Құдайтану ғылымы және әдіснамалық табиғаттан тыс түсіндірмелер

Кіріспе

Теистік ғылым, сондай-ақ теориялық реализм деп те аталады, – бұл псевдонаулық ұсыныс, онда сынауға қабілеттілікті талап ететін ғылыми әдістің негізгі қағидасы, яғни әдістемелік натурализм, кейде сынау мүмкін емес табиғаттан тыс түсіндірмелерге рұқсат ететін ғылым философиясымен алмастырылуы керек. Теистік реализмді немесе теистік ғылымды қолдаушылардың қатарында интеллектуалды дизайн креационизмінің жақтаушылары – Дж. П. Морланд, Стивен С. Мейер және Филипп Э. Джонсон бар. Бұл концепциялар кеңінен мойындалған жоқ. Интеллектуалды дизайн қозғалысы 1989 жылы «Пандалар мен адамдар» атты еңбектің жарық көргенімен басталды, ал Джонсон кейін оның де-факто көшбасшысы болды. 1996 жылы жазылған эссесінде Джонсон интеллектуалды дизайн қозғалысы туралы былай деп жазды: «Мен және менің әріптестерім ‘теистік реализм’ – немесе кейде ‘жай ғана жарату’ терминдерін қозғалысымыздың анықтамалық ұғымы ретінде қолданамыз. Бұл біз Құдайды Жаратушы ретінде объективті түрде мойындаймыз және Құдайдың шындығы ғылымға, әсіресе биологияға қолжетімді дәлелдерде айқын көрінеді дегенді білдіреді». Джонсон «Разумның тепе-түйінде» атты кітабында теистік реализмді интеллектуалды дизайнның философиялық негіздемесі ретінде ұсынады. Джонсонның пікірінше, нағыз білім Құдайдың ғаламды жаратқандығын мойындаудан басталады, оның біріктіретін қасиеті – оның Құдай тарапынан жаратылғандығы. Теистік реализм Құдайдың нақты, жеке тұлға және механикалық креационизм арқылы әлемде әрекет ететін түсініктерін қамтитын Құдай туралы концепцияға сүйенеді. 1999 жылғы «Едж» құжатында былай делінген: «Дизайн теориясы материалистік дүниетанымының басып тастаушылық үстемдігін кері қайтаруға және оны христиандық және теистік наным-сенімдерге сәйкес келетін ғылыммен алмастыруға үміттендіреді». Ол Құдайдың көбінесе екінші себептерді қолданатынын, бірақ теистік ғалымдар материалистік түсіндірме таба алмаған жағдайда ғажайыптар қажет болуы мүмкін екенін ұсынады. 1997 жылы ол былай деп жазды: «Ғалым мынадай ойға келмей ме? Құдай әлемді жаратты және, әрине, ол оның барлық нәрсесін тікелей немесе жанама түрде жаратты. Көптеген зерттеулерден кейін біз оның кейбір құбылысты (мысалы, өмірді) қалай тікелей емес, керісінше тікелей жаратқанын көре алмаймыз». Плантинга дін мен ғылым арасындағы қатынасты бағалауда конфликттік тезисті қолданады. Бұл көзқарастарды христиан физигі Говард Дж. Ван Тилл сынға түсіреді, ол конфликттік тезисті қабылдамайды, өйткені ол Киелі кітаптың жаратылыс туралы ілімдерін бағалауда «халықтық экзегезиске» сүйенеді. Ван Тилл мәселенің эволюцияда емес, оны «натуралистік апологетика» үшін дұрыс пайдаланбауда екенін айтады. Философ және Рим-католик діни қызметкері Эрнан Макмуллин Плантинганың теистік ғылымға шақыруымен келіспейді, оны ғылым деп санамау керек екенін және Плантинга эволюцияның нақты дәлелдерін жеткілікті бағаламағанын айтады. Плантинга тек натурализммен келіспейді, эволюциямен емес.

Theistic science, also referred to as theistic realism, is the pseudoscientific proposal that the central scientific method of requiring testability, known as methodological naturalism, should be replaced by a philosophy of science that allows occasional supernatural explanations which are inherently untestable. Supporters of theistic realism or theistic science include intelligent design creationism proponents J. P. Moreland, Stephen C. Meyer and Phillip E. Johnson. and these concepts lack any mainstream credence. The intelligent design movement began with the publication of Of Pandas and People in 1989, and Johnson later became its de facto leader. In an essay written in 1996, Johnson wrote of the intelligent design movement that "My colleagues and I speak of 'theistic realism' — or sometimes, 'mere creation' — as the defining concept of our movement. This means that we affirm that God is objectively real as Creator, and that the reality of God is tangibly recorded in evidence accessible to science, particularly in biology." Johnson presents theistic realism as a philosophical justification for intelligent design in his book, Reason in the Balance. According to Johnson, true knowledge begins with the acknowledgment of God as creator of the universe, the unifying characteristic of which is that it was created by God. Theistic realism relies on a concept of God which involves the notions that He is real, personal, and acting in the world through mechanistic creationism. The Wedge Document of 1999 states "Design theory promises to reverse the stifling dominance of the materialist world view, and to replace it with a science consonant with Christian and theistic convictions." He suggests that generally God uses secondary causes, but miracles may be needed when theistic scientists are unable to find a materialistic explanation. In 1997 he wrote "Why couldn't a scientist think as follows? God has created the world, and of course He created everything in it directly or indirectly. After a great deal of study, we can't see how he created some phenomenon P (life, for example) indirectly; thus probably he has created it directly." Plantinga employs a conflict thesis in assessing the relationship between religion and science. These views have been criticised by Christian physicist Howard J. Van Till, who rejects the conflict thesis, for relying on "folk exegesis" in his assessment of the bible's teachings on creation. Van Till argues that the problem is not evolution, but its misuse for "naturalistic apologetics". Philosopher and Roman Catholic priest Ernan McMullin also disagrees with Plantinga's call for a theistic science, stating that it should not be considered to be science at all, and suggesting that Plantinga seriously understates the evidential support for evolution. Plantinga only disagrees with naturalism, not with evolution.

Басқалар

Джордж М. Марсден және Мехди Голшани осыған ұқсас идеяларды білдірген (соңғысы оны «Ислам ғылымы» деп атаған).