Нормандияның дәстүрлі доп ойыны: "Суль"

Кіріспе

La soule, кейіннен choule) - Нормандия және Пикардия аймақтарында пайда болған дәстүрлі командалық спорт. Доп, soule деп аталатын, қатты немесе іші қуыс болуы мүмкін және ағаштан немесе былғарыдан жасалған. Былағыдан жасалған доптарды сабан, қарабидай қабығы, жылқының қылы немесе мүк толтыратын. Кейде доптардың үстіне жүнді топастар тігілетін.

Ерте жазбалар

Бұл ойын түрі, мысалы, "ла-суле" ойыны, ойын-сауық ретінде табиғи түрде дамыған, тіпті тек допты лақтырып ойнаған сияқты. Мұндай ойын адамдар көп жиналатын кез келген жерде ойналатын, мысалы, жексенбі күндері немесе діни мерекелерде шіркеу қызметінен кейін. Ла-суле әсіресе христиандық мейрамдарда – Пасха, Рождество, кейде үйлену тойында немесе шіркеудің әулиесінің күні ойналатын. Ойын агрессивті, кейде зорлық-зомбылыққа толы болуы мүмкін. Ойынның мақсаты – допты қолмен, аяқпен немесе таяқпен қарсыластың қақпасына жеткізу. Қатысушылардың жарақаттануы жиі кездесетін, сынған сүйектер туралы хабарлар көп тіркелген. Бұл спорт ауыл тұрғындары үшін үлкен стресске тосқауыл болған. 1147 – Франциядағы жарлықта белгілі бір сома ақша төленуі және "ең үлкен жеті доп" тапсырылуы көрсетілген. 1283 – Корнуоллдағы ойын туралы жалғыз мәлімет осы жылға дейін сақталып қалған. Роджер есімді адам "суле" ойынында таспен бір ойыншыны ұрып өлтірді деген айып тағылған. Бұл мәліметтер сот ісінің 111-ші нөмірінде тіркелген. 1393 – Парижде Сент-Эвсташ шіркеуінің алдында ойын өткен. 1998 жылы Францияда өткен футболдан әлем чемпионатын мерекелеу үшін "шуль" ойынын қайта жаңғыртуға тырысқан. Оиздегі Трико ауылында әлі күнге дейін Шешенбіден кейінгі жексенбіде "ла-суле" ойналады. 1994 жылы Вьенна облысының Воуле қаласында "Суле" ойыны өткізілген. 2003 жылдан бері Вендом маңындағы ауылдар (Ле-Ман мен Блуа арасында) жыл сайын қыркүйек айының басында ойын ойнап келеді. Vendômois француздары ойынның танымалдығын арттыру үшін ашық шақыру ұсынды және 2008 жылдан бері Ұлыбританияның Твикенхэм қаласындағы "Бульдогс" регби клубының ойыншылары қатысып келеді. Вендомдағы "суле" ойыны әдетте су басуға бейімді орманды аймақта өтеді, әр командада шамамен 40 ойыншы болады, олар карталар арқылы кездейсоқ таңдалады, яғни қызыл немесе қара команда. "Доп" – сабанмен толтырылған, пирамида пішіндес, ауыр былғары қап, суға малғанда өте ауыр болып, ұстау қиынға түседі. Голдар алаңның екі шетіндегі ағаштарды қызыл түспен белгілеу арқылы анықталады, ал қарсыластың ағашына допты тигізу арқылы гол соғылады. Ойында төреші немесе уақыт бақылаушы болмайды, ережелер аз болғанымен, әдептілікке шақырылады. Ойын екі тарап келісімге келгенде, бір команданың голдары екінші командадан тым көп болғанда аяқталады, ойындар әдетте 2-3 сағатқа созылады. 2017 жылдың 11 ақпанында 16 ойыншы Сент-Сезар-де-Гаузиньян ауылында "суле" ойынын қайта жаңғырту үшін жиналды және 15 минуттан тұратын 4 кезең бойы ойнады. Бастапқыда ойын дұрыс өтпегендей көрінсе де, ойыншылар ережелерді тез түсініп, ойын жақсы өтті.

It would appear that ball games, such as la soule, developed naturally as a pastime, if only tossing the ball around. Such a game would be played wherever crowds of people met, e. g., after church services on Sundays or on religious holidays. La soule was played chiefly on the Christian holidays of Easter, Christmas, or on occasion at weddings or the day of the patron saint of the parish. The play could be aggressive, sometimes violent. It involved getting a ball to the opponents' goal, using hands, feet or sticks. It was not uncommon for participants to be injured, and broken limbs were often reported. The sport seems to have been a very important stress release for the common villagers. 1147 – A charter in France specifies the payment of an amount of money and handing over of "seven balloons of greatest dimension". 1283 – The only reference to a game in Cornwall dates from this year. A man named Roger was accused of striking a fellow player in a game called soule with a stone, a blow which proved fatal. The details were recorded in the plea rolls no. 111. 1393 – In Paris, a game took place in front of Saint Eustache. An attempt to revive choule to celebrate the Football World Cup 1998, held in France. Tricot, a village in the Oise, still plays la soule on the Sunday after Shrove Tuesday. Soule was played in 1994 in Vouillé, in Vienne. Since 2003, the villages around Vendôme (between Le Mans and Blois) have been playing the game annually in early September. An open invitation was extended by the Vendômois French in order to increase numbers and popularity and players from the Bulldogs Rugby Club, Twickenham, UK, have taken part since 2008. Games of soule at Vendôme typically take place in a flooded woodland area, with two teams each of around 40 players, chosen at random using a pack of playing cards, i. e. red or black team. The "ball" is a heavy pyramid shaped leather sack stuffed with straw which becomes extremely heavy when wet and difficult to handle. Goals are designated by painting a single tree red at either end of the pitch and a goal is scored by touching the opponents' tree with the ball by whichever means possible. There is no referee or timekeeper and, although there are few rules, good sportsmanship is encouraged. The game ends by mutual consent once a side is deemed too far ahead on goals to be caught; games usually lasting 2–3 hours. On 11 February 2017, 16 players met for a revival of the soule and played during 4 periods of 15 minutes, in the village of Saint Césaire de Gauzignan. Although the beginning seemed messy, the players quickly understood the rules and the game went well.

Вариациялар

Шоул кресті – "Шоул [бір] таяқпен". Бес ойыншы, алмастырушылар кез келген уақытта алаңға түсе алатын. Доптың диаметрі шамамен 10 см, серігі нашар, жіп немесе қаптамадан және матадан жасалған, былғарымен оралған. Төрешілер құрамына алаң төрешісі және екі қақпа төрешісі кірген. Гранде-шуль – үлкен командалармен ойналатын, регби сияқты өте қатал ойын. Допты қолмен немесе аяқпен ойнауға рұқсат етілген. La petite crosse, немесе petite choulethe – крикеттің ерте түрі, соққылармен және викеттермен ойналатын. Оның жазбалары жоқ, тек көне гравюраларда ғана кездеседі.