Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралия аборигендерінің мифологиясында Баяме (немесе Биаме, Бааями, Бааяма немесе Бьями) – Австралияның оңтүстік-шығысындағы Воннаруа, Камилорой, Гурингай, Эора, Даркинджунг және Вираджури сияқты бірнеше абориген халықтарының түсіндегі жаратушы құдай және аспан әкесі.
Creator god and sky father in Australian Aboriginal mythology
In Australian Aboriginal mythology, Baiame (or Biame, Baayami,
Baayama or Byamee) is the creator god and sky father in the Dreaming of several Aboriginal Australian peoples of south eastern Australia, such as the Wonnarua, Kamilaroi, Guringay, Eora, Darkinjung, and Wiradjuri peoples.
Сипаттама және тарих
Байам туралы әңгімеде Байамның аспаннан жерге түсіп, өзендерді, тауларды және орманды қалай жаратқаны айтылады. Ол адамдарға өмір салтының заңдарын, дәстүрлерін, әндерін және мәдениетін сыйлады. Сонымен қатар, ол алғашқы құдайлық орынды құрды. Бұл орын "бора" деп аталады, онда ұлдар еркекке айналу рәсімінен өтетін. Барлық жұмысын аяқтаған соң, ол қайтадан аспанға көтерілді, ал адамдар оны "Аспан батыры", "Барлық Әке" немесе "Аспан Әкесі" деп атады. Оның екі әйелі болған: Ганханбили және Биррангулу, соңғысы көбінесе эму ретінде танылады, және олардың бір ұлы – Дхармалан. Басқа әңгімелерде Дхармалан Байамның інісі деп есептеледі. Байамның атын ашық айтуға тыйым салынған. Әйелдерге Байамның суреттерін көруге және Байамға қатысты орындарға, көбінесе еркектердің құдайлық орындарына (бораларға) жақындауға рұқсат болмаған. Тас суреттерінде Байам көбінесе үлкен бас киім немесе шаш үлгісімен, жанында қадамдардың іздерімен адам түрінде бейнеленеді. Ол әрқашан алдыңғы жағынан салынған, ал Дхармалан – бүйірден. Байам көбінесе белдік, дене бойынан өтетін тік сызықтар, жолақтар және нүктелер сияқты ішкі әшекейлермен көрсетіледі.
The Baiame story tells how Baiame came down from the sky to the land and created rivers, mountains, and forests. He then gave the people their laws of life, traditions, songs, and culture. He also created the first initiation site. This is known as a bora; a place where boys were initiated into manhood. When he had finished, he returned to the sky and people called him the Sky Hero or All Father or Sky Father. He is said to have two wives, Ganhanbili and Birrangulu, the latter often being identified as an emu, and with whom he has a son Dharramalan. In other stories Dharramalan is said to be brother to Baiame. It was forbidden to mention or talk about the name of Baiame publicly. Women were not allowed to see drawings of Baiame nor approach Baiame sites, which are often male initiation sites (boras). In rock paintings Baiame is often depicted as a human figure with a large head dress or hairstyle, with lines of footsteps nearby. He is always painted in front view; Dharramalan is drawn in profile. Baiame is often shown with internal decorations such as waistbands, vertical lines running down the body, bands and dots.
Христиан құдайларымен байланыстыруға тырысу
Миссионер Уильям Ридли гамилярай (камилорай тілі) тіліне аударғанда христиан Құдайының атын Байаме деп қабылдады. Кейде Байаме ертедегі христиан миссионерлері жасаған нәрсе деп есептеледі, бірақ К. Лангло Паркер Байамеге сенудің 1830 жылға дейін (кейінірек болса да) аймақта миссионерлік қызмет басталар алдында болғанын дәлелдеді.
The missionary William Ridley adopted the name of Baiame for the Christian God when translating into Gamilaraay (the language of the Kamilaroi). It is sometimes suggested that Baiame was a construct of early Christian missionaries, but K Langloh Parker dated belief in Baiame to (at latest) 1830, prior to missionary activity in the region.
Портрейал Аваба (Маккуори көлі) аймағында
Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Аваба (Маккуари көлі) айналасындағы аймақта ол осы аймақтағы барлық тауларды, көлдерді, өзендерді және үңгірлерді жаратқан деп есептеледі. Ол жаратуды аяқтағаннан кейін, Енго тауынан рухтар әлеміне секіріп, оны жалпақ қылды. Оның жалпақ шатыры бүгінге дейін Волломби аңғарының жанында көрініп тұрады. Милбродейлге жақын орналасқан үңгірде Воннаруа аборигендерінің көптеген суреттері сақталған, соның ішінде Байаме болуы мүмкін адамның ірі суреті де бар. Бұл 80 гектарлық аумақтағы тас паналардың бірі және ол Байаме үңгірі деп белгілі. Бұл орын Ұлттық мұра тізіліміне енгізілген және қасиетті саналады.
In the area surrounding Awaba (Lake Macquarie) in New South Wales, Australia, he was believed to have created all of the mountains, lakes, rivers and caves in the area. After he finished creating, he jumped back up to the spirit world from Mount Yengo, which he flattened. Its flat top can still be seen to this day, near Wollombi Valley. A cave near Milbrodale contains many Wonnarua Aboriginal paintings, including a large figure of a man who may be Baiame. It is popularly known as the Baiame Cave and is part of a series of rock shelters on an area of 80 hectares. The site is listed on the Register of the National Estate and is considered a sacred site.