Кіріспе

Маорилердің өсімдіктерді өсіру құдайы

Маори құдайы

Маори мифологиясында Ронго немесе Ронго ма Тане (сондай-ақ Ронго хиреа, Ронго мараи роа және Ронго мараи роа а Ранги) – өсірілетін өсімдіктердің, әсіресе кумараның (маори тілінде kūmara деп жазылады) маңызды құдайы (атуа). Маорилердің дәстүрлі дәуірінде өсірілген басқа да дақылдардың ішінде таро, ямс (уухи), кордилина (ти) және қабақ (хуе) болған. Тропиктік өлкеден шыққандықтан, осы дақылдардың көпшілігі Солтүстік аралдың ең солтүстік бөлігінен басқа жерлерде өсіруге қиын болды, сондықтан Жаңа Зеландияда Ронгоның маңызы зор болды. Ол сонымен қатар Оңтүстік Кук аралдарында, әсіресе Мангаяда Акаоро мараи және Оронго мараи ғибадат орталықтары болған маңызды егіс және соғыс құдайы еді. Онда пісірілген таро оған шайқаста сәттілікке және жердің құнарлылығына қол жеткізу үшін құрбандық етілген. Ронгоның алғашқы желкенді ұшырғаны туралы әңгіме Уолт Диснейдің Enchanted Tiki Room күту залында айтылады, онда Ронгоның дауысын Эрнест Таварес сомдайды.

Түп ата-ананың ажырауы

Арава каноэсінің тайпаларының жаратылыс мифында Ронго, оның ағалары Тү, Тане, Тангароа және Хаумия тикитикемен бірге, алғашқы ата-аналар Ранги мен Папаны күннің әлемге жеткізілуі үшін бөлуге келісті. Алтыншы ағасы, дауылдар құдайы Тавириматея бұған қарсы болды және кейін ағаларына тынымсыз ашумен шабуыл жасады. Ронго мен Хаумия, жабайы өсімдіктердің құдайы, дауыл басылғанша оларды Папа, жер-анасының денесіне жасырды (Грей 1956:7, Трегеар 1891:424, Орбел 1998:121).