қираған төбедегі шағын қала ретінде сипатталды, оның бекінісін Диздар Ага мен 200 "күшті жауынгерлер" қорғады. 1688 жылы Кучи, Келменди және Пипри тайпалары қаланы басып алып, екі Османдық қарсы шабуылды жеңіп, көптеген жабдықтарды тартып алды, содан кейін шегінді.
Mariano Bolizza of Kotor, a servant of the Republic of Venice, wrote a report in 1614, initially for describing Sanjak of Shkodra's land routes which could best be utilized by local couriers conveying official correspondence from Venice to Constantinople and back, and to survey the military potential of the territory. He also provided a very detailed overview of towns and villages in Montenegro and northern Albania; their respective chiefs and men in arms, as well as demographics. Kuči, Bratonožići and part of Plava were under the soldiers of Medun, the spahee, but the commander was not named; and the highlanders would pay the Ottoman officials a portion of their income. Medun was described as a little town on a hill, strategically situated, but badly guarded and in ruins, of which fortification was held by the Dizdar Aga and 200 "very war like people". In 1688 the tribes of Kuçi, Kelmendi and Pipri captured the town defeating 2 Ottoman counter assaults capturing many supplies on the process before retreating.
Қазіргі заманғы
Танымал жазушы, Кучи тайпасының басшысы, Черногорияның герцогы және батыры Марко Мильянов (1833–1901) қала қабырғалары мен бекіністің етегінде өмір сүрді. Ол Мильяновтың құрметіне оның қайтыс болған жылы салынған Архиекон Стефанға арналған шағын шіркеудің алдындағы акропольде жерленді. Жақын орналасқан Герцеговинадағы көтеріліс (1875–1878) Еуропада Осман күштеріне қарсы көтерілістер мен бүліктер тізбегін бастады. Черногория мен Сербия 1876 жылғы 18 маусымда Түркияға соғыс жариялауға келісті. Николай I-нің туысы Медунда Осман әскерін екі рет жеңді. Черногорияның Жетадағы Данилоградтағы жеңісі және Медунның капитуляциясы Черногория-Осман соғысының (1876–1878) бірінші жылын аяқтады. 1877/1878 жылдары Черногорияның Николай I Адриатика теңізінде жағалауға ие болды, ал 1878 жылғы 13 қаңтарда Николай I мен Ахмет Мухтар-паша соғысты аяқтау үшін келісімге қол қойды. Медун әлі толыққанды зерттелмеген. Ол алыс және бай тарихымен ғана қызықты емес, сонымен қатар ежелгі тарихтан орта ғасырға дейінгі барлық мәдени кезеңдерді зерттеу үшін маңызды объекті болып табылады.
The famous writer, and Kuči tribe leader, Montenegrin duke and hero Marko Miljanov (1833–1901) lived at the foot of walls of the town and the fortress. He was buried in the acropolis in front of the small church dedicated to Archdeacon Stephen, built in Miljanov's honour the same year of his death. A rebellion in nearby Herzegovina (1875–1878) sparked a series of rebellions and uprisings against the Ottoman forces in Europe. Montenegro and Serbia agreed to declare a war on Turkey on 18 June 1876. Nichola I's cousin had twice routed the Ottomans at Medun. A Montenegrin victory in Danilograd in Zeta, and the capitulation of Medun, concluded the first year of the Montenegrin–Ottoman War (1876–1878). In 1877/1878, Nicholas I of Montenegro acquired a seaboard on the Adriatic, and on 13 January 1878 Nicholas I and Ahmed Muhtar Pasha signed a truce, ending the war. Medun has not yet been studied sufficiently. Not only that it is interesting for its distant and rich past, it also represents an object significant for studying of all cultural epochs, from prehistory to the Middle Ages.