Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карелиялық аю иті (Karjalankarhukoira) – фин тұқымына жататын ит. Туған жерінде көптеген адамдар оны ұлттық құндылық деп есептейді. Карелиялық аю иті әртүрлі жануарларды аулай алады. Оның жылдам реакциясы және батыл мінезі оны қоңыр аю, елік және жабайы шошқа сияқты ірі аңдарды аулауда өте танымал еткен. Осы тұқымға атын бергені – аюларды аулау қабілеті. Карелиялық аю иті Финляндиядағы ең көп кездесетін 10 ит тұқымының біріне жатады.
The Karelian Bear Dog (Karjalankarhukoira) is a Finnish breed of dog. In its home country, it is seen by many as a national treasure. Karelian Bear Dogs will hunt a variety of animals. Its quick reflexes and fearless nature have made it very popular for hunting large game including brown bears, moose, and wild boar. It was the breed's ability to hunt bears that earned the breed its name. The Karelian Bear Dog is among the top 10 most common dog breeds in Finland.
Тарих
Карелиялық аю иті коми итінен шыққан. Бастапқы мал иті Ладога Карелиясы, Олонец Карелиясы және Шығыс Карелиядан тегін алған, онда оларды аң аулауға пайдаланған. 1936 жылы ірі жануарларға қарсы қарықтап, мықты иттің түрін шығару үшін селекциялық жұмыс басталды, осылайша Карелиялық аю иті пайда болды. Алғашқы стандарт 1945 жылы бекітіліп, алғашқы иті 1946 жылы тіркелді. Карелиялық аю иті негізінен тілсіз және мысық сияқты ұсақ жүнді жануарларды аулауға қолданылды. Норвегиялық елкһунд сияқты, Карелиялық аю иті де бұғы, сілеусін, қасқыр және есімінен көрініп тұрғандай, еуропалық қоңыр аюды аулауда қолданылды. Аю ауғанда, кемінде екі аю иті жануарды қорқытып, қатты үріккенімен алаңдататын, ал адам аңшысы соққы жасауға дайындалатын. Карелиялық аю иті АҚШ, Канада және Жапонияда аюлармен қақтығыстарды азайту үшін қолданылды, бұл Wind River Bear Institute және оның негізін қалаушы Кэрри Л. Ханттың өсірген және енгізген иті арқылы жүзеге асты. Институт Альберта парктерімен, Йосемити және Глейшер ұлттық парктерімен, Монтана балық және жабайы табиғат департаментімен және Вашингтон штатының балық және жабайы табиғат департаментімен бірлесіп, ірі масштабты бағдарламаларды жүргізді. Карелиялық аю иті 2004 жылы Токиодан солтүстік-батысқа қарай 170 км қашықтықта орналасқан танымал курорттық қала Каруизаваға енгізілді, онда олар аю оқиғаларының санын 2006 жылғы 255-тен 2017 жылы төртке дейін азайтты.
The Karelian Bear Dog originated from the Komi dog. Basic stock dogs originated from the Ladoga Karelia, Olonets Karelia, and East Karelia where they were used for hunting. The breeding was started in 1936 to create a sturdy dog which would bark at big game, and named the Karelian Bear Dog. The first standard was established in 1945 and the first dogs were registered in 1946. The Karelian Bear Dog was used mainly for hunting small fur bearing animals, such as squirrels and marten. Like the Norwegian Elkhound, the Karelian Bear Dog was also used in hunting moose, lynx, wolf and, as its name would suggest, hunting the Eurasian brown bear. In hunting bear, at least a pair of Bear Dogs would be used to harry the animal, barking loudly, in order to distract the bear while the human hunter came in for the kill. Karelian Bear Dogs have been used to reduce human bear conflicts in the U. S., Canada and Japan, through dogs bred by and programs developed and introduced by the Wind River Bear Institute and its Founder Carrie L. Hunt. Larger scale programs have been run by the Institute in coordination with Alberta Parks, Yosemite and Glacier national parks, with Montana Fish, Wildlife and Parks and with the Washington State Department of Fish and Wildlife. Karelian Bear Dogs were introduced in 2004 in Karuizawa, Japan, a popular resort town 170 km northwest of Tokyo, where they reduced the number of bear incidents from 255 in 2006 to four in 2017.
Сипаттама
Карелиялық аю иті мен лайка тұқымдарының қазіргі стандарты қара және ақ түсті итті талап етеді, бірақ бастапқыда бұл тұқымға әртүрлі көлеңкедегі қасқыр сұр түстес, стандартты шпиц сияқты қызыл түстес, сондай-ақ қара және қоңыр иттің түрлері де кірген.
The breed standard for Karelian Bear Dogs and Laikas today calls for a black and white marked dog, but originally the breed included individuals with coats of wolf gray of various shades, red coats like the standard spitz, and black and tan specimens as well.
Сыртқы келбеті
Еркектердің бойы қырынан өлшенгенде; аналықтары кішкентай, аналықтарының салмағы 37-44 фунт, ал еркектердің салмағы 55-62 фунт аралығында болады.
Males stand at the withers; females are shorter, at 37 44lbs for females and 55 62lbs for males
Бұл тұқымның жүні түзу, қатаң қорғаушы түктерден және жұмсақ, тығыз астыңғы түктерден тұрады.
The breed has a coat of straight, stiff guard hairs and a fine, soft, thick undercoat.
Тендерлік
Карелиялық аю иттері басқа жануарларға табиғи түрде агрессивті болады. Олар көбінесе иесінің жиі кездесетін нәрселерімен саналы түрде әлеуметтенуге немесе үйренуге мұқтаж. Олар иелеріне өте бір жақын, бірақ бейтаныс адамдарға агрессивті болуы мүмкін. Олардың агрессивті мінез-құлқына байланысты дұрыс әлеуметтендіру және оқыту қажет. Карелиялық аю иттері өте аумақты және иесіне жақын жердегі кез келген бейтаныс жануарлардың болуы туралы ескертеді. Олар үнсіз, бірақ жанкешті аңшылар және олжаны тоқтатып қойғанда ғана иесіне хабар береді. Олар олжаны қамап, өте жоғары, жылдам үнмен қағуы арқылы және жануардың айналасын жүгіріп, иесі келіп оны өлтіргенше ұстап тұрады. Карелиялық аю иттері жануарды ұзақ уақыт бойы тоқтатып тұруға беделді. Егер аю қашуға тырысса, ит оның арт жағынан шағып, қашып кетпеуі үшін мазалайды. Олар әрқашан иесімен бірге аң аулауға міндетті емес, оларды басқа адамдармен де жұмыс істеуге үйретуге болады. Дегенмен, олардың жоғары әлеуметтік қасиеттеріне байланысты жеке қалғанда мазасыздыққа ұшырайды. Карелиялық аю итінің адамды шағуы сирек кездеседі, бірақ қауіп көрсе немесе аш болса басқа жануарды өлтіруі мүмкін. Олар өте әлеуметтік аңшы иттер, ашық ауада өмір сүруді жақсы көреді және еркін жүгіруге және жеткілікті жаттығулар жасауға кең орын қажет. Сонымен қатар, оларға көптеген зияткерлік және физикалық күш-жігер қажет, өйткені бұл жұмыс істейтін тұқым жұмыс істеуге дағдыланған. Осы қасиеттері олардың үй жануарлары ретінде танымал болуына кедергі келтіреді.
Karelian Bear Dogs are naturally aggressive towards other animals. They typically require deliberate socialization or acculturation with anything the owner is around often. They are very affectionate with their owners, but can be aggressive towards strangers. Proper socialization and training is necessary due to their aggressive disposition. Karelian Bear Dogs are very territorial and will alert their handler to the presence of any strangers or other animals nearby that they do not know. They are silent but tenacious hunters and alert their handler only when they have the prey at bay. They will keep prey cornered there by barking in a very high, fast bark and running back and forth or around the animal until their handler comes and dispatches it. Karelian Bear Dogs have been known to hold an animal at bay for a very long time. If a bear tries to leave, the dog will nip at it on the backside and otherwise aggravate it to keep it from running away. They do not always have to hunt with their master, as they can be trained to work with other people. However, they are prone to separation anxiety due to their very social nature. It is very rare for a Karelian Bear Dog to bite a human, but it may kill another animal if it feels threatened or hungry. They are very social hunting dogs that prefer an outdoor environment, and need plenty of space to run free and get sufficient exercise. In addition, they need a lot of mental and physical stimulation, as this working breed is used to having a job to do. These traits tend to prevent the breed from becoming popular companion dogs.