Кіріспе

Теңдікті және эквиваленттілікті жоққа шығаратын математикалық қасиет. Математикалық жазуда "strict" термині теңдік пен эквиваленттілікті жоққа шығаратын қасиетті білдіреді және көбінесе теңсіздіктер мен монотонды функциялар контексінде кездеседі. Ол жиі техникалық терминге қосымша қолданылады, осы терминнің ерекше мағынасы түсінілуі керек екенін көрсетеді. Қарсысы – қатаң емес, бұл көбінесе түсініледі, бірақ нақтылық үшін ашық айтылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда "нақты" сөзі де "strict" сөзінің математикалық синонимі ретінде қолданылуы мүмкін.

Қолдану

Бұл термин теңсіздіктер контекстінде жиі қолданылады. «Қатаң түрде кем» деген фраза «кем және тең емес» дегенді білдіреді (сондай-ақ «қатаң түрде үлкен» дегеніміз «үлкен және тең емес»). Жалпы алғанда, қатаң ішінара рет, қатаң толық рет және қатаң әлсіз рет теңдік пен эквиваленттілікті жоққа шығарады. Сандарды нөлмен салыстырғанда, «қатаң оң» және «қатаң теріс» фразалары «оң және нөлге тең емес» және «теріс және нөлге тең емес» дегенді білдіреді. Функциялар контекстінде «қатаң» деген сөз «монотонды», «өсуші» және «кемуші» терминдерін өзгерту үшін қолданылады. Екінші жағынан, кейде терминдердің кіріктірілген мағынасын нақтылау қажет. Салыстырулар контекстінде «теріс емес», «оң емес», «өспейтін» және «кемеуіш емес» фразаларын терминдердің кіріктірілген мағынасы қолданылып жатқанын көрсету үшін қолдануға болады. Мұндай терминдер мен фразаларды қолдану мүмкін екіұштылықты және шатасуды болдырмауға көмектеседі. Мысалы, «x оң» деген фразаны оқығанда, x = 0 болуы мүмкін бе, жоқ па, бірден анық емес, себебі кейбір авторлар «оң» терминін еркін қолданып, x нөлден кем емес дегенді білдіруі мүмкін. Мұндай түсініксіздікті x > 0 үшін «x қатаң оң» және x ≥ 0 үшін «x теріс емес» деп жазу арқылы азайтуға болады. (Нақты термин, мысалы «теріс емес», нөлді қамтитын кең мағынадағы «теріс» сөзімен бірге ешқашан қолданылмайды.) «Дұрыс» деген сөз көбінесе «қатаң» дегенмен бірдей мағынада қолданылады. Мысалы, S жиынының «дұрыс ішкі жиыны» – бұл S-тің өзіне тең емес ішкі жиын, ал «дұрыс класс» – бұл жиын емес класс.