Кіріспе

Археологиялық қазба алабы Оңтүстік Уист, Шотландия

Cladh Hallan (Cladh Hàlainn, ) – Шотландиядағы Сыртқы Гебрид аралдарындағы Оңтүстік Уист аралында орналасқан археологиялық қазба алабы. Бұл Ұлыбританияда тарихи алдындағы мумиялар табылган жалғыз орын. 1988 және 2002 жылдар аралығында қазба жұмыстары жүргізілді, олардың нәтижесінде бұл алап б.з.д. 2000 жылдан бері қоныстанғандығы анықталды. 2001 жылы археологтар тобы бұл жерден төрт қаңқа тапты, олардың бірі шамамен б.з.д. 1600 жылы қайтыс болған ер адам, екіншісі шамамен б.з.д. 1300 жылы қайтыс болған әйел болды. Бастапқыда зерттеушілер мумиялармен жұмыс істеп жатқандарын түсінбеді, себебі жұмсақ тіндер ыдырап, қаңқалар жерленген болатын. Бірақ зерттеулер көрсеткендей, екі дене де шамамен б.з.д. 1120 жылға дейін жерленбеген, ал өлімнен кейін 6-18 ай ішінде торф батпағында сақталған. Содан кейін сақталған денелер батпақтан алынып, үйдің ішіне қойылған, бұл діни мағынаға ие болуы мүмкін. Археологтар денелердің неліктен ғасырлар өткен соң жерленгенін білмейді. Cladh Hallan қаңқалары көптеген батпақ денелерінен екі жағынан өзгеше: көптеген батпақ денелерінен айырмашылығы, олар сақтау мақсатымен батпаққа салынған сияқты (көптеген батпақ денелері жай ғана батпаққа жерленген), және көптеген батпақ денелерінен айырмашылығы, олардың жұмсақ тіндері табылған кезде сақталмаған.

Талдау

Скелеттер мен басқа да табылған заттар Шотландия, Англия және Уэльстегі зертханаларда талдануда. Қазына табу туралы заңның ережелеріне сәйкес, Кладх-Халланнан табылған барлық заттар, оның ішінде сүйектер, ұзақ талдау және есеп беру процесі аяқталғаннан кейін Шотландия мұражайына беріледі. Соңғы антропологиялық және ДНК-талдау нәтижесінде әйел және еркек қаңқалары кем дегенде 6 түрлі адамның дене мүшелерінен құралған.