Кіріспе

Body Double – 1984 жылы түсірілген американдық нео-нуар эротикалық триллер фильмі. Оны Брайан Де Пальма режиссерлік етіп, сценарийін жазып, продюсерлік еткен. Басты рөлдерде Крейг Уассон, Грег Генри, Мелани Гриффит және Дебора Шелтон сомдаған. Фильм Альфред Хичкоктің 1950 жылдардағы фильмдеріне, әсіресе «Тыңғы терезе», «Шарлатан» және «Қатқа қоңырау шалу» фильмдеріне тікелей арналған. Ол фильмдердің сюжеттік желілерін және тақырыптарын (мысалы, қарақшылық және құмарлық) алған. Шығарылған кезде фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады, өндіріс бюджеті 10 миллион доллар болса, кассадан тек 8,8 миллион доллар таба алды, сонымен қатар сын-пикирлер әртүрлі болды. Алайда Мелани Гриффиттің актерлік шеберлігі жоғары бағаланды және оған «Алтын глобус» номинациясын әкелді. Кейіннен фильм жақсы қабылданып, қазір культты фильм деп есептеледі.

Сюжет

Жақында актер Джейк Скалли клаустрофобиясы түсірілімді қиындатқаннан кейін төменгі бюджетті қорқынышты фильмдегі вампир рөлінен айырылды. Үйге оралғаннан кейін, оның қызына алданып жатқанын байқағаннан кейін, Скалли онымен бөліседі және үйі оған тиесілі болғандықтан, үйсіз қалады. Сэм Бушардпен танысқан Скэлли өзінің қорқыныштары мен балалық шақтағы клаустрофобиясының себебін айтады. Олар Скэллиге тұру үшін орын ұсынылатын барға барады; Сэмнің бай досы Еуропаға саяхатқа шығып, Голливуд тауына орналасқан заманауи үйіне үй күтімі қажет. Скэллимен үйді аралап жүргенде, Сэм оған бір ерекшелік көрсету үшін ерекше ынталы: телескоп, ал оның арқылы әр түнде белгілі бір уақытта эротикалық би билеген көрші әйел Глория Ревелл. Скалли Глорияны танығандай болып көрінетін адам оны қорлайтынын көрмейінше, оған шолу жасайды. Келесі күні ол әйелінің артынан барып, саудаға шығады. Глория таныс емес адамға телефон шалып, онымен кездесуді уәде етеді. Скэлли бірнеше күн бұрын Глорияны бақылап тұрған "индіанның" мүсінін байқады. Скэлли Глорияны теңіз жағалауындағы қонақүйге ертіп барады, онда ол кездесуге келген адам оны тастап кетеді. Жағажайда үнділік кенеттен пайда болып, оның әмиянін тартып алады. Скэлли оны жақын маңдағы туннельге қуып жетеді, бірақ клаустрофобиясы оны жеңеді. Глория оны сыртқа шығарып, Глория қайтқанға дейін олар импульсивті және құмарлықпен сүйіседі. Сол түні Скалли телескоп арқылы қарап тұрғанда, үнділік Глорияның үйіне кіріп, оны ұрлап алады. Скалли Глорияны құтқару үшін жарысады, бірақ оның қатыгез ақ неміс қойшысы оған шабуыл жасайды, ал үнділік Глорияны үлкен қолмен бұрғылаумен өлтіреді. Скэлли полицияға хабарласа, олар оны қарақшылық деп есептейді. Дегенмен, детектив Джим Маклин Глорияның бір жұп іш киімін Скаллидің қалтасынан тапқаннан кейін күдікті болады. Маклин оны тұтқындамаса да, Скэллиге оның шолушы мінез-құлқы мен полицияға ертерек хабарламайтыны Глорияның өліміне себеп болғанын айтады. Сол түні ұйқысыздықтан зардап шегіп, порнографиялық телеарнаны қарап жатқан Скалли порноактриса Холли Бодидің Глория сияқты сезімтал билегенін көреді. Ол Холлимен кездесу үшін жаңа фильмге жұмысқа алатын порно продюсер болып жүр. Скэлли Холлиден Сэм оны әр түнде Глорияның кейіпкері болып, терезеде би билеу үшін жалдағанын біледі, Скэлли оны бақылап, кейін Глорияның өліміне куә болады. Ол оның кісі өлтіруге қатысы бар екенін айтқанына ренжіген Холли үйден қашып кетеді. Үнді жігіті оны көтеріп алып, есінен танып, алып кетеді. Скэлли оларды су қоймасына дейін еріп барады. Скэлли оған шабуыл жасап, бетпе-бет шайқаста оның бетін Сэмнің бет-жүзіне киген маска ретінде көрсетеді. Скэллиді күнәнің құрбаны ретінде Сэм, Глорияның күйеуі Алекс, қылмыс кезінде оған алиби беру үшін қолданды. Скэлли жеңіп, қабірге тасталады. Клаустрофобиясы оны қайтадан әрекетке қабілетсіз етсе де, ол қорқынышын жеңіп, сыртқа шығады, ал Сэмді ит су құбырына лақтырып жіберіп, суға батып қалады. Соңғы кредиттерде Скалли бұрынғы вампир рөлінде қайтадан ойнаған көрінеді, өйткені Холли шеттен қарап отыр.

Актерлік құрам

Фильмде нақты өмірдегі ересектер Линда Шоу, Александра Дей, Кара Лотт, Мелисса Скотт, Барбара Пекинпау және Аннет Хейвен қатысады. Де Палманың бұрынғы фильмі «Scarface» жұлдызы және сол кезде Гриффиттің күйеуі болған Стивен Бауэр ер адам порноактер рөлінде эпизодтық түсірілімде ойнады.

Жазу

Де Пальма Энджи Дикинсонның "Қойғышты кию" фильмі үшін түсірілген дублерлерімен сұхбаттасқаннан кейін фильмнің тұжырымдамасын жасады. Эротикалық триллер көрермендер арасында танымал жанрға айналып, "Қойғышты кию" және "Дене қызуы" фильмдерінің кассалық табысымен осыған дәлел. "Скарфейс" фильмінің рейтингісі үшін цензуралық комиссиялармен күрескеннен кейін, олар оған X рейтингісін берді, ал ол R рейтингісін алу үшін күресуге мәжбүр болды. Де Пальма "Қос дене" фильмін оған жауап ретінде жасауға шешім қабылдады. Ол осы кезде: "Егер осы фильмге X рейтингісі берілмесе, мен ешқашан ештеңе жасай алмаймын. Бұл менің ең эротикалық, таң қалдыратын және қызықты фильмім болады. Олар жек көретін нәрсенің бәрін, тіпті олар бұрын көрмеген нәрсені де беремін. Олар "Скарфейс" қатыгез деп ойлай ма? Менің басқа фильмдерім эротикалық деп ойлай ма? "Қос дене" фильмін көргенге дейін күте тұрыңыз." деді. "Қанды келін" атты қорқынышты фильмге әсерленген Де Пальма оның режиссері және сценарийшісі Роберт Дж. Аврехті "Қос дене" сценарийін бірге жазуға шақырды. Екеуі де Альфред Хичкокқа жанкүйер болды және шабыт алу үшін "Артқы терезе" және "Шарлатан" фильмдерін қарады. Кейіннен Аврех фильмдегі жұмысын "Де Пальманың Хичкок идеяларының идеяларын іске асыру" деп сипаттады.

Кастинг

Де Палма бастапқыда Холли рөліне порнографиялық актриса Аннет Хейвенді шақыруды жоспарлаған, бірақ студия оның порнографиялық фильмдерде түскендігіне байланысты одан бас тартты. Дегенмен, Хейвен кішігірім рөлде ойнап, ересектер киносы индустриясы туралы Де Палмамен кеңесті. Содан кейін Де Палма рөлді Линда Гамильтонға ұсынды, бірақ ол «Терминатор» фильміне түсу үшін одан бас тартты. Де Палма Глория рөліне голландиялық эротикалық актриса Сильвия Кристалды да қарастырды, бірақ ол қолжетімді болмады. Дебора Шелтонды рөлге бекіткенімен, оның дауысы қолайлы болмады, сондықтан пост-өндірісте оның сөздерін Хелен Шевер дубляждады. Сондай-ақ, түсірілім алаңында порнофильмнің фрагменті түсірілді, онда «айқайдың патшайымы» Бринке Стивенс, ересектер актрисалары Кара Лотт және Аннет Хейвен де қатысты. Клуб сахнасы музыкалық бейнеклипке айналдырылып, MTV арнасында көрсетілді. Дауыстау актері Роб Полсен оператор рөлінде камео жасап, «Сперманың кадры қайда?» деп сұрайды.

Өндіріс

Негізгі түсірілім 1984 жылдың 21 ақпанында Лос-Анджелесте басталды. Голливуд мұнарасы, оған жақын Голливуд тас жолы, «Тауэр Рекордс» дүкені және «Химосфера» үйі түсірілім алаңдары болды.

Өндірістен кейінгі

Фильм бастапқыда Америка кино ассоциациясының рейтингтік кеңесінен X санатын алды. Көптеген кинотеатрлар X санатындағы фильмдерді көрсетуден бас тартқандықтан, Де Палма "кинодағы эротикалық көріністен бірнеше ұсақ-түйектерді қысқардым" деді және R санатын алуға қол жеткізді.

Жасандылық және иллюзия

Де Палма фильмде бұрынғы фильмдерінде зерттелген тақырыптар бар екенін айтты: "көрнекі баяндау, бір түпкірлі шолушылық қызметі, біз тіршілік ететін әлемге деген юмор, манипуляторлардың манипуляторларды қанаушылыққа салуы". Джейктің Глориямен туннель алдындағы сүйіс көрінісі артқы проекцияны қолданады және Альфред Хичкоктің "Vertigo" фильміндегі 360 градустық камерамен түсірілген сахнаға тікелей сілтеме жасап, онымен байланысты. Ұзақ, үзіліссіз түсірілген көрініс ешбір ескертусіз музыкалық тізбекке ауысады және көрермендерді осы оқиға порнофильмнің ішінде ме, әлде "Body Double" әлемінде ме болып жатқаны туралы ойға жетелейді. The Film Stage журналынан Мануэла Лазик бұл көріністе "Джейк өзінің әжуалы сыңар жанын Frankie Goes to Hollywood тобымен бірге физикалық және музыкалық тұрғыдан пародизациялайды" деп жазды, сондай-ақ "режиссер оны жасамайынша "көрінетіндей болу" қажеттілігін абсолютті және қашусыз деп көрсетеді. Де Палманың қуанышты цинизмі осы көріністе, жалғандық пен эротизмнің биік нүктесінде, "Body Double" фильмінің ең есте қаларлық бөлігі болып табылады".

Культ беделі мен жауап қайта бағалау

Келесі онжылдықтарда «Body Double» қайта қаралып, культты фильмге айналды. Сыншылар оның режиссерлік және эстетикалық ерекшеліктерін, 1980-жылдар басындағы жаңа толқын саундтрегін, Альфред Хичкокқа жасалған сілтемелерді және Лос-Анджелестің танымал локацияларын атап өтті. Сыншы Шон Аксмейкер фильмді 1980-жылдардағы шектен тыс өмір салты мен имиджге құштар мәдениеттің пародиязы ретінде қарастыруға болатынын айтты. 2013 жылғы Blu-ray шығарылымына арналған мақаласында Slant Magazine журналынан Чак Боуэн былай деді: «Body Double» фильмінің әдейілеп алынған триллерлік сюжеті Де Пальманың мансабындағы кез келген фильм сияқты мета-мәтінге толы; фильмнің сыртқы оқиғаларының астына дәлдік пен шеберлікпен жасырылған жеке материалды көзбен табу керек». Критик Кристи Лемир: «Не шындық, не қиял, не кино әуесі – бәрі соңғы сәттерге дейін құпия болып қалады. Бірақ сол төбелерге дейін баратын жолда шашыңызды желмен сезініп, қызықты саяхатқа шығасыз». Фильм «Relax» әнін Америкада қайта таныстырып, ол 1985 жылғы наурыз айында Billboard Hot 100 тізімінде топ-10-ға енді. Сонымен қатар, Los Angeles Times газетінен Марк Олсен «Body Double» фильмін 1980-жылдардағы Де Пальманың «бағаланбаған қазыналарының» бірі деп атады, ол былай деді: «Мен үшін «Body Double» – Брайан Де Пальманың «өркендеген кезеңі» деп саналатын фильмнің ең көрнекті үлгісі – 1970-жылдардың соңы мен 1980-жылдардың басындағы, оның «The Untouchables» фильмімен аяқталған, жоғары бюджетті, танымал фильмдерді жасаған кезеңі». 2023 жылы IndieWire «Body Double» фильмін 1980-жылдардың 100 үздік фильмінің тізімінде 30-шы орынға қойды. Ол бұрын жарық көрген материалдармен қатар, Крейг Уассонмен жасалған сұхбатты, бірінші режиссердің ассистенті Джо Наполитаноның «Pure Cinema» деректі фильмін және киносыншы Эшли Кларктың эссесі бар суреттелген буклетті, журналист Марсия Паллидің 1984 жылы Де Пальмамен жасаған «Film Comment» сұхбатын және 1987 жылғы мамыр айындағы «Film Comment» журналындағы мақаланы қамтыды. Бейтман фильмді 37 рет көргенін және оның кассетін бірнеше рет видео дүкеннен жалға алғанын айтады. Поп-әнші Slayyyter өзінің 2023 жылғы «Starfucker» альбомына «Body Double» фильмінің әсер еткенін мәлімдеді. Оның «Erotic Electronic» синглының обложкасы фильмнің постеріне сілтеме жасайды. Фильмді Ашутош Говарикер өзінің режиссерлік дебютінде түсірген. Дипак Тижори басты рөлді ойнайды, ал фильмде Поожа Бхатт, Равина Тандон және Пареш Равал да қатысады.