Кіріспе

Санборн оқиғасы немесе Санборн келісімшарты – 1874 жылы болған американдық саяси дау. Президент Улисс С. Гранттың Қаржы министрі Уильям Адамс Ричардсон, бұрынғы Одақ армиясының генералы Джон Б. Санборнды жеке тұлға ретінде жалдап, 427 000 долларлық төленбеген салықтарды жинауды тапсырды. Ричардсон Санборнға жиналған ақшаның жартысын өзіне қалдыруға келісім берді. Санборн компаниялардан салық қарызын өтеу үшін ақша алғанда, салықтан жалтарғандығы туралы жалған айыптар тағып, 213 000 долларды өзіне қалдырды, оның 156 000 доллары түрлі көмекшілеріне берілді. Қаржы министрлігі жүргізген тергеу сыбайлас жемқорлықты анықтағаннан кейін, президент Грант бұл практиканы заңсыз деп жариялайтын заңға қол қойды.

Тарих

1872 жылы заң шығарушылар Ішкі Кірістер Бюросына (BIR) АҚШ-қа тиесілі кез келген ақшаны анықтауға және жинауға Үкіметке көмектесу үшін жеке азаматтарды жалдауға рұқсат берді. BIR жеке коллекторлар үшін ешқандай жоспар әзірлемеді. Вашингтондағы негізгі лауазымдарда, мысалы, Қаржы министрі Джордж С. Бутвелл, Уильям А. Ричардсон (Бутвеллдің ізбасары) және Бенджамин Франклин Батлер сияқты, Массачусетс штатының бірнеше ықпалды саясаткерлері болды. Санборн вискиге салынатын салықтарға бағытталған күш-жігерін бастады. Қаржы министрлігі 39 спирттік сусындар өндіруші және алкоголь сатушыдан төленбеген салықты жинауды сұрады. Санборн өз күш-жігерінде үлкен жетістікке жетті және басшыларын өкілеттігін кеңейтуге көндірді. 1872 жылдың соңына қарай департамент Санборнның салық төлеушілер тізіміне 750-ден астам салық төлеушіні қосты. 1873 жылдың басында олар тізіміне тағы 2000 салық төлеуден жалтарған адамның атын қосты. Соңында 1873 жылдың 1 шілдесінде Санборнның тізіміне 592 теміржол компаниясы қосылды. Санборнның келісімшартына есімдерді қосуға зор ынтасы болды: лауазымды тұлғалармен жасалған келісім бойынша, ол келісімшартта аталған салық төлеуден жалтарған салық төлеушілерден жиналған ақшаның 50% -ын алатын болды. Ол компанияларды салықтан жалтарып жүр деп жалған айыптап, олардан ақша талап ете бастады.

Қалпына келтіру

Санборн өзінің операцияларын кеңейтті, Қазынашылық оның тізімін ешқандай бағалаусыз немесе минималды бағалаумен қабылдады. Жеке коллекторлар заң бойынша әрбір жинақ туралы егжей-тегжейлі мәліметтер ұсынуға міндетті болды, мысалы, қарыздың сипаты және айыптаманы растау үшін қолданылған дәлелдер. Дәстүр бойынша, үкімет салық жинауда шенеуніктерге көмектесу үшін мердігерлерді жалдаған. Санборн бұл жүйеге қатысты өрескел тәсіл қолданып, мемлекеттік қызметкерлердің толық жұмыс күні оған жұмыс істейтініне көз жеткізді. BIR шенеуніктері мердігерге қажетті барлық көмек пен қолдау көрсетуге міндетті болды, ал BIR қызметкерлері Санборнға бірнеше теміржол компанияларын талдауға көмектесті. Осы шамада Конгресс мердігерге тағы 150 мерзімі өткен есепшотты тапсырды. 1873 жылдың шілдесінде Санборн келісімшартты 150 компанияға ұзартты. Осы уақытта ол Конгрессті АҚШ-тағы барлық теміржол компанияларын өзіне қаратуға көндірді. Санборн BIR қызметкерлері де іздеп жүрген салықтарды жинауға тырысты, бұл қызметкерлер арасында үлкен алабұдынды тудырды. Комиссия мүшелері де Қазынашылыққа ресми шағым түсірді, бірақ ол назарсыз қалды. 1874 жылдың 10 қаңтарында Санборн және тағы екі адам мемлекеттік кірістерді заңсыздықпен алуға айыпталды. Санборнның қорғанысы, ол 1872 жылғы қаржыландыру туралы заңдағы ережеге сәйкес үкіметпен келісімшарт жасасқан, оны конгрессмен Уильям Х. Келси жасаған. Бұл заң Қаржы министріне АҚШ үкіметіне белгісіз салықтарды «табу және жинау» үшін үш адамды тағайындауға рұқсат берді. Егер олар салық жинаса, 50% комиссия алатын еді. Бұрын Қаржы министрінің міндетін атқарушы Уильям Адамс Ричардсон Санборнды 50 пайыздық комиссиямен тәуелсіз салық жинаушы ретінде жалдаған. Санборнның істегені – бұрыннан бар салықтық істерді өз келісімшартына қосып, олар түскен кезде 50% комиссия алу еді. Айыптаулар келіп, Конгресс құжаттарды тексерген кезде, Ричардсон куәлікте келісімшарттарды оқымағанын және бірнеше айдан кейін отставкаға кеткенін айтты. Санборн салықтарды жинау бойынша келісімшарт жасасқандықтан айыптаудан босатылды, бірақ оқиға 1874 жылдың қаңтар және мамыр айларында елде үлкен резонанс тудырды. 1874 жылдың маусымында Грант «Моиттік актілерге» қарсы заңға қол қойып, бұл жүйені жойды.