Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Де-ла-Гарди жорығы – 1609 жылдың сәуірінен 1610 жылдың маусымына дейін болған Польша-Мәскеу соғысы кезінде Ресей мен Швецияның бірлескен әскери жорығы. 1607 жылдан бері Ресей патшасы ретінде Жалған Дмитрий II-ні қолдаған Польша-Литва одағы, Ресейді Қиыншылықтар дәуірінің басында де-факто басып алды. 1609 жылы патша Василий IV Швециямен әскери одақ құрып, Михаил Скопин-Шуйский басқаратын ресейлік әскерге көмек ретінде Якоб Де-ла-Гарди мен Эверт Хорн басқарған 5000 саяқты қосымша әскер корпусын берді. Де-ла-Гарди жорығы Жалған Дмитрий II-ге қарсы табысқа жетіп, оның сарайын Мәскеудің солтүстігіндегі бұрынғы ауыл және қала – Тушинода таратып жіберді, бірақ Польша-Литва әскерлеріне қарсы күресте сәтсіз аяқталып, 1610 жылдың 4 маусымында Клушино шайқасында жеңіліске ұшырады.
The De la Gardie campaign was a joint military campaign by the Tsardom of Russia and Sweden during the Polish–Muscovite War from April 1609 to June 1610. Russia was unofficially occupied during the early Time of Troubles by the Polish–Lithuanian Commonwealth, which had supported False Dmitry II as the Tsar of Russia since 1607. Tsar Vasili IV formed a military alliance with Sweden in 1609, providing a 5,000 strong auxiliary corps commanded by Jacob De la Gardie and Evert Horn to support Russian forces under Mikhail Skopin Shuisky. The De la Gardie campaign was successful against False Dmitry II, dispersing his court in Tushino – a former village and town to the north of Moscow, but failed against the Polish–Lithuanians and was defeated at the Battle of Klushino on 4 June 1610.
Кіріспе
Ресей патшалығы 1598 жылы Федор I қайтыс болғаннан кейін (1598-1613) Ұлы қақтығыс кезеңін бастан кешірді, бұл кең ауқымды саяси тұрақсыздық пен Ресей патшасы тағына таласушылар – жалған Дмитрийлер деп аталатын узурпаторлардың арасындағы зорлық-зомбылыққа толы дағдарысқа әкелді. 1605 жылы Польша-Литва соғысы басталды, онда Польша-Литва одағы Ресейге Жалған Дмитрий I-ге қолдау көрсетіп, елдегі әлсіздікті өздерінің пайдасына айналдыру үшін, бейресми түрде Борис Годуновқа қарсы шабуыл жасады. Годунов 1605 жылдың маусымында қайтыс болды және оның орнына Жалған Дмитрий I келді, бірақ оның билігі кезінде халық арасындағы беделі тез төмендеді. Поляктар 1606 жылдың мамырында Мәскеуде болған көтеріліс кезінде оның өлтірілуінен кейін шегінді. Осыған қарамастан, Ресейдегі тұрақсыздық тәртіптің толық бұзылуына дейін жалғасты, бұл поляктарды 1607 жылы жаңа узурпатор – Жалған Дмитрий II-ні қолдау үшін қайтадан басып кіруге итермеледі. 1609 жылы сол кездегі Ресей патшасы Василий IV Швеция королі Карл IX-қа Жалған Дмитрий II мен поляк басқыншыларына қарсы әскери одақ құру туралы өтініш жасады. Екеуі Виборг шартын (фин: Viipuri) жасасты, онда Ресей әскери қолдау үшін Кексхольм округін және стратегиялық Корела бекінісін Швецияға берді. Швеция-Ресей одағы 1609 жылдың шілдесіне дейін ресми түрде бекітілмегенімен, 1609 жылдың көктемінде Швеция Финляндиядағы Виборг қаласына (сол кезде Швецияның құрамында болған) шамамен 5000 әскерді жинады, олардың көп бөлігі финндерден тұрды. 1609 жылдың 11 наурызында Виборгтан Новгород арқылы Мәскеуге қарай швед әскерінің шабуылы басталды. Бұл операция "Де-ла-Гарди" жорысы деп белгілі болды. Бұл Польша-Ресей соғысы (1605-1618), яғни Польша-Мәскеу соғысы немесе Димитрияда кезінде Ресей патшалығы мен Швецияның бірлескен әскери жорысы болды, ол 1609 жылдың сәуірінен 1610 жылдың 4 маусымына дейін ресми түрде жалғасты. 1609 жылдың сәуір айында Новгородтан шамамен 10000 сарбаздан тұратын орыс-швед әскері Мәскеуге қарай жорыққа шықты, жолдарында көтерілісшілерді жеңіп, Троице-Сергиев лаврасының қоршауын бұзды. "Де-ла-Гарди" жорысы Жалған Дмитрий II-ге қарсы сәтті аяқталды, ол Мәскеудің солтүстігіндегі бұрынғы ауыл және қалашық – Тушинодағы сарайын таратып жіберді, онда Дмитрий II Василий IV-тің билігіне қарсы шығып, баламалы сарайын ұстады. 1610 жылдың 12 наурызында орыс-швед әскері Мәскеудің қоршауын бұзып, қаланы басып алды. Осыдан кейін Тушино боярлары Владислав IV-ті Ресей тағына талап етуге шақырды, ал Скопин Шуйский оның інісі және қарсыласы, князь Дмитрий Шуйскийтің бұйрығымен уландырылды.
The Tsardom of Russia had been experiencing the Time of Troubles (1598–1613) since the death of Tsar Feodor I in 1598, causing widespread political instability and a violent succession crisis for the title of Tsar of Russia by usurpers known as the False Dmitris. In 1605, the Polish Muscovite War started when the Polish–Lithuanian Commonwealth unofficially invaded Russia in support of False Dmitry I against the unpopular crowned tsar Boris Godunov, seeking to exploit the country's weakness for their own gain. Godunov died in June 1605 and was replaced by False Dmitry I, whose popularity among the Russian populace declined rapidly during his reign, and the Polish withdrew when he was eventually murdered during an uprising in Moscow in May 1606. Despite this, Russia's instability continued to the near total breakdown of order, prompting the Polish to invade again in 1607 in support of the new usurper, False Dmitry II. In 1609, the Tsar of Russia at the time, Vasili IV, approached King Charles IX of Sweden to form a military alliance against False Dmitry II and the Polish occupiers. The two signed the Treaty of Viborg (Finnish: Viipuri), in which Russia ceded Kexholm County and the strategic Korela Fortress to Sweden in exchange for military support. Although officially the Swedish Russian alliance was not ratified before July 1609, already in the early spring of 1609 Sweden gathered for this mission to the city of Viborg in Finland (then part of Sweden) c. 5,000 soldiers, consisting mainly of Finns. A Swedish offensive heading towards Moscow – via Novgorod – began from Viborg on 11 March 1609. The operation became known as De la Gardie campaign. It was a joint military campaign by the Tsardom of Russia and Sweden during the Polish Russian War (1605 1618), a. k. a. Polish–Muscovite War or the Dimitriads, lasting officially from April 1609 to 4 June 1610. A combined Russo Swedish army of about 10,000 soldiers set out from Novgorod in April 1609 and marched towards Moscow, defeating rebel forces and relieving the Siege of Troitse Sergiyeva Lavra on their way. The De la Gardie campaign was successful against False Dmitry II, dispersing his court in Tushino, a former village and town to the north of Moscow, where Dmitry II maintained an alternative court, challenging the authority of Vasili IV. On 12 March 1610, the Russo Swedish army broke the rebel siege of Moscow and conquered the city. In the aftermath, some of the Tushino boyars summoned Wladyslaw IV to lay his claim to the Russian throne, while Skopin Shuisky was poisoned at the behest of his uncle and rival, Prince Dmitry Shuisky.
Салдары
Клушино шайқасында 400-ден аспайтын адамы көтеріліп, жауға өткеннен кейін, Якоб де ла Гарди Жолкиевскиймен келісімге келді, армиясымен Виборгқа қауіпсіз өту құқығын және Мәскеу патшасына қызмет етуден бас тартуға уәде алды. Де ла Гарди жорығын Ингрия соғысының алғы кезені деп санауға болады.
In the Battle of Klushino, after all but 400 of his men rebelled and defected to the enemy, Jacob de la Gardie concluded a truce with Żółkiewski, in exchange for the right of passage with the army to Viborg and the promise not to serve the Moscow Tsar. The De la Gardie campaign can be considered a prelude to the Ingrian War.