Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коми тілін жазу үшін қолданылатын әліпби.
Alphabet used to write Komi
Тарих
Бұл жазуды 1372 жылы орыс миссионері Степан Храп (Стефан Пермский), енгізген. Абур атауы алғашқы екі әріптің – Ан мен Бур – аттарынан шыққан. Жазу кириллица мен грек тілдерінен, сондай-ақ коми "тамға" белгілерінен пайда болған. Соңғы белгілер руналарға немесе сиглас повейраларға ұқсас болды, себебі олар әдеттегі жазумен емес, ойып жасалған. Осы белгілердің қосылуы ортағасырлық перм тілінде сөйлейтін адамдардың арасында жазуды қабылдауға көмектесті. Бұл жазу 17 ғасырға дейін қолданылды, содан кейін кириллицамен ығыстырылды. Абур орыс тілінде шифрлау үшін де пайдаланылған. Сәуірдің 26-сы, Стефан Пермскийдің мереке күні, Ежелгі перм әліпбиі күні ретінде тойланады.
The script was introduced by a Russian missionary, Stepan Khrap, also known as Saint Stephen of Perm (Степан Храп, св. Стефан Пермский), in 1372. The name Abur is derived from the names of the first two characters: An and Bur. The script derived from Cyrillic and Greek, with Komi "Tamga" signs, the latter being similar in the appearance to runes or siglas poveiras because they were created by incisions rather than by usual writing. The inclusion of the latter aided the script to greater acceptance among the medieval Permic speakers of the time. The script was in use until the 17th century, when it was superseded by the Cyrillic script. Abur was also used as cryptographic writing for the Russian language. April 26, which is the feast day of Stephen of Perm, is celebrated as Old Permic Alphabet Day.
Маңыздылығы
Абур жазулары – ұралы тілдерінің ең ежелгі ескерткіштерінің бірі. Олардың арасында тек венгр тілі ғана одан бұрынғы жазбаларға ие: 1000 жылдан кейін латын әрпі қолданылғанша, ол ескі венгр жазуымен жазылған. Салыстыру үшін, Новгородта табылған, кириллицамен жазылған фин тіліндегі қайың қабығына жазылған хат 13 ғасырдың басына жатқызылған, ал фин тілі жазба тіл ретінде тек 1543 жылғы Реформациядан кейін ғана пайда болды.
The Abur inscriptions are among the oldest relics of the Uralic languages. Only one of them has earlier documents: Hungarian, which had been written using the Old Hungarian script first before the Latin script was used after 1000. For comparison, an isolated birch bark letter, found in Novgorod and written in Cyrillic in a Finnic language, has been dated to the beginning of the 13th century and Finnish as a written language appeared only after the Reformation in 1543.
Кейіпкерлер
Лыткиннің 1952 жылғы еңбегі осы жазудың ең сенімді дереккөзі деп есептеледі. 24 негізгі символ бар, оған қоса негізгі символдарға бағынышты 10 қосымша символ бар. Сонымен қатар, дыбыстану мақсатында қолданылған болуы мүмкін біріктіру белгілері де бар, латын және кириллицадан алынған біріктірілген әріптер де кездеседі. Құжаттарда бос орындар, орталық нүктелер және жартылай апострофтар да тыныс белгілері ретінде қолданылған. Сандарды көрсету үшін кириллицаның біріктірілген белгісі пайдаланылады.
Lytkin's 1952 work is often considered the authoritative source of documentation for this script. There are 24 primary characters, along with 10 secondary characters that are subordinate to the primary characters. There are also some combining marks that may have been used for phonological purposes, in addition to some combining letters from Latin and Cyrillic that have been found as well. Spaces, middle dots, and semi apostrophes have also been seen as punctuation in documents. A Cyrillic combining titlo is used to indicate numerals.
Юникод
Ескі пермик (U+10350–1037F) 2014 жылдың маусым айында 7.0 нұсқасы шығуымен Юникод стандартына қосылды.
Old Permic (U+10350–1037F) was added to the Unicode Standard in June 2014 with the release of version 7.0.