Кіріспе

Ликвидтілік артықшылығы теориясының құрамдас бөлігі. Ақшаға деген спекулятивтік немесе активтерге деген сұраныс – сауда немесе тұтынуға жұмсалатын шығындар сияқты нақты мәмілелермен байланысты емес, жоғары ликвидті қаржылық активтерге – ұлттық валюта немесе шетел валютасына деген сұраныс. Спекулятивтік сұраныс ақшаның инвестиция ретінде сақталатын активтер жиынтығының тиімді бөлігі деген қабылдаудан туындайды.

Шолу

Экономикалық теорияда, әсіресе Кейнс экономикасында, спекулятивтік сұраныс – ақшаға (және несиеге) деген сұраныстың маңызды факторларының бірі болып табылады, ал қалғандары – транзакциялық сұраныс және сақтық сұранысы. Спекулятивтік сұраныс – облигациялар немесе акциялар ұстаудан туындаған капитал шығынынан сақтану мақсатында нақты ақша қаражатын сақтау. Облигациялар бойынша таза кіріс – олардың нарықтық құнының өзгеруінен түсетін пайыздық төлемдер мен капиталдық табыс (немесе шығын) қосындысы. Пайыздық ставканың өсуі облигациялардың нарықтық бағасын төмендетіп, облигацияларды ұстаудан капитал жоғалтуға әкеледі. Сәйкесінше, облигациялар бойынша кіріс теріс болуы мүмкін. Осылайша, адамдар облигациялардан болатын шығыннан сақтану үшін ақша ұстауы мүмкін. Ақша осылайша байлықты сақтау құралы ретінде қарастырылады. Ақшаға деген активтік сұраныс нарықтық пайыздық ставкамен кері пропорционалды. Себебі, пайыздық ставка төмен болғанда, көптеген адамдар пайыздық ставканың өсуін (демек, облигациялардың нарықтық бағасының төмендеуін) күтеді. Нәтижесінде, көптеген адамдар байлықты облигацияларға емес, ақшаға сақтауға ұмтылады, яғни пайыздық ставка төмен болғанда спекулятивтік қорлар көбейеді. Бұл инвесторлардың тәуекелге қатыстылығына, басқа қаржы активтері мен нақты активтерге деген сұраныс пен ұсынысқа, сондай-ақ экономикалық жағдайға қатысты күтулердің өзгеруіне де байланысты.