Кіріспе

Медун – Черногорияның астанасы Подгорицадан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым қашықтықта орналасқан елді мекен. Ауылда ежелгі бекінілген Медеон қаласының археологиялық орны орналасқан. Ол Жоғарғы Кучи тайпасының жерінде жатыр, бұл – таулы тайпалардың бірі. 2003 жылғы халық санағы бойынша, онда 108 адам тұрды. Ежелгі дәуірде Медунды б.з.б. 4-3 ғасырларда Иллириялықтар мекендеген.

География

Мариано Болиза 1614 жылы сипаттағандай, ол екі басқа таудың арасында, тау беткейіндегі жарқабақта әдемі төбеде орналасқан және өте кең алқапқа көрініс береді.

Ежелгі және римдік дәуір

Медун – Черногорияның Подгорица қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 13 шақырым жерде орналасқан ежелгі қала және бекініс. Ол біздің заманымызға дейінгі 4-3 ғасырлар аралығында, осы аймақта тұратын иллирийлермен бекініс ретінде, кейін қала ретінде салынған. Ол Медеон (Μεδεών), Метеон немесе Модуненсе деп аталған. Бекіністің жақсы сақталған қабырғалары бірнеше қатарға орналастырылған үлкен, кесілген тас блоктардан тұрғызылған. Құрылысының беріктігі мен көлемі жағынан ол өзге, маңыздылығы төмен иллирийлік қалалардан ерекшеленеді. Мәдени-көркемдік тұрғыдан қарағанда, төменгі қаладан жоғарғы қалаға баратын жолдағы екі төменгі қазба қызығушылық тудырады. Зерттеулер бұл жердің иллирийлердің мифтік ата-бабасы саналған жыланға табынумен байланысты ғұрыптар орындалған орны екенін көрсетеді. Некрополь жоғарғы қаладан солтүстікке қарай орналасқан. Ол темір дәуірінен бастау алады, бірақ толыққанды зерттелмеген. Медеон Ардиаи патшасы Гентиус, оның әйелі Тьюта және оның отбасы Рим легиондарына тұтқынға дейін қонақжайлылық танытқан, олар Иллирияның тәуелсіздігін аяқтап, Иллирикум Рим провинциясын құрған. Медунды Ливий (б.з.д. 59 – б.з. 17) Лабеаттардың қаласы ретінде атаған. Рим легиондары Медунды б.з.д. 167 жылы үшінші Иллирий соғысы кезінде басып алған. Осы оқиғада Ардиаи патшасы Гентиус және оның отбасы тұтқынға алынып, Иллирикумның құрылуы белгіленді. Ортағасырлық бекініс Рим қаласының қираған жеріне салынған. Славяндар Еуропа мен Балқанға көші-қон кезінде осы аймаққа қоныстанған. Челник Джураш Илижич (1326–1362) Жоғарғы Зетаны, оның ішінде қаланы король Стефан Дечанскиге (1321–1331) және императорлар Душанға (1331–1355) және Урошқа (1355–1371) бағындырған. Төменгі Зетаны (бұрын Жарко иелігіндегі жерлер) бақылаған Балшич ақсүйектері 1362 жылы Жоғарғы Зетаның басшысы Джураш Илижичті құлатқан және оны өлтірген, соның нәтижесінде Зета жұпасының аумағы кеңейген. Олар император Урош әлсізтің (1355–1371) жарғыларында Областни господарь (Жер басшылары) ретінде танылған. 1444 жылғы король Альфонс V жарғысында Медун Стефан Вукчич Косачаның меншігі ретінде тіркелген. 1445 жылы Герцег Стьепан Жоғарғы Зетаны және Медун бекінісін Дюрадж деспотына өткізген. Дюрадж герцогы 1452 жылы Венеция қызметіндегі герцог Стефан I Crnojević-тен Медунды қорғаған. 1455 жылы деспот Джурадж Оңтүстік-Шығыс Еуропаны басып алған түріктерге бекіністі беруге мәжбүр болған. Османдықтар Медунды 1456 жылы басып алған. Иван I Crnojević (1465–1490) тұсында Имрахор Ага аймаққа паналап келген, ол үнемі Crnojević-термен соғысқан және олардың халқын Медуннан қуғынмен шығаруға тырысқан. Екі тарап арасында қанды шайқас болған, оның нәтижесінде Имрахор және көптеген басшылар қаза тапқан, бірақ қала Османдықтардың қолына өткен. Бұл шайқас Crnojević-тердің құлдырауына және мемлекеттің жойылуына әкелді. Аймақ Шкодра санджағына біріктірілген, ал 1514 жылы Зета аймағы Монтенегро санджағы құрылған, оның басшысы Иван I-нің ұлы Станко Crnojević болған. Станко 1485 жылы Османдық сарайында адалдық кепілі ретінде Константинопольге жіберілген, ол ислам дінін қабылдап, Скандербег деген ат алған, содан кейін Монтенегро санджақ бейі болып тағайындалған.

Ерте заманауи

Которлық Мариано Болиза, Венеция Республикасының қызметшісі, 1614 жылы Венециядан Константинопольге және кері ресми хаттарды жеткізу үшін жергілікті курьерлер пайдалана алатын Шкодра санджағының жер жолдары туралы есеп жазды, сонымен қатар аумақтың әскери мүмкіндіктерін зерттеуді мақсат етті. Ол Черногория мен Солтүстік Албаниядағы қалалар мен ауылдардың толыққанды сипаттамасын, олардың басшыларын, қарулы күштерін және демографиялық мәліметтерін де ұсынды. Кучи, Братоножичи және Плаваның бір бөлігі Медун сарбазының билігінде болды, бірақ командирінің есімі көрсетілмеген; ал тау халқы Османдық шенеуніктерге табысының бір бөлігін төлеп тұрды. Медун стратегиялық тұрғыдан қолайлы, бірақ нашар күзетілген және қираған төбедегі шағын қала ретінде сипатталды, оның бекінісін Диздар Ага мен 200 "күшті жауынгерлер" қорғады. 1688 жылы Кучи, Келменди және Пипри тайпалары қаланы басып алып, екі Османдық қарсы шабуылды жеңіп, көптеген жабдықтарды тартып алды, содан кейін шегінді.

Қазіргі заманғы

Танымал жазушы, Кучи тайпасының басшысы, Черногорияның герцогы және батыры Марко Мильянов (1833–1901) қала қабырғалары мен бекіністің етегінде өмір сүрді. Ол Мильяновтың құрметіне оның қайтыс болған жылы салынған Архиекон Стефанға арналған шағын шіркеудің алдындағы акропольде жерленді. Жақын орналасқан Герцеговинадағы көтеріліс (1875–1878) Еуропада Осман күштеріне қарсы көтерілістер мен бүліктер тізбегін бастады. Черногория мен Сербия 1876 жылғы 18 маусымда Түркияға соғыс жариялауға келісті. Николай I-нің туысы Медунда Осман әскерін екі рет жеңді. Черногорияның Жетадағы Данилоградтағы жеңісі және Медунның капитуляциясы Черногория-Осман соғысының (1876–1878) бірінші жылын аяқтады. 1877/1878 жылдары Черногорияның Николай I Адриатика теңізінде жағалауға ие болды, ал 1878 жылғы 13 қаңтарда Николай I мен Ахмет Мухтар-паша соғысты аяқтау үшін келісімге қол қойды. Медун әлі толыққанды зерттелмеген. Ол алыс және бай тарихымен ғана қызықты емес, сонымен қатар ежелгі тарихтан орта ғасырға дейінгі барлық мәдени кезеңдерді зерттеу үшін маңызды объекті болып табылады.