Кіріспе

Росс Франклин Локридж-кіші (25 сәуір 1914 - 6 наурыз 1948) – американдық романист, "Рейнтри округі" (1948) романымен әйгілі. Роман бестселлерге айналып, оқырмандар мен сыншылардың жоғары бағасын алды. Кейбірлер оны "Американың ұлы романы" деп есептейді. Локридж романының ең жоғары сәттілік кезеңінде, 33 жасында өз өмірін өз қолымен аяқтады.

Алғашқы жылдар

Росс Франклин Локридж-младший Блумингтон қаласында, Индиана штатында, Эльзи Шокли мен Росс Локридж-ағаның төрт баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Әкесі арқылы ол романшы Мэри Джейн Уордтың екі туысы еді. Локридж 1935 жылы Индиана университетін бітірді. Ол "А плюс Локридж" деп танылды және Париждегі Сорбоннада екі семестрде әдетке бермей B бағасын алғанға қарамастан, сол кездегі университет тарихындағы ең жоғары орташа көрсеткішпен бітірді. Шетелде өткен жыл Локриджге үлкен әсер етті, оның болашақ жетістіктерінің стандартын белгіледі және ол өзін "ешқашан жазылмаған әдебиеттің ең ұлы туындысын жазуға" міндеттендірді. Бітіргеннен кейін Локридж қызыл қызыл немесе ревматизммен ауырып, шамамен бір жыл ауырды. 1936 жылы ол университетке ағылшын тілі пәнінің оқытушысы және магистрлік диссертациясын "Байрон және Наполеон" тақырыбында жазу үшін оралды. Осы жылы Локридж Вернис Бейкерге үйленді және олардың бірінші баласы дүниеге келді. 1940 жылдың қыркүйегінде Локридж Гарвард университетінің стипендиясын қабылдады, ал отбасы Кембриджге (Массачусетс штаты) көшті. PhD дәрежесін алу үшін жұмыс істеп жүргенде, Локридж "оқылмайтын 400 беттік өлең" деп сипатталған туындыны да жазды. "Темір еттің арманы" деп аталған бұл еңбек 1941 жылы Бостон баспасы Хоутон Миффлинге жіберілді, бірақ кейіннен одан бас тартты. Осы шарада Локридж Бостонның Симмонс колледжінде сабақ беріп, Уолт Уитман туралы диссертациямен айналысып жүрді. Бірақ ол анасының Шокли отбасына негізделген "Американдық өмір" атты 2000 беттік роман жазды.

Романның шығу тегі

1943 жылдың жазында Локридж сол беттерді бұрып, екінші жағына жаза бастады. Жаңа роман да соған ұқсас негізделген, бірақ бір буынға кері шегініп, бір күнге – 1892 жылдың 4 шілдесіне – назар аударған. Бірнеше Шоклилерді бейнелеудің орнына, онда анасының әкесімен бірдей әріптерге ие болған жалғыз батыр Джон Уиклиф Шоннесси болар еді. Оқиғаның қалған бөлігі кері көріністер мен ұзақ, аяқтау армандық тізбек арқылы айтылар еді. Бұрынғыдай, оқиға Индиана штатында, әрбір жақсы хузиер АҚШ-тың жүрегі деп білетін жерде өтеді. Азамат соғысы ел үшін де, Локридж тастап кеткен Ph.D. диссертациясының тақырыбы үшін де маңызды оқиға болар еді. Ол «америкалық мифті бейнелегім келеді, американ халқының мәңгілік «батырлық» қасиеттерін қалыптастырғым келеді», – деді. Шын мәнінде, ол «Америка республикасын жазудан» басқа ештеңе ойлаған жоқ, осылайша Джеймс Джойс, Уолт Уитман және Платоннан тұратын үштікке толықтырды. Ол үш баланың әкесі болғанымен, Локридж 1944 жылдың ақпан айында әскери қызметке дейінгі медициналық тексеруге шақырылды. АҚШ армиясы үшін бұл адам күшінің үлкен қажеттілік кезеңі болды (Францияға басып кіру көктемге жоспарланған) және әскерге шақыру қоры азайып бара жатқан еді. Дәрігерлер оның жүрек соғуының ретсіз екенін байқағандықтан, ол 4F – әскери қызметке жарамсыз деп танылды, бұл, әдетте, оның қызыл жегіге шалдыққаннан кейін пайда болған. Ал оның ойдан шығарылған кейіпкері сол кезде Азамат соғысында соғысып жатқан еді. «Мен үшін», – деді ол кейінірек өкініш пен ұятпен араласып, – «Республика қан төгіп жатқанда, мен мыңдаған юбкалардың артында жасырынып, Дж.У.С. мен үшін «Рейнтри округінің» мыңдаған қолжаз беттерінде қан төкті». Джон Легеттің айтуынша, «Локридж – Везувий сияқты». «Ол жұмыс істегенде, оның теріс машинасынан күн сайын жиырма немесе отыз бет шығатын, кейбіреулері қоқысқа тасталатын, ал басқалары қанағаттандырарлық болғанға дейін қайта-қайта өңделетін, бірақ әрқашан кеңейе беретін». Шындығында, Росс минутына 100 сөз теруге қабілетті екенін айтты, бұл қолмен жазатын машинадағы керемет жетістік. Соңында ол бір бөлмеде жұмыс істеді, ал Верниса басқа бөлмеде таза нұсқаны теріп жатты, ал жас Эрнест бір бөлмеден екінші бөлмеге қағаздарды тасыды. «Әкем ескі Royal [теріс машинасы] арқылы «Рейнтри округін» атып тастады», – деп жазды кейінірек Эрнест. Локридж 600 000 сөздік қолжазды 1946 жылдың сәуірінде аяқтады. Ол романның бес бөлігін бірнеше бумаға салып, бумаларды чемоданға салып, таксиге отырып, өзін және 20 фунт салмақты пакетін Бостонның Тоу Парк-стриттегі Хоутон Миффлин кеңсесіне жеткізді. Хоутон Миффлиннің алғашқы оқырманы романды қабылдамауды ұсынды, өйткені баспа «Темірдің етінің арманы» романымен бұрын да солай жасаған, бірақ жаңадан ұсынылған жұмыс қайта қаралып, жариялауға қабылданды. Оған телефон арқылы хабарласып, роялтиден 3500 доллар аванс ұсынғаннан кейін, Симмонстағы бір жылдық жалақысынан көп сұраған және оқушылық міндеттерінен демалыс алды. Блумингтонға оралғанда Локридж өзінің үлкен кітабын коммерциялық өнімге айналдыру процесіне қатысты «көбінесе қорқынышпен» болды. Редакторлар оның 100 000 сөзден қысқартуын қалады, соның ішінде кітаптың басты бөлігі деп санайтын армандық тізбегі де. (Қалпынан тасталатын материалдардың арасында Локридждің өзінің шақыру мәртебесіне деген реакциясының эхосында «мың юбкалардың артында жасырынып, соғыстан еш зардап шекпеген» деп жарнамаланған батырдың қиял аукционы болды.) Сондықтан Локридж әйелі Верниспен сол жылдың қалған уақытын бұрынғыдай «ертеңнен кешке дейін үнемі теруге» арнады. Бұл тапсырма 1947 жылдың қаңтарына дейін созылды, яғни «Рейнтри округі» сәуірде жоспар бойынша жарияланбайды. Локридж Бостонға соңғы шабуылға барады деп ойлаған. Оған Хоутон Миффлинде кеңсе берілді, ол қызметкерлерге кітаптың иллюстрациялары, типографиясы, мұқабасының дизайны және тіпті оның жатушы кейіпкерінің пішіндес жасыл төбелерді көрсететін шаң-тозаң жамылғысының дизайны туралы кеңес берді. Компания сол күзде тағы бір бестселлер жариялауды жоспарлағандықтан, ол «Рейнтри округін» 1948 жылдың қаңтарына дейін қайтаруды жоспарлады. Автордың қуанышы мен стрессін арттырған Metro Goldwyn Mayer Studios оған 150 000 доллар сыйлық берді, ол эскалаторлармен бірге 350 000 долларға жетуі мүмкін еді, бұл бүгінгі күні 3,5 миллион доллардан астамға тең, бірақ оған кітаптан тағы 100 000 сөзді алып тастауға тура келеді. Түн бойы жүргізілген келіссөздерде Локридж пен МГМ 50 000 сөзді қысқарту туралы келісімге келді, ол айтқандай, «ол кезде мені өлтірді және сыйлықтың барлық тәттілігін алып тастады». Ол «Хутон Миффлинге» «алты жарым жыл бойы күш салып, өзімді ойнап шықтым, физикалық жағынан бұған дайын емеспін» деп мойындады. Дегенмен, ол жұмысты жалғастырып, бір кейіпкерді алып тастап, екіншісін қосты. 450 000 сөздік өңдеу тамызда аяқталды, содан кейін «Айдың кітабы клубы» оны басты таңдау ретінде жариялауды ұсынды, бірақ одан әрі қысқартулар жасалса ғана. Сонымен қатар, Локридж пен Хоутон Миффлин МГМ сыйлығын қалай бөлісу керектігі туралы пікірталас жүргізді. Сонымен қатар, кітаптан түскен табысқа салық ставкалары төмендету үшін табыс орташалау туралы күрделі келіссөздер болды.

Жарияланым

Басылым процесінде Book of the Month Club-тың (БOMC) көтерген алаңдаушылығы Рейнтри округінің екі нұсқасының жарық көруіне әкелді. Кітап жазылып дамыған кезде Локридж кейіпкері үшін, "Иса Құдайдың ұлы емес пе?" деген үш сөзді қамтитын, балаларды мақтап, құрметсіз риф айтатын "Профессор" Иерусалим Вебстер Стайлз кейіпінде екінші бір жағын жасады. Бұл сөздер BOMC-ге шыдай бермейтін нәрсе болды. Үш сөзді алып тастады, бірақ бұл 5000 данасы басылғаннан кейін ғана жасалды. Алғашқы басылымның көлемі – таңғажайып 50 000 дана, ол алтын жаңбыр ағашының суреті салынған жасыл матамен мұқапталған. Кітаптың қабаттарында XIX ғасырдың ағаштан ойылған гравюралары бейнеленген, ал алқағында Уэйкросс қалашығы мен Шоумуки өзенінің орналасқан жері көрсетілген, оның иректелген ағысы JWS әріптерін құрады. Мұның бәрі Локриджтің тікелей талабы бойынша жасалды. Ол сонымен қатар кітаптың мұқабасындағы жартылай жалаңаш суреттің эскизін де жасады. Кітап 1948 жылдың 4 қаңтарында жарық көрді және ресми жарияланған күні, 5 қаңтарға дейін барлық данасы сатылып үлкерді. Кітапқа жазылған сын-ескертпелер романың өзі сияқты әсерлі болды. "Нью-Йорк Таймс" газеті "Рейнтри округін" "өте үлкен және ерекше алғашқы роман, өнер мен мақсаттың жетістігі, мағына мен сұлулыққа толы, ғарыштық ойлармен толқыған кітап" деп атады. Ал "Нью-Йоркер" журналы кітапты "азамат соғысының панорамасын, жүгері мен бидай егістігіндегі өмірді немесе тағы басқаларын қамтитын, барлық келеңсіз, мақтаншыл адамдар туралы жазбалардың шыңы" деп сынап, жазады. (Автордың қайғысын және журналдың ұялуын арттыра түскендей, сын кітапты "Райнтри Кантри" деп, ал авторын "Локвуд" деп атады.) Saturday Review журналында жазған белгілі сыншы Говард Мамфорд Джонс орташа пікір білдірді: "Мифтік атаққа үміткер, Ұлы американдық роман деп аталатын "Рейнтри округі" тұрақты еңбекқорлықты, кейде керемет, кейде шатастыратын өмірлік күшті, ерекше үлгі мен формасыздықтың қосындысын және бір мезгілде таң қалдыратын, сонымен қатар ашуға салатын құрылымдық шешімдерді ұсынады."