Кіріспе

Saint Jean Pied de Port (сөзбе-сөз "Сен-Жон [өтпелдің] етегінде";; lang es) – Францияның оңтүстік-батысындағы Атлантикалық Пиренейлер департаментіндегі коммуна. Ол Пиреней тауларының алдындағы төбелерде орналасқан Остабат қаласына жақын. Бұл қала сонымен қатар Баск провинциясының дәстүрлі Төменгі Наварраның ежелгі астанасы болып табылады. Saint Jean Pied de Port – Сантьяго де Компостелаға қатынайтын Француз жолының (Camino Francés) ең танымал бастау орны.

География

Қала Нива өзенінің жағасында, испан шекарасынан орналасқан және Баз Наварра (ағылшын тілінде Төменгі Наварра) аймағының орталығы болып табылады. 2016 жылы Францияның ең әдемі ауылдарының бірі деп танылды. Сен-Жан-Пье-де-Пор аймағы, сондай-ақ Сиз аймағы (баск тілінде Гарази) деп те аталады, ол Сен-Жан-Пье-де-Пор қаласын қоршаған аймақ. Қаланың жоспары негізінен бір негізгі көшеден тұрады және құмтас қабырғалармен қоршалған. Испания шекарасы арқылы Жоғарғы Наварраның астанасы Памплона қаласына әуемен және автомобильмен шамамен алыс орналасқан.

Тарих

Жақын орналасқан Сент-Жан-ле-Вьедегі алғашқы қала 1177 жылы Ричард Арыстанжүректің әскерлерімен қоршаудан кейін толығымен қиратылды. Наварра патшалары көп ұзамай қаланы қазіргі орнында қайта құрды. Содан бері қала Наварра Корольдігінің қаласы болып, Төменгі Наварра аймағының ("Ультрапуэртос" немесе "Деса Портс" мериндады) шерифінің резиденциясы болды. Ол испан жаулап алу кезеңіне (1512-1528) дейін осылай болды, содан кейін Наварра королі Генрих II қауіпсіздік аясында патшалық институттардың орнын Сент-Паласқа (Донапалеу) көшіруге шешім қабылдады. Қала дәстүрлі түрде Сантьяго-де-Компостелаға қажылық жолындағы, Ронсево асуының басында орналасқан маңызды нүкте болып келді. Pied de Port дегені – Пиреней француз тілінде "асудың етегі" деген мағынаны білдіреді. Париж, Везелей және Ле Пюи-ан-Велайдан келген жолдар Сент-Жан-Пье-де-Порт қаласында қосылады және қажылар үшін тау өткеліне дейінгі соңғы тоқталым болды. 1998 жылы Порт-Сен-Жак (қала қақпасы) Франциядағы Сантьяго-де-Компостела жолындағы нысандардың бөлігі ретінде ЮНЕСКО Әлемдік мұралар тізіміне енгізілді.

Негізгі көрікті жерлер

Тас төселген Ситадель көшесі XV ғасырғы Сен-Жак қақпасынан басталып, көпір арқылы Испания қақпасына дейін төмен қарай және өзен бойымен созылады. Көпірден Ниваға қарай балкондары бар ескі үйлер көрінісі ашылады. Көптеген ғимараттар өте ескі, қызғылт және сұр шиферден салынған, есіктеріндегі жазулары сияқты ерекше белгілерін сақтап қалған. Солардың бірі – нан пісіруші дүкені, 1789 жылғы бидай бағасын көрсетеді. 14 ғасырлық қызыл шиферлі готикалық шіркеу, Нотр-Дам дю Бут дю Понт, Испания қақпасының жанында орналасқан. Алғашқысы 1212 жылғы Лас-Навас-де-Толоса шайқасын еске алу үшін Наварраның Санчо Мықтысы салған, осы шайқас Испаниядағы маврлардың үстемдігін әлсіреткен. Қаланың үстінде, төбеде цитадель орналасқан, ол 17 ғасырда Ваубанмен қайта жаңартылған. Қабырғалардың сыртында қала әкімдігі мен пелота алаңы бар жаңа қала жатыр.

Экономика

Қалада дәстүрлі қолөнер мен тағамдар сақталған, оның ішінде 1848 жылдан бері Иншауспе отбасының баск зығыр матасы. Қазіргі уақытта бұл қала Пиреней және француз Баск өлкесінің маңызды туристік орталығы болып табылады, онда дүкендер, мейрамханалар мен қонақ үйлер бар. Сен-Жан-Пье-де-Порт ешкі ірімшігіне, мысалы, Оссау-Ираты AOP ірімшігіне, қолмен өсірілген форельге және бұрыштар мен Байон шұжығы қосылған пиперде омлетіне маманданған. Дүйсенбі күндері қалаға қой мен мал айдалып әкелінетін үлкен базар болады. Сағат 17:00-де фронтонда қолмен пелот ойнайды. Жылына төрт рет ірі жәрмеңкелер ұйымдастырылады.

Көлік

Сен-Жан-Пье-де-Порт станциясы – Баёньнен Францияның Баск елі арқылы, Нива өзенінің аңғарымен өтетін темір жол желісінің оңтүстік соңғы станциясы. Күн сайын бірнеше пойыз қатынайды. Қала орталығына дейін 1 км қашықтықта орналасқан. Биарриц әуежайы – Сен-Жан-Пье-де-Портқа ең жақын әуежай.