Кіріспе

Португалиялық жарыс жүргізушісі (туған 1976) Тиаго Вагаросо да Коста Монтейро (tiˈaɣu mõˈtɐjɾu; туылған 24 шілде 1976) – португалиялық кәсіби жарыс жүргізушісі, қазіргі уақытта Әлемдік туристік автомобильдер кубогында (World Touring Car Cup) жарысады, Engstler Motorsport командасы үшін Honda Civic TCR көлігінде. Ол 2005-2006 жылдар аралығында Формула-1-де Jordan Grand Prix, Midland және Spyker MF1 командалары үшін жарысқан – бұл командалардың Формула-1-нің құрамындағы екі жылдық кезеңде жаңа иелеріне сатылған түрлі нұсқалары. Монтейро – Формула-1-де тұғырға көтерілген жалғыз португалдық жүргізуші, ол 2005 жылғы АҚШ Гран-приінде осы жетістікке қол жеткізді. Монтейро 2007 жылы Seat Sport командасымен Әлемдік туристік автомобиль чемпионатында жарысқа қатысты және 2012 жылға дейін испандық өндірушімен бірге болды, содан кейін маусым соңында жаңа Honda командасына ауысты. 2019 жылы ол әлі де жапондық өндірушімен бірге, 2016 жылы чемпионатта үшінші орынды жеңіп алды және 2013 жылы Honda командасының өндірушілер чемпионатында жеңіске жетуіне көмектесті. 2017 жылы 12 кезеңнен кейін жүргізушілер чемпионатында көш бастап тұрды, бірақ сынақтар кезіндегі апат салдарынан алған жарақаты маусымның қалған бөлігінен бас тартуға мәжбүр етті, ол Мексика қаласында алдыңғы қатардан старт алып, екі жарыста көшбасшы болды. Жылды 10 үздік ондыққа кіріп аяқтады, 29 ұпай жинап, чемпионатта жалпы 15-орынды иеленді. Монтейро 2004 жылғы маусымда Minardi F1 командасының ресми сынақ жүргізушісі ретінде тіркелді, сонымен қатар Carlin Motorsport командасымен Nissan World Series жарысына қатысты. Чемпионатта екінші орын алғаннан кейін «Жылдың жаңашылы» атағын иеленді, Heikki Kovalainen-нен кейін қалды және «Autosport» журналының Формула-1 чемпионаттарындағы жас дағдыларды дамытуға арналған топ жүргізушілерінің тізімінде бесінші орынды алды. Қызығы, оның тегінің бірі – «Вагаросо» португал тілінде «баяу» дегенді білдіреді.

Иордания (2005)

Midland Group Джордан Гран-присін сатып алғаннан кейін, Монтейро 2005 жылғы маусымда үндістандық Нараин Картикеянмен бірге толыққанды жарыс жүргізушісі ретінде жарияланды. АҚШ Гран-приінде ол өзінің жалғыз подиумына даулы жағдайларда қол жеткізді. Шина қауіпсіздігіне байланысты Michelinмен жабдықталған командалар жарыстан шығып, старттық торға шықпады, ал жарысқа тек Bridgestoneмен жабдықталған үш команда ғана қатысты. Монтейро алты жүргізушінің ішінде үшінші орынды иеленді. Марапаттау рәсімінде, жоспарланған қонақтардың ешқайсысы болмаған кезде, Ferrari жүргізушілері Майкл Шумахер мен Рубенс Барричелло сырттай марапаттарын қабылдап, дереу кетіп қалды. Монтейро өзінің алғашқы подиумы үшін жалғыз тойлауға қалды. Көрермендер марапаттау рәсімінің көп бөлігінде наразылық білдіргенімен, португалдық жүргізушіге қолдау көрсетті. 2005 жылғы АҚШ Гран-приінен бастап Монтейро Формула-1 тарихындағы ең табысты португалдық жүргізуші болып табылады. Бұрынғы рекордты Педро Лами 1995 жылғы Австралия Гран-приінде Minardi командасымен бір ұпай және алтыншы орынмен иеленген болатын. Сонымен қатар, Бельгия Гран-приінде (онда ол тағы бір ұпай жинады) Монтейро 2005 жылғы маусымның барлық жарыстарын аяқтады, бұл Формула-1-дегі жаңадан келген жүргізуші үшін Жаки Стюарт (1965 жылғы маусым) және Оливье Панис (1994 жылғы маусым) ұстаған қатарынан аяқтау рекордын жаңартты. Бұл рекорд 2013 жылғы маусымға дейін сақталды, ол кезде британдық жүргізуші Макс Чилтон барлық 19 жарысты аяқтады. 2005 жылғы Түркия Гран-приі алдында Монтейро ауыр тіс ауруына шалдықты, ол оның жарысқа қатысуына кедері келтірді. Алайда, команда басшысы, сонымен қатар білікті стоматолог Колин Коллес, шұғыл түрде тамыр каналдық операция жасады және Монтейро жарысқа қатысуға рұқсат алды. Ол Хуан Пабло Монтойямен соқтығысқаннан кейін 15-ші орынды иеленді, нәтижесінде колумбиялық соңғы айналымда жолдан шығып, Фернандо Алонсоға екінші орынды жоғалтты, осылайша Монтойяның McLaren командасы 2000 жылғы Австрия Гран-приінен бері алғашқы 1-2 нәтижесін алу мүмкіндігінен айырылды.

Мидленд (2006)

2006 жылы «Мидленд» командасы Монтейроны голландтық Кристиян Альберспен бірге шарт жасастырды. Екеуі де көбінесе бәсекеге қабілетсіз маусымды өткізді, олардың M16 машинасы бір де бір ұпай жинамады, ал жыл бойы «Торо Россо» және кейде «Супер Агури» командалары үнемі олардан озып кетті. 18 жарыстың ішінде Монтейро алтысында жарыстан шықты, оның ең жақсы нәтижесі ылғалды және құрғақ Венгрия Гран-приінде тоғызыншы орын болды, ал Альберс оныншы орынды иеленді. 2006 жылдың 21 желтоқсанында Монтейро 2007 жылы жаңадан аталған «Спайкер» командасында жүргізбейтіні жарияланды. Оның орнына, жоғары бағаланған неміс Адриан Сутильмен көп жылдық келісімшартқа қол қойылды. Монтейро «Торо Россо» командасы үшін жүргізуші болу мүмкіндігін қысқаша талқылады, бірақ Фаенца командасы 2007 жылдың 13 ақпанында STR2 машинасының таныстырылымында Витатонио Лиуцциді жүргізуші ретінде растағаннан кейін, ал 24 ақпанда Бахрейндегі сынақ кезінде Скотт Спидтің шарт жасасуы Монтейроны маусым бойы жүргізушісіз қалдырды.

SEAT (20072012)

2007 жылдың 6 наурызында Монтейроның SEAT Sport командасына қосылатыны және SEAT León көлігімен Дүниежүзілік Туристік Автомобильдер Чемпионатында (WTCC) өнер табатыны жарияланды. Ол 2007 жылғы маусымның екінші кезеңінде, Зандвортта дебют жасауға мәжбүр болды, себебі келісімшарт маусымның Куритибадағы ашылуына бірнеше күн бұрын қол қойылған болатын. Дегенмен, ол өте табысты алғашқы маусымда үш мәрте тұғырға көтеріліп, бір рет поул позициясын иеленді, нәтижесінде жүргізушілердің жалпы есебінде 11-орынды сақтап қалды. 2008 жылы SEAT León TDi үлгісімен жүргізіп, ол Мексикадағы Пуэбла қаласындағы жарыста алғашқы жеңісін тойлады, ал маусым соңында Португалиядағы Эсторилдегі екінші жарыста да жеңіске жетті. Осы және басқа да ұпайлар, сонымен қатар маусымдағы ең жылдам айналым оның командаласы Иван Мюллердің жеңіске жеткенімен, команда өндірушілердің титулын да жеңіп алды. Монтейро 2009 жылы SEAT командасында қалды, Валенсия мен Брнода екі мәрте тұғырға көтеріліп, жүргізушілер рейтингінде 9-орынды иеленді, соның арқасында SEAT өндірушілер чемпионатында жеңіске жетті. 2010 жылдың 13 қаңтарында SEAT компаниясы 2010 жылғы маусымнан бастап WTCC-дан шығатынын мәлімдеді. Алайда, 2010 жылдың 19 ақпанында ол 2009 жылғы командаластары Габриэле Таркини мен Жорди Женемен бірге, сондай-ақ Том Коронельмен Sunred Engineering басқаратын, SR Sport командасының құрамында өнер табатыны хабарланды, бұл команда SEAT Sport-тан айтарлықтай қаржылық қолдау алды. Ол маусым ішінде бес мәрте тұғырға көтерілді, оның ішінде Портимаодағы туған жеріндегі жарыста және сол жылдың соңында Валенсияда жеңіске жетті. Бұл оның соңғы жылдардағы ең сәтті маусымы болды, ол жүргізушілердің жалпы есебінде 5-орынды иеленді. 2011 жылдың 11 ақпанында ол алдағы маусымда Sunred Engineering командасы үшін тағы да өнер табатыны, жаңадан келген Алексей Дудакало мен Пепе Ориоламен, сондай-ақ 2010 жылғы командаластары Мишель Никьяер, Фредди Барт және 2009 жылғы чемпион Габриэле Таркинимен бірге болатыны расталды. Монтейро 2012 жылы "Tuenti Racing Team" туымен командада қалды, оған 2011 жылғы командаласы Пепе Ориола және жаңадан келген Андреа Барлези қосылды.

Хонда (2012)

Монтейро 2012 жылғы Жапония жарысында WTCC дебютінен бастап Honda Racing Team JAS командасына қосылды, жаңа Honda Civic көлігімен жарысты. 2012 жылғы Макао Гвиа жарысында Honda Civic үшін WTCC-де алғашқы подиумға шықты, бірінші жарыста үшінші орын алды. 2013 жылғы толық маусымда Монтейроға командаласы Габриэле Таркини қосылды. Монтейро Шанхайда Honda көлігімен алғашқы жеңісін тойлады. Сонымен қатар, ол сол маусымда Хонданың құрастырушылар арасындағы әлем чемпионатында жеңіске жетуіне көмектесу үшін тағы бес рет подиумға шықты. 2014 жылы Монтейро 5 рет подиумға шығып, соңғы чемпионаттың қорытындысы бойынша 5-орынды иеленді. Монтейро 2015 жылы Хондамен және командаласы Габриэле Таркинимен ынтымақтастығын жалғастырды. Ол Ресейде айқын жеңіске жетті және Хонданың туған жерінде, Жапонияда жеңіске қол жеткізді. 2016 жылы Монтейро Словакия мен Португалияда жеңіске жетті. Ол тағы бес рет подиумға шығып, чемпионатта үшінші орынды алды, бұл оның ең жақсы нәтижесі болды. 2017 жылы екі жеңіске жетіп, тағы бес рет подиумға шыққаннан кейін, 12 жарыстан кейін ол чемпионатта сенімді түрде көш бастады, бірақ қыркүйек айында Испанияның Барселона қаласындағы сынақтар кезінде тежегіш жүйесінің бұзылуынан болған жазадан кейін ауыр жарақат алды. Жазадан кейін алған жарақаттарына байланысты ол маусымның қалған жарыстарына қатыса алмады. 2018 жылы серия World Touring Car Cup (WTCR) болып өтті, және Монтейро JAS Motorsport командасынан Boutsen Ginion Racing командасына ауысып, жаңа FK8 Honda Civic Type R TCR көлігін жүргізуге тиіс болды, бірақ жарақаттарынан толыққанды қалпына келмегендіктен алғашқы сегіз кезеңде жарыса алмады. Ол 2018 жылдың қараша айында Жапонияның Сузука қаласында WTCR күнтізбесінің шешімді кезеңінде спортқа оралды, ол 2012 жылы WTCC үшін Хонда командасынан дебют жасаған орын. Ол бірінші еркін жаттығуда трассаға бірінші болып шыққанда, әріптес жүргізушілердің ыстық қарсы алуын көрді. Медициналық кеңес бойынша ол Макаодағы маусымдық финалға қатыспады. Ол 2019 жылы толыққанды маусымға оралып, Boutsen Ginion Racing командасынан KCMG командасына ауысып, Honda Civic Type R TCR көлігін жүргізуге ниеттенді. Маусымның қиын басталуынан кейін ол Португалиядағы туған жерінде өткен жарыста жазадан кейінгі алғашқы Дүниежүзілік турнирлік автокөлік жеңісін тойлады.

Команданың меншік құқығы

Монтейро 2008 жылы команданы иеленуге қызығушылық танытты және GP2 сериясындағы BCN Competición командасымен оны сатып алу мүмкіндігін талқылады. 27 қарашада ол команданы сатып алғанын және оған "Ocean Racing Technology" деген ат бергенін хабарлады. Команда 2009 жылы өте табысты болды, соның ішінде португалдық жүргізуші Альваро Паренте бельгиялық жарыстың негізгі кезеңінде жеңіске жетті. Команда жыл соңында GP2 Азия сериясында және GP3 сериясында да бақ сынасты. 2012–2013 жылдары қаржы жетіспеуіне байланысты команда GP2 және GP3 жарыстарынан шықты.

Жүргізушілерді басқару

Монтейро португалиялық жарыс жүргізушісі Антонио Феликс да Костаның карьерасын басқарады.

V8 суперкөліктері

2010 жылдың 23 сәуірінде Монтейроның 2010 жылдың 22-24 қазанында Surfers Paradise-те V8 Supercar Чемпионатының Алтын жағалаудағы 600-турында "шақырылған" жүргізуші ретінде қатысатыны жарияланды. Ол Тони Д'Альбертомен бірге Holden VE Commodore көлігін жүргізді, ал көлікті Tony D'Alberto Racing командасы Centaur Racing атынан дайындады. Екі жарыста да олар DNF нәтижесін көрсетті және 17-орынды иеленді.

Жеке өмір

2008 жылдың 16 тамызында Монтейро португалдық модель Диана Перейраға үйленді. Олардың Мель (2008 жылдың ақпанында туған) деген қызы және Ноа (2009 жылдың қарашасында туған) деген ұлы бар.

Еңбек жолы

Маусым Жарыс командасы Жарыстар Жеңістер Поул-позиция Жылдам айналымдар (F/laps) Педесталға көтерілулер Ұпайлар Орын 1998 жылғы француз Формула 3 чемпионаты Signature Compétition 12 0 0 0 0 31 12-шы британ Формула 3 чемпионаты 1 0 0 0 0 0 NC Макао Гран-при 1 0 0 0 0 N/A NC 1999 жылғы француз Формула 3 чемпионаты ASM 16 1 1 2 4 149 6-шы британ Формула 3 чемпионаты 1 0 0 0 0 0 NC Макао Гран-при 1 0 0 0 0 N/A NC Masters of Formula 3 1 0 0 0 0 N/A 29-шы Корея Супер-при 1 0 0 0 0 N/A 6-шы 24 сағаттық Ле-Ман GTS Paul Belmondo Racing 1 0 0 0 0 N/A 6-шы 2000 жылғы француз Формула 3 чемпионаты ASM 12 3 2 2 5 133 2-ші британ Формула 3 чемпионаты 1 1 0 0 1 N/A NC European Formula 3 Cup 1 0 0 0 1 N/A 2-ші Макао Гран-при 1 0 0 0 0 N/A 9-шы Masters of Formula 3 1 0 0 0 0 N/A 11-ші Корея Супер-при 1 0 0 0 1 N/A 2-ші 2001 жылғы француз Формула 3 чемпионаты ASM 11 4 5 4 7 171 2-ші European Formula 3 Cup 1 0 0 0 0 N/A NC Макао Гран-при 1 0 0 0 0 N/A 13-ші Masters of Formula 3 1 0 0 0 0 N/A 5-ші Корея Супер-при 1 0 0 0 0 N/A 19-шы 24 сағаттық Ле-Ман GTS Larbre Compétition 1 0 0 0 0 N/A 4-ші 2002 жылғы International Formula 3000 Super Nova Racing 12 0 0 0 0 2 13-ші 2003 жылғы CART World Series Fittipaldi Dingman Racing 18 0 0 0 0 29 15-ші 2004 жылғы World Series by Nissan Carlin Motorsport 18 5 4 2 9 135 2-ші Формула 1 Minardi Cosworth Тест драйвері 2005 жылғы Формула 1 Jordan Grand Prix 19 0 0 0 1 7 16-шы 2006 жылғы Формула 1 MF1 Racing/Spyker MF1 Racing 18 0 0 0 0 0 21-ші 2007 жылғы World Touring Car Championship SEAT Sport 20 0 1 0 3 38 11-ші 2008 жылғы World Touring Car Championship SEAT Sport 24 2 0 2 2 43 12-ші 2009 жылғы World Touring Car Championship SEAT Sport 24 0 0 1 2 44 9-шы 24 сағаттық Ле-Ман Team Oreca Matmut AIM 1 0 0 0 3 N/A DNF 2010 жылғы World Touring Car Championship SR Sport 22 2 1 1 5 177 5-ші V8Supercar Championship Series Centaur Racing 2 0 0 0 0 N/A NC 2011 жылғы World Touring Car Championship Sunred Engineering 24 0 0 0 3 117 6-шы 24 сағаттық Ле-Ман OAK Racing 1 0 0 0 3 N/A DNF 2012 жылғы World Touring Car Championship Tuenti Racing Team 18 0 0 0 0 98 9-шы Honda Racing Team JAS 6 0 0 0 1 2013 жылғы World Touring Car Championship Castrol Honda World Touring Car Team 23 1 0 2 5 164 8-ші 2014 жылғы World Touring Car Championship Castrol Honda World Touring Car Team 23 0 1 1 5 186 5-ші 2015 жылғы World Touring Car Championship Honda Racing Team JAS 24 2 0 1 4 177 7-ші FIA World Endurance Championship Team ByKolles 1 0 0 0 0 0 34-ші 24 сағаттық Ле-Ман 1 0 0 0 0 N/A EX 2016 жылғы World Touring Car Championship Castrol Honda World Touring Car Team 22 2 1 0 7 214 3-ші TCR Benelux Touring Car Championship Boutsen Ginion Racing 6 2 3 0 3 121 12-ші TCR International Series WestCoast Racing 2 1 0 0 2 23 16-шы 2017 жылғы World Touring Car Championship Castrol Honda World Touring Car Team 12 2 1 0 7 200 8-ші International GT Open BMW Team Teo Martín 2 0 0 0 0 6 32-ші 2018 жылғы World Touring Car Cup Boutsen Ginion Racing 3 0 0 0 0 0 32-ші 2019 жылғы World Touring Car Cup KCMG 30 1 1 0 2 109 20-шы 24 сағаттық Нюрбургринг TCR Team Castrol Honda Racing 1 1 0 0 1 N/A 1-ші 2020 жылғы World Touring Car Cup ALL INKL. DE Münnich Motorsport 16 0 0 1 1 79 15-ші 24 сағаттық Нюрбургринг TCR Team Castrol Honda Racing 1 1 0 0 1 N/A 1-ші 2021 жылғы World Touring Car Cup ALL INKL. DE Münnich Motorsport 14 1 0 0 1 75 17-ші 24 сағаттық Нюрбургринг TCR Team Castrol Honda Racing 1 0 0 0 1 N/A 3-ші 2022 жылғы World Touring Car Cup Engstler Honda Type R Liqui Moly Racing Team 16 0 0 0 0 70 15-ші Michelin Pilot Challenge TCR LA Honda World Racing 1 0 1 0 0 1 6 0 36-шы 2024 жылғы Нюрбургринг Лангстреккен Серия Кубогы 2 Max Kruse Racing * Маусым әлі жалғасуда.