Кіріспе

Стратегиялық одақ (сонымен қатар стратегиялық әріптестікке қараңыз) – екі немесе одан көп тараптардың тәуелсіз ұйымдар болып қала отырып, бірлескен келісім бойынша қажетті мақсаттарға жету үшін жасасқан келісімі. Одақ – бұл ынтымақтастық немесе серіктестік, ол әрбір серіктес одақтан күтетін пайданың жеке күш-жігерден артық болатынына үміттенеді, бұл синергияға қол жеткізуге бағытталған. Одақ көбінесе технологияны беруді (білім мен тәжірибеге қол жеткізу), экономикалық мамандануды, ортақ шығындарды және ортақ тәуекелді қамтиды. Стратегиялық одақ әдетте заңды серіктестік, агенттік немесе корпоративтік байланыс деңгейінен төмен болады. Әдетте, екі компания бір-бірінің бизнесін дамытуға көмектесетін бизнес активтеріне немесе тәжірибесіне ие болғанда стратегиялық одақ құрады. Стратегиялық одақтар аутсорсингтік қатынастарда дамуы мүмкін, онда тараптар ұзақ мерзімді, өзара тиімді нәтижелерге және өзара қалаулы нәтижелерге негізделген инновацияларға қол жеткізуді көздейді. Бұл ынтымақтастық түрі бірігулер мен сатып алулар мен табиғи өсудің арасында орналасады. Стратегиялық одақтар екі немесе одан көп ұйым өзара пайда табу үшін біріккенде пайда болады. Серіктестер одаққа өнімдер, тарату арналары, өндіріс мүмкіндіктері, жобаға қаржыландыру, күрделі жабдықтар, білім, тәжірибе немесе зияткерлік меншік сияқты ресурстарды ұсынуы мүмкін.

Анықтамалар және талқылау

Стратегиялық одақты анықтаудың бірнеше тәсілі бар. Кейбір анықтамалар серіктестер жаңа заңды тұлға, яғни жаңа компания құрмайтынына назар салады. Бұл стратегиялық одақтар саласынан бірлескен кәсіпорындар сияқты заңды құрылымдарды шығарып тастайды. Ал басқалары бірлескен кәсіпорындарды стратегиялық одақтың мүмкін формасы деп санайды. Кейбір анықтамалар төменде келтірілген:

Бірлескен кәсіпорындарды қоса алғанда анықтамалар

Стратегиялық одақ – екі немесе одан көп қатысушы арасындағы ресурстарды немесе білімді бөлісу жөніндегі келісім, ол барлық тараптарға тиімді болады. Бұл ішкі активтерді, қабілеттерді және қызметтерді сыртқы қатысушылардан – мысалы, жеткізушілерден, клиенттерден, бәсекелестерден, түрлі салалардағы компаниялардан, бренд иелерінен, университеттерден, институттардан немесе мемлекеттік органдардан қажетті ресурстарға немесе процестерге қол жеткізу арқылы толықтырудың бір жолы. Стратегиялық одақ – бұл ұйымдық және құқықтық құрылым, онда «серіктестер» шын мәнінде бірлесе әрекет етуге және негізгі құзыреттерін бөлісуге дайын және мүдделі. Бұл стратегиялық аутсорсинг қарым-қатынастарында ерекше маңызды. Көптеген одақтар белгілі бір мерзімге құқықтарды, рөлдерді және жауапкершілікті анықтайтын шарттар арқылы, немесе акциялардың бақылау емеспес үлесін сатып алу арқылы тараптардың жартылай акционерлік меншікке ие болуы арқылы, белгілі бір деңгейде виртуалды интеграцияға әкеледі. Соңында, көптеген одақтар сатып алу арқылы интеграцияға ұшырайды.

Бірлескен кәсіпорындарды қоспағанда анықтамалар

Екі компания арасында жасалған келісім, олар өзара тиімді жобаны жүзеге асыру үшін ресурстарды бөлісуге келіседі. Стратегиялық одақ бірлескен кәсіпорынға қарағанда азырақ байланысты және тұрақсыз болады, онда екі компания әдетте жеке бизнес бірлігін құру үшін ресурстарды біріктіреді. Стратегиялық одақта әр компания өз тәуелсіздігін сақтай отырып, жаңа мүмкіндіктерге қол жеткізеді. Стратегиялық одақ компанияға тиімді процестерді жетілдіруге, жаңа нарыққа кеңеюге немесе бәсекелестерден артықшылық алуға және тағы да басқа мүмкіндіктерге көмектеседі. Екі немесе одан көп тәуелсіз фирмалардың ортақ мақсаттарға жету үшін бірлесіп жұмыс істеу жөніндегі ынтымақтастық келісімі. Бірлескен кәсіпорыннан өзгеше, стратегиялық одақтағы фирмалар өз мақсаттарына жету үшін жаңа ұйым құрмайды, бірақ бөлек және ерекше болып қала отырып ынтымақтасады. Ортақ мақсаттарға жету үшін бірлесіп жұмыс істейтін екі немесе одан көп тараптар арасындағы осы келісімге қатысушылар үшін жаңа құндылық құру мүмкіндігі кіреді. Құндылыққа қол жеткізудің көптеген формалары болуы мүмкін, соның ішінде нарыққа жаңадан ену, нарыққа жылдам кіру, инновациялар немесе жаңа өнімдер мен процестер және т.б.

Терминология

Стратегиялық әріптестік нысандарын сипаттау үшін түрлі терминдер пайдаланылған. Оларға «халықаралық коалициялар» (Porter and Fuller, 1986), «стратегиялық желілер» (Jarillo, 1988) және, ең көп қолданылатыны, «стратегиялық одақтар» жатады. Анықтамалары да сан алуан. Одақ – бұл «бірлескен мақсатқа жету үшін белгілі бір немесе белгісіз мерзімге күштер мен ресурстарды біріктіру» деп түсіндіріледі. Одақ құру арқылы пайда табуға болатын жеті негізгі сала бар.