Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы жойылған арыстан популяциясы

Кейп арыстаны – Оңтүстік Африканың Натал және Кейп провинцияларында мекендеген, 19 ғасырдың ортасында жойылған арыстандар популяциясы. Бұл түрдің алғашқы үлгісі Жақсы Үміт мүйісінен алынған және 1842 жылы сипатталған. Дәстүрлі түрде Кейп арыстаны арыстанның Panthera leo melanochaita түршесі деп есептелген. Алайда, филогеографиялық талдаулар Оңтүстік және Шығыс Африкадағы арыстан популяцияларының тығыз байланысты екенін көрсетті. 2017 жылы Panthera leo melanochaita түршесінің шеңбері Оңтүстік және Шығыс Африкадағы барлық арыстан популяцияларын қамту үшін қайта қарастырылды. 2023 жылы жарияланған генетикалық талдаулар Кейп арыстандарының басқа Оңтүстік Африка арыстандарынан айырықша ерекшеленбегенін көрсетеді.

Сипаттамалары

Кейп арыстанының типі өте ірі, қара жиекті құлақтары және иықтан әрі, құрсағының астына дейін созылатын қара жүнімен сипатталған. Ваал өзенінің оңтүстігінде жақындап келген арыстандар атылды. 19 ғасыр авторлары Кейп арыстанының Азия арыстанынан үлкен болғанын мәлімдеді. Ұзақ мерзімді зерттеулердің нәтижесі арыстан жүнінің түсі климаттық факторларға тәуелді екенін және жекелеген арыстандарда әртүрлі болатынын көрсетті. Жүндер салқын маусымдарда қараңғырақ және ұзынырақ болады, ал 2023 жылғы зерттеу Кейп арыстаны жүнінің түсі басқа арыстандардағыдай қара-ақ түстің өзгеруін көрсеткенін және жүн түсі бұл популяцияның ерекше белгісі емес екенін анықтады.

Тұтқында

2000 жылы Ресейде Кейп арыстанының ұрпақтары деп саналатын бірнеше мыс арыстан табылды, олардың екеуі Оңтүстік Африкаға әкелінді. Оңтүстік Африка зоопаркінің директоры Джон Спенс 17 ғасырда Ян ван Рибектің Гуд-Хуп бекінісінің қабырғаларына шыққан осы алып арыстандар туралы әңгімелерге ұзақ жылдар бойы қызығушылық танытқан. Ол ван Рибектің күнделіктерін зерттеп, Кейп арыстанының белгілерін анықтады, оларға ұзын қара жүні, құлақтарындағы қара түс және, айтуынша, ірі дене бітімі кірген. Ол Кейп арыстандарының кейбіреулері Еуропаға апарылып, басқа арыстандармен шағылыстырылған болуы мүмкін деп ойлады. Оның 30 жылдық ізденісі 2000 жылы Сібірдегі Новосибирск зоопаркінде Кейп арыстанының белгілері бар қара жүнді арыстандарды табуға әкелді. Спенс қара жүнінен басқа, оның "кең беті мен күшті аяқтары" да ерекшеленгенін айтты. Новосибирск зоопаркінде 30 жыл ішінде 40 шағылыс болған популяция әлі де жалғасуда, ал Венадағы Шенбрунн зоопаркінің көмегімен Спенске екі шағылысты Тайгерберг зоопаркіне әкелуге рұқсат берілді. Оңтүстік Африкаға оралған Спенс, кем дегенде Кейп арыстанына ұқсас арыстандарды өсіргісі келетінін және шағылыстардың түпнұсқа Кейп арыстанының ұрпақтары екенін анықтау үшін ДНК-тестілеу жүргізуді жоспарлағанын түсіндірді. Алайда, Спенс 2010 жылы қайтыс болды, ал зоопарк 2012 жылы жабылды, арыстандар Дракенштейн арыстан паркіне жіберуге дайындалып жатыр.