Кіріспе

1947–48 жылдарғы Нюрнбергтегі соғыс қылмыстары бойынша сот.

«Кермандар сот ісі» (немесе ресми түрде «Америка Құрама Штаттары Вильгельм Лист және басқаларға қарсы») 1947 жылдың 8 шілдесінен 1948 жылдың 19 ақпанына дейін өтті және Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Германиядағы оккупациялық аймақта АҚШ билігі өткізген соғыс қылмыстары бойынша он екі сот ісінің жетіншісі болды. Осы он екі сот ісінің барлығы Халықаралық әскери трибуналдың алдында емес, АҚШ әскери соттарының алдында өтті, бірақ Әділет сарайындағы бірдей залдарда өтті. АҚШ-тың он екі соты жиынтығында «Нюрнбергтен кейінгі соттар» немесе, формальды тілде «Нюрнберг әскери трибуналдары алдындағы соғыс қылмыскерлерінің соттары» (NMT) деп белгілі. Бұл іс сондай-ақ «Оңтүстік-Шығыс ісі» деп те аталады, себебі барлық айыпталушылар бір кезде Балқан кампаниясы кезінде Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы әскерлерге басшылық еткен неміс генералдары болған, яғни Грекияда, Албанияда және Югославияда; және олар 1941 жылы және одан кейін неміс әскерлері жасағандай, азаматтарды кепілге алуға, осы кепілдерді қастандықпен атуға, азаматтарды жазалауға және сотсыз тұтқынға алынған «партизандарды» өлтіруге бұйрық бергені үшін айыпталды. Лаутар Рендуличке 1944 жылдың қысында Норвегияның Финнмарк округіндегі барлық қалалардың, елді мекендердің және азаматтық инфрақұрылымның «жанып кеткен жер» принципі бойынша толық жойылғаны үшін қосымша айып тағылды. Осы іс бойынша әскери трибуналдың алдында тыңдалған судьялар: Айовадан Чарльз Ф. Веннерструм (төраға), Мичиганнан Джордж Дж. Берк және Небраскадан Эдвард Ф. Картер. Прокуратураның бас кеңесшісі Телфорд Тейлор, ал осы іс бойынша бас прокурор Теодор Фенстермахер болды. Айыптау қағазы 1947 жылдың 10 мамырында тіркелді, сот 1947 жылдың 8 шілдесінен 1948 жылдың 19 ақпанына дейін жалғасты. 12 айыпталушының ішінде Франц Бёме сотқа дейін өзін-өзі өлтірді, ал Максимилиан фон Вайхс медициналық себептермен соттан шеттетілді. Қалған он айыпталушының екеуі ақталды, ал қалғандары жеті жылдан өмір бойына түрме жазасына кесілді.

Судьялар

Судьялардың бәрі Американың орталық-батысынан келген және Нюрнберг процесіне қатысты консервативті көзқарас білдірді, бұл көзқарас бұрынғы соттарда төрағалық еткен Шығыс жағалау судьяларының көзқарасынан ерекшеленді. Атап айтқанда, судьялар айыптау тарапының ұсыныс-дәлелдеріне күдікпен қарады. Судьялар тұтқынға алынған партизандық қарсылық күресшілеріне соғыс тұтқынының қорғалатын мәртебесі берілмейтінін және сотсыз заңды түрде өлім жазасына кесілуі мүмкін екенін қабылдады. Бұдан әрі, судьялар Халықаралық әскери трибуналда орнатылған Нюрнберг қағидаларынан түбегейлі бас тарды, басқыншы билік партизандық соғысқа қатысқан қарсылық күштеріне жауап ретінде, қатаң шектеулер сақталған жағдайда, кепілдерді өлтіру және бейкүнә жеке азаматтарды жазалаудың заңды болуы мүмкін деген үкім шығарды. Ол прокуратурада жұмыс істейтін көптеген неміс еврей эмигранттарының АҚШ-қа адалдығы күмәнді екенін айтты: "Бұл жердегі атмосфераның бәрі жаман. Заңгерлер, кеңсе қызметкерлері, аудармашылар мен зерттеушілердің көпшілігі соңғы жылдары ғана америкалық азамат болған, олардың түбі Еуропаның жеккөрушілігі мен әділетсіздігіне толы."