Екінші дүниежүзілік соғысындағы неміс генералы Эрих Хёпнер

Кіріспе

Германия генералы Эрих Курт Ричард Хопнер (14 қыркүйек 1886 – 8 тамыз 1944) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия генералы. Механикаландыру және бронетехникалық соғыстың ерте жақтасы болған ол, соғыс басталғанда Вермахт армиясы корпусының командирі болды, Польшаға жасалған шабуыл мен Франция шайқасында әскерін басқарды. Хопнер 1941 жылы Кеңес Одағына шабуыл жасаған «Барбаросса» операциясы кезінде Шығыс майданында 4-ші танк тобының құрамында басшылық етті. Польшаға шабуыл кезінде ол соғыс тұтқындарын қастандықпен ұрып-сақтап, өлтіруге қарсы тұрды, бірақ Ресейде Хопнер жойқын соғыс шақыруға көшті. Оның басқаруындағы бөлімшелер «Айнзатцгруппен»мен тығыз байланыста жұмыс істеді және ол Вермахт әскерлеріне тұтқындалған қызыл әскердің саяси комиссарларын дереу жазалап өлімге жіберуді көздейтін Комиссарлар бұйрығын іске асырды. Хопнердің танк тобы, 3-ші танк тобымен бірге, совет астанасын басып алуға жасалған сәтсіз әрекет болған «Тайфун» операциясы кезінде Мәскеуге шабуыл жасады. 1941 жылғы науқанның сәтсіз аяқталуынан кейін Вермахттан шығарылған Хопнер сот арқылы зейнетақы құқығын қайта алды. Ол Адольф Гитлерге қарсы 20 шілдедегі сәтсіз қастандыққа қатысқандығы үшін 1944 жылы өлім жазасына кесілді.

Алғашқы жылдары мен Бірінші дүниежүзілік соғыс

Хопнер Франкфурт-на-Одере қаласында, пруссиялық әскери дәрігер Курт Хопнердің ұлы болып дүниеге келді. 1906 жылы ол пруссия армиясына кавалерия лейтенанты шенімен қабылданып, 13-ші Шлезвиг-Гольштейн драгун полкіне (de) қосылды. 1911 жылы ол пруссиялық штаб колледжін бітірді және XVI корпустың бас штабына бекітілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда ол Батыс майданға жіберілді, бірнеше корпус пен армия штабында рота командирі және штаб офицері болып қызмет етті. 1918 жылғы неміс көктемгі шабуылында 105-ші жаяу әскер дивизиясымен шайқасты, соғысты кавалерияда аяқтады.

Соғыс аралық кезең

Веймар Республикасы кезінде Хопнер Рейхсверде қызмет етті. 1936 жылы генерал-майор шеніне көтеріліп, 1938 жылы 1-ші жеңіл дивизияның (кейін 6-шы танк дивизиясы) құрама командирі болып тағайындалды. Бұл дивизия кеңейіп келе жатқан неміс танк әскерлерінің бастапқы құрамында болды. Клаус фон Штауфенберг Хопнердің дивизия штабында қызмет етті. 1938 жылдың басындағы Бломберг-Фрич ісі салдарынан Вермахт диктатор Адольф Гитлерге бағынышты болды. Судет дағдарысы күшейген кезде Хопнер Остердің құпия ұйымына қосылды. Ұйым Гитлер Чехословакияға шабуыл жасаса, оны өлтіріп, нацистік СС-ті құлатуды жоспарлады. Хопнердің міндеті 1-ші жеңіл дивизияны Берлинге жетелеу және қаладағы СС күштеріне қарсы маңызды нысандарды басып алу болды. Невилл Чемберлен мен Эдуард Даладье тарапынан жасалған келісім және Мюнхен келісіміне қол қойылғаннан кейін бұл құпия жоспар құлады. Оның қарсыласы Хайнц Гудериан XIX армия корпусының басшылығын қабылдағаннан кейін, Хопнер оның орнына XVI армия корпусының командирі болды. 1939 жылдың наурыз айында ол корпусты Чехословакияны басып алу операциясында жетекшілік етті және келесі айда кавалерия генералы шеніне көтерілді.

Польшаға шабуыл және Франция шайқасы

Хопнер Польшаға басып кіру кезінде XVI армия корпусына қолбасшылық етті, онда ол 10-армия құрамында Варшаваға бір апта ішінде жетті. Хопнер мен оның корпусы Франция шайқасына 6-армияға ауыстырылды, онда ол Льежге, содан кейін Дюнкерк пен Дижонға шабуылдар жасады. 22 мамырда СС дивизиясы «Тотенкопф» XVI корпусына қосылды, бұл Хопнер мен СС арасындағы ұзақ араздық пен өзара жеккөрініштің бастауы болды. Дюнкерк шайқасы кезінде СС әскерлерінің тұтқындарды қатыгездікпен ұстағаны туралы әңгімелер тарады және 24 мамырда Хопнер өз бөлімшелеріне арнайы бұйрық берді: тұтқындарды қатыгездікпен ұстаған әскерилер дереу әскери сотқа беріледі. Үш күннен кейін СС дивизиясы «Тотенкопф» әскерлері Ле-Парадис қырғынында жүзге жуық британдық тұтқынды өлтірді. Бұл оқиға туралы хабар Хопнерге жеткенде, ол бұл айыптауларды тергеп, егер британдық тұтқындар СС күштерімен қастандыққа ұшыраған немесе өлтірілгенінің куәлігі табылатын болса, СС дивизиясының командирі Теодор Эйке жұмыстан босатылуын талап етті. Эйке Гиммлерге британдықтардың оның әскерлеріне қарсы «дам-дам» оқтарын қолданғанын айтып, өзін ақтады. Ол және «Тотенкопф» бөлімі ешқандай жаза алған жоқ және бұл мәселе ресми түрде ұмытылды. Алайда, Хопнер Эйкеге жеке және кәсіби тұрғыдан қарсылық танытып, оны салдарына немқұрайды қарағаны үшін «қасапшы» деп атады. Ол Вафен-СС туралы бұрынғы төмен бағалауын сақтап қалды.

Кеңес Одағына қарсы соғыс

Франциядағы шайқастар аяқталғаннан кейін 1940 жылдың шілдесінде Хопнер генерал-оберст шеніне көтерілді. Неміс Жоғарғы Бас қолбасшылығы Барбаросса операциясын жоспарлауға кірісті, ал Хопнер Вильгельм фон Либ басқаратын Солтүстік армия тобының құрамында Ленинградқа қарай ұмтылатын 4-ші танк тобына қолбасшылық етуге тағайындалды. 1941 жылдың 30 наурызында Гитлер Вермахттың екі жүзге жуық жоғары офицерлері алдында сөйлеген сөзінде Кеңес Одағына қарсы идеологиялық жойқын соғысқа қатысты жоспарларын баяндады. Ол "Кеңес Одағына қарсы соғысты әскери қағидаларға сәйкес емес, идеологиялық жауға – әскерилерге де, азаматтарға да қарсы жойқын соғыс ретінде өткізуді қалаймын" деді. Көптеген Вермахт басшылары, оның ішінде Хопнер да осы пікірді қолдады. 4-ші танк тобының қолбасшысы ретінде ол әскерлеріне нұсқау берді:

Бұл бұйрық Хопнердің бастамасымен, 1941 жылғы 13 мамырдағы Барбаросса жарлығы және басқа бұйрықтар сияқты жойқын соғысқа негіз салған ресми ОКВ (Вермахт Жоғарғы Бас қолбасшылығы) нұсқауларынан бұрын әскерлерге жеткізілді. Хопнердің нұсқауы ОКХ (Армия Жоғарғы Бас қолбасшылығы) комиссарлық бұйрықтың алғашқы нұсқасынан бұрын жарық көрді. Юрген Форстердің сөзіне қарағанда, Хопнердің нұсқауы "Гитлердің идеологиялық ниеттерін тәуелсіз түрде бұйрыққа айналдырды" және Гитлер мен әскери басшылық арасындағы "үйлесімділік немесе жақындық дәрежесін" көрсетті, бұл Кеңес Одағынан туындайтын қауіпке қарсы жаулап алу және жою мақсатында ынтымақтастық үшін жеткілікті негіз болды.

Ленинградқа қарсы шабуыл

4-панцерлік топ LVI танкерлік корпустан (Эрих фон Манштейн) және XLI танкерлік корпустан (Георг Ханс Рейнхардт) құралды. Армия тобы Балтық мемлекеттері арқылы Ленинградқа қарай жылжуға тиіс болды. Барбаросса 1941 жылдың 22 маусымында бүкіл майдан бойындағы ауқымды неміс шабуылымен басталды. 4-панцерлік топ Двина өзеніне қарай, Даугавпилс қаласы маңындағы көпірлерді бақылау үшін бет бұрды. Қызыл Армия XLI танкерлік корпусына қарсы бірнеше қарсы шабуылдар жасады, нәтижесінде Расейни шайқасы болды. Рейнхардт корпусы жақындағаннан кейін, екі корпустың Луга маңындағы кеңес әскерлерін қоршауға бұйрық берілді. Кеңес шебіне қорғалмаған қанаттарымен терең енген Манштейн корпусы 15 шілдеде Солцыда 11-ші армияның қарсы шабуылына тап болды. Манштейннің күштері ауыр үлкен шығындарға ұшырады, ал Қызыл Армия Лугада неміс әскерлерінің жорығын тоқтатты. Соңында, армия тобы қорғаныстағы кеңестік Солтүстік-Батыс майданына жеңіске жетіп, 90 000-нан астам адамды жойды, 1000-нан астам танкты және 1000 ұшақты қиратты, содан кейін Сталин желісінің солтүстік-шығысына қарай жылды. Шығыс майданындағы басқару кезінде Хопнер "жауды аяусыз және толық жоюды" талап етті. 1941 жылдың 6 шілдесінде Хопнер әскерлеріне "сенімді халыққа" әділ қарауды бұйырды, сондай-ақ "саботаж актілері үшін жауаптылықты коммунистер мен еврейлерге жүктеу керек" деп қосты. Шығыс майданындағы барлық неміс әскерлері сияқты, Хопнердің панцерлік тобы да қабылданған соғыс заңдарын бұза отырып, тұтқындалған кезде Қызыл Армияның саяси комиссарларын дереу өлімге жіберуге бағытталған Комиссарлық бұйрықты іске асырды. 2 шілде мен 8 шілде аралығында 4-панцерлік топ 101 Қызыл Армияның саяси комиссарын атты, оның көп бөлігі XLI панцерлік корпусынан келді. 19 шілдеге дейін 172 комиссардың өлімі туралы хабарланды. Шілде айының ортасында 4-панцерлік топ Луга көпір басын басып алды және Ленинградқа қарай жылжуды жоспарлады. Вермахттың оккупацияланған Кеңес Одағына еріп келген мобильді жазалау отрядтарының бірі – Айнзатцгруппа штабы мен 2 және 3-бөлімшелері армияның көмегімен Луга ауданына жеткізілді. "Айнзатцгруппа А-ның қозғалысы, армия Ленинградта пайдалануды көздегендіктен, 4-панцерлік топпен келісім бойынша және олардың тікелей тілегімен жүзеге асырылды", - деп атап өтті Айнзатцгруппа А-ның командирі Франц Вальтер Стахлекер. Стахлекер армиямен ынтымақтастықты "жалпы алғанда өте жақсы" және "кейбір жағдайларда, мысалы, генерал Хопнердің басқаруындағы 4-панцерлік топпен өте жақын, тіпті жылы" деп сипаттады. Шілде айының соңында Солтүстік армия тобы 4-панцерлік топтың бөлімдерін Нарваның оңтүстігіне және шығысына орналастырды, онда олар броньдық соғысқа қолайлы жағдайда Ленинградқа қарай жылжуды бастай алатын еді. Алайда сол кезде армия тобының Ленинградты алуға жеткілікті күші болмады, бұл неміс жоғарғы басшылығы үшін басымдыққа ие болды. Компромистік шешім қабылданды, онда жаяу әскер Ільмен көлінің екі жағынан солтүстікке шабуылдайды, ал панцерлік топ қазіргі орналасқан жерінен жылжуға тиіс болды. Хопнердің күштері 8 тамызда жылжуды бастады, бірақ шабуыл қатаң кеңес қорғанысына тап болды. Басқа жерлерде кеңес әскерлерінің қарсы шабуылдары Либтің оң қанатын қауіпке тікелей қойды. Тамыздың ортасында неміс күштері қайтадан жеңіске жетті, 17 тамызда 4-панцерлік топ Нарваны басып алды. 29 тамызда Либ Ленинградты қоршау туралы бұйрық берді, қаланың кеңес әскерлерімен тастап кетілетіні күтілді. 5 қыркүйекте Гитлер Хопнердің 4-панцерлік тобын және әуе корпусын 15 қыркүйекте Мәскеуге неміс шабуылына дайындық мақсатында Орталық армия тобына көшіруді бұйырды. Либ наразылық білдірді және Ленинградқа қарай соңғы шабуыл жасау үшін мобильді күштерін ауыстыруға кешіктіруге ие болды. 4-панцерлік топ Нева өзенінің оңтүстігіне жеткен басты шабуылдаушы күш болуға тиіс болды, онда олар күшті кеңес қарсы шабуылдарына тап болды. 24 қыркүйекте Солтүстік армия тобы жылжуын тоқтатты және 4-панцерлік топты Орталық армия тобына көшірді.

The 4th Panzer Group consisted of the LVI Panzer Corps (Erich von Manstein) and the XLI Panzer Corps (Georg Hans Reinhardt). The Army Group was to advance through the Baltic States to Leningrad. Barbarossa commenced on 22 June 1941 with a massive German attack along the whole front line. The 4th Panzer Group headed for the Dvina River to secure the bridges near the town of Daugavpils. The Red Army mounted a number of counterattacks against the XLI Panzer Corps, leading to the Battle of Raseiniai. After Reinhardt's corps closed in, the two corps were ordered to encircle the Soviet formations around Luga. Again having penetrated deep into the Soviet lines with unprotected flanks, Manstein's corps was the target of a Soviet counteroffensive from 15 July at Soltsy by the Soviet 11th Army. Manstein's forces were badly mauled and the Red Army halted the German advance at Luga. Ultimately, the army group defeated the defending Soviet Northwestern Front, inflicting over 90,000 casualties and destroying more than 1,000 tanks and 1,000 aircraft, then advanced northeast of the Stalin line. During his command on the Eastern Front, Hoepner demanded "ruthless and complete destruction of the enemy." On 6 July 1941, Hoepner issued an order to his troops instructing them to treat the "loyal population" fairly, adding that "individual acts of sabotage should simply be charged to communists and Jews". As with all German armies on the Eastern Front, Hoepner's Panzer Group implemented the Commissar Order that directed Wehrmacht troops to execute Red Army political officers immediately upon capture, contravening the accepted laws of war. Between 2 July and 8 July, the 4th Panzer Group shot 101 Red Army political commissars, with the bulk of the executions coming from the XLI Panzer Corps. By 19 July, 172 executions of commissars had been reported. By mid July, the 4th Panzer Group seized the Luga bridgehead and had plans to advance on Leningrad. The staff and detachments 2 and 3 of Einsatzgruppe A, one of the mobile killing squads following the Wehrmacht into the occupied Soviet Union, were brought up to the Luga district with assistance from the army. "The movement of Einsatzgruppe A—which the army intended to use in Leningrad—was effected in agreement with Panzer Group 4 and at their express wish", noted Franz Walter Stahlecker, the commander of Einsatzgruppe A. Stahlecker described army co operation as "generally very good" and "in certain cases, as for example, with Panzer Group 4 under the command of General Hoepner, extremely close, one might say even warm." By late July, Army Group North positioned 4th Panzer Group's units south and east of Narva, Estonia, where they could begin an advance on Leningrad in terrain conditions relatively suitable for armoured warfare. By that time, however, the army group lacked the strength to take Leningrad, which continued to be a high priority for the German high command. A compromise solution was worked out whereas the infantry would attack north from both sides of Lake Ilmen, while the Panzer Group would advance from its current position. Hoepner's forces began their advance on August 8, but the attack ran into determined Soviet defences. Elsewhere, Soviet counter attacks threatened Leeb's southern flank. By mid to late August, the German forces were making gains again, with the 4th Panzer Group taking Narva on 17 August. On 29 August, Leeb issued orders for the blockade of Leningrad in anticipation that the city would soon be abandoned by the Soviets. On September 5, Hitler ordered Hoepner's 4th Panzer Group and an air corps transferred to Army Group Centre effective 15 September, in preparation for Operation Typhoon, the German assault on Moscow. Leeb objected and was given a reprieve in the transfer of his mobile forces, with the view of making one last push towards Leningrad. The 4th Panzer Group was to be the main attacking force, which reached south of the Neva River, where it was faced with strong Soviet counter attacks. By 24 September, Army Group North halted its advance and transferred the 4th Panzer Group to Army Group Centre.

Мәскеу шайқасы

"Тайфун" операциясы аясында 4-ші танк тобы Гюнтер фон Клюге басқаратын 4-ші армияға бағынышты болды. Қазан айының басында 4-ші танк тобы Вязьма маңындағы қоршауды аяқтады. Клюге Хопнерге алға жылжуды тоқтатуды бұйырды, себебі оның бөлімшелері кеңес әскерлерінің қашуын болдырмау үшін қажет болды. Хопнер қоршаудан шығуға тырысқандарды тазарту мен Мәскеуге қарсы шабуылды бірдей жүргізуге болатынына сенімді болды және Клюге әрекеттерін араласу деп есептеді, бұл 6 қазанда үйіне жазған хатында жоғарыдағы офицермен келіспеушілікке және "жанжалдарға" әкелді. Хопнер бөлімшелерінің отынға мұқтаж екенін түсінбеген сияқты: 11-ші танк дивизиясы мүлдем отынның жоқтығын хабарлады. Тек 20-ші танк дивизиясы нашарлаған жол жағдайына қарамастан Мәскеуге қарай жылжи бастады. Вязьма қоршауы жойылғаннан кейін, 14 қазанда басқа бөлімшелер де алға жылжыды. Күшті жаңбыр және распутицаның (жолсыздық) басталуы танк пен автокөлік құралдарына жиі зақым келтіріп, алға жылжуды қиындатты. Қараша айының басында Хопнердің әскерлері бұрынғы шайқастар мен ауа райынан шаршады, бірақ ол, басқа танк тобының командирлерімен және Армия тобының орталық командирі Федор фон Бокпен бірге, шабуылды қайта бастауға асықты. Үйіне жазған хатында Хопнер екі апталық қатты қырысудың әскерлеріне Мәскеуді қоршауға мүмкіндік беретінін айтты, кеңес қарсылығының күшеюін және бөлімшелерінің жағдайын ескермеді. Дэвид Стахель Хопнердің сол кезде "қатты нық қадам жасағанын және көбінесе артық сенімді болғанын" айтты. 17 қарашада 4-ші танк тобы "Тайфун" операциясын жалғастыру аясында 4-ші армияның V армия корпусымен бірге Мәскеуге қайта шабуыл жасады. Танк тобы мен армия корпусы Клюгенің ең жақсы және шабуылға дайын күштерін құрады. Екі апталық шайқаста Хопнердің әскері алға жылды. Қоршау шайқастарын жүргізуге жеткілікті күш пен жылдамдық болмағандықтан, топ үнемі қымбатқа түсетін майдандық шабуылдарға кірісті. Танктардың жетіспеуі, автокөліктің жеткіліксіздігі, жағдайдың нашарлауы, сондай-ақ Қызыл Армияның қарсы тұруы және совет әскерлерінің әуедегі басымдығы шабуылды қиындатты. Солтүстікке қарай 3-ші танк тобы күніне шамамен бірнеше километр алға жылды. Мәскеудің оңтүстігіндегі Тула мен Кашираға 2-ші танк тобының шабуылы тек уақытша және қауіпті табысқа жетті, ал Гудериан майдандағы жағдайға байланысты үмітсіздік пен оптимизм арасында күресті. Неміс жоғарғы басшылығының қысымына тап болған Клюге, 1 желтоқсанда әлсіз оңтүстік фланғын шабуылға жіберді. Шабуылдан кейін Хопнер мен Гудериан 4-ші армияның оңтүстік фланғының шабуылға кешіккендігіне кінәлады, бұл неміс әскерлерінің Мәскеуге жетпеуіне себеп болды. Стахель бұл бағалау Клюгенің қалған күштерінің мүмкіндіктерін тым жоғары бағалағанын айтты. Сондай-ақ, ол Мәскеудің неміс әскерлерінің қоршауға алуға жеткілікті саны болмаған мегаполис екенін ескермеді. 25 қарашада сыртқы қорғаныс белдеуі аяқталғаннан кейін Мәскеу мықты бекітілген позицияға айналды, оны Вермахт майдандық шабуылда ала алмады. 2 желтоқсанда Хопнер әскерлерін алға жылжытуға шақырды, "мақсатқа [Мәскеуді қоршауға алуға] әлі де қол жеткізуге болады" деді. Келесі күні ол Клюгеге шабуылды тоқтатса, құрамалары "құрылыққа дейін қансырап", қорғануға жарамсыз болады деп ескертті. Клюге келісті, себебі 4-ші армияның оңтүстік фланғы Қызыл Армияның қысымынан кейін шегінуге мәжбүр болды және қорғанысқа көшті. Хопнерге шабуылды тоқтатуды бұйырды, оны 6 желтоқсанда қайта бастау мақсатымен. Үйіне хат жолдаған Хопнер Клюгеге Мәскеуді басып ала алмағаны үшін кінәлады: "Мен Мәскеуге отыз шақырымға жалғыз жеттім. Шешу сәтінде қолдаусыз қалғаным және отставкаға кетуге мәжбүр болғаным өте ащы". Осылайша, ол "осы операцияны бастағаннан бұрын, практикалық мағынасы аз" деп есептеді. 1941 жылдың 5 желтоқсанында келесі күні шабуылдау туралы бұйрықпен Хопнер өзінің бес корпусының штаб басшыларының кеңесін шақырды. Есептер қорқынышты болды: тек төрт дивизия шабуылға қабілетті деп саналды, олардың үшеуі шектеулі мақсаттарға ие болды. Шабуыл тоқтатылды; Қызыл Армия сол күні қысқы қарсы шабуылға шықты.

As part of Operation Typhoon, the 4th Panzer Group was subordinated to the 4th Army under the command of Günther von Kluge. In early October, the 4th Panzer Group completed the encirclement at Vyazma. Kluge instructed Hoepner to pause the advance, much to the latter's displeasure, as his units were needed to prevent break outs of Soviet forces. Hoepner was confident that the clearing of the pocket and the advance on Moscow could be undertaken at the same time and viewed Kluge's actions as interference, leading to friction and "clashes" with his superior, as he wrote in a letter home on 6 October. Hoepner did not seem to appreciate that his units were very short on fuel; the 11th Panzer Division, reported having no fuel at all. Only the 20th Panzer Division was advancing towards Moscow amid deteriorating road conditions. Once the Vyazma pocket was eliminated, other units were able to advance on 14 October. Heavy rains and onset of the rasputitsa (roadlessness) caused frequent damage to tracked vehicles and motor transport further hampering the advance. By early November, Hoepner's forces were depleted from earlier fighting and the weather but he, along with other Panzer Group commanders and Fedor von Bock, commander of Army Group Center, was impatient to resume the offensive. In a letter home, Hoepner stated that just two weeks of the frozen ground would allow his troops to surround Moscow, not taking into account the stiffening Soviet resistance and the condition of his units. David Stahel wrote that Hoepner displayed "steadfast determination, and often excessive confidence" during that period. On 17 November the 4th Panzer Group attacked again towards Moscow alongside the V Army Corps of the 4th Army, as part of the continuation of Operation Typhoon by Army Group Centre. The Panzer Group and the army corps represented Kluge's best forces, most ready for a continued offensive. In two weeks' fighting, Hoepner's forces advanced ( per day). Lacking strength and mobility to conduct battles of encirclement, the Group undertook frontal assaults which proved increasingly costly. A lack of tanks, insufficient motor transport and a precarious supply situation, along with tenacious Red Army resistance and the air superiority achieved by Soviet fighters hampered the attack. The 3rd Panzer Group further north saw slightly better progress, averaging a day. The attack by the 2nd Panzer Group on Tula and Kashira, south of Moscow, achieved only fleeting and precarious success, while Guderian vacillated between despair and optimism, depending on the situation at the front. Facing pressure from the German High Command, Kluge finally committed his weaker south flank to the attack on 1 December. In the aftermath of the battle, Hoepner and Guderian blamed slow commitment of the south flank of the 4th Army to the attack for the German failure to reach Moscow. Stahel wrote that this assessment grossly overestimated the capabilities of Kluge's remaining forces. It also failed to appreciate the reality that Moscow was a metropolis that German forces lacked the numbers to encircle. With the outer defensive belt completed by 25 November, Moscow was a fortified position which the Wehrmacht lacked the strength to take in a frontal assault. As late as 2 December, Hoepner urged his troops forward stating that "the goal [the encirclement of Moscow] can still be achieved". The next day, he warned Kluge that failure to break off the attack would "bleed white" his formations and make them incapable of defence. Kluge was sympathetic since the south flank of the 4th Army had already had to retreat under Red Army pressure and was on the defensive. Hoepner was ordered to pause his attack, with the goal of resuming it on 6 December. In a letter home, Hoepner blamed Kluge for the inability to seize Moscow, "I alone came to within thirty kilometres to Moscow It's very bitter in the deciding moment to be left in the lurch and forced to resignation". Such "blinkered thinking" on Hoepner's part was common among the German commanders in charge of the operation, which in Stahel's opinion "even before it began, made little practical sense". On 5 December 1941, with orders to attack the next day, Hoepner called a conference of chiefs of staff of his five corps. The reports were grim: only four divisions were deemed capable of attack, three of these with limited objectives. The attack was called off; the Red Army launched its winter counter offensive on the same day.

Жұмыстан босату және 20 шілдедегі оқиға

1942 жылдың қаңтарында Хопнер Орталық армия тобының жаңа қолбасшысы Клюгеден күштерін кері қайтаруға рұқсат сұрады. Клюге бұл мәселені Гитлермен талқылайтынын айтып, Хопнерге дайындық жүргізуді бұйырды. Гитлердің рұқсаты келе жатыр деп есептеп, жағдайды одан әрі тәуекелге салуды қаламаған Хопнер 1942 жылдың 8 қаңтарында әскерлеріне кері шегінуге бұйрық берді. Гитлер не ойлар деп қорқып, Клюге дереу Хопнер туралы Гитлерге хабарлады, бұл Гитлердің ашуын тудырды. Хопнер сол күні Вермахттан шығарылды. Гитлер Хопнерді зейнетақысынан айырып, форма киюге және медальдар тағуға құқығынан айырды, бұл заң мен Вермахт ережелеріне қайшы болды. Хопнер зейнетақысын қайтару үшін Рейхке қарсы сотқа жүгінді. Сол кездегі судьяларды тіпті Гитлер де қызметтен босата алмады, және Хопнер өз ісін жеңіп алды. 1944 жылы 20 шілдеде Гитлерге қарсы жасалған қастандыққа Хопнер де қатысты. Қастандық сәтсіз аяқталғаннан кейін ол қамауға алынып, Гестапо тарапынан азапталды. Өзін-өзі өлтіру мүмкіндігінен бас тартып, сот отырысын талап етті. Халық трибуналында (Volksgerichtshof) шағын сот өтті, Хопнерге сөз тигізіліп, өлім жазасына кесілді. Эрвин фон Вицлебен сияқты басқа айыпталушылармен бірге, Хопнер сот барысында ыңғайсыз киім киюге мәжбүр етілді және жасанды тістерін тағуға рұқсат берілмеді. Судья Роланд Фрайслер Хопнерді тілге келтірді, бірақ өте агрессивті мінезіне қарамастан, оны осылай киіндіруге қарсылық білдірді, бұл өте ерекше жағдай еді. Хопнер 8 тамызда Берлиндегі Плетцензее түрмесінде ет ілгектеріне ілінген сыммен дарға асылды. Нацистердің «Sippenhaft» (туысқандық жазалау) тәжірибесі бойынша Хопнердің әйелі, қызы, ұлы (әскерде майор), ағасы және апасы қамауға алынды. Әйелдер Равенсбрюк концлагеріне жіберілді. Оның апасы көп ұзамай босатылды, бірақ Фрау Хопнер мен оның қызы төрт аптаға қосымша жаза алу үшін танымал Strafblock-ке жайғастырылды. Хопнердің ұлы алдымен Кустринде (қазіргі Костшин-над-Одра) құрылған арнайы лагерьде ұсталды, содан кейін Бухенвальд концлагеріне жіберілді.

In January 1942, Hoepner requested permission from Kluge, the new commander of Army Group Centre, to withdraw his over extended forces. Kluge advised him that he would discuss the matter with Hitler and ordered Hoepner to get ready. Assuming that Hitler's permission was on the way and not wanting to risk the matter any longer, Hoepner ordered his troops to withdraw on 8 January 1942. Afraid of what Hitler might think, Kluge immediately reported Hoepner, causing Hitler's fury. Hoepner was dismissed from the Wehrmacht on the same day. Hitler directed that Hoepner be deprived of his pension and denied the right to wear his uniform and medals, contravening the law and Wehrmacht regulations. Hoepner filed a lawsuit against the Reich to reclaim his pension. Judges at the time could not be dismissed, even by Hitler, and Hoepner won his case. Hoepner was a participant in the 20 July plot against Hitler in 1944 and after the coup failed he was arrested and tortured by the Gestapo. He refused an opportunity to commit suicide and demanded a trial. A summary trial was conducted by the Volksgerichtshof and Hoepner was verbally attacked and sentenced to death. Like other defendants, including Erwin von Witzleben, Hoepner was humiliated during the trial by being made to wear ill fitting clothes, and not being allowed to have his false teeth. Judge Roland Freisler berated Hoepner, but, in an extremely unusual move given his very aggressive personality, he objected to him being made to dress in such a way. Hoepner was hanged by wire mounted from meat hooks on 8 August, at Plötzensee Prison in Berlin. Under the Nazi practice of Sippenhaft (collective punishment) Hoepner's wife, daughter, son (a major in the army), brother and sister were arrested. The women were sent to Ravensbrück concentration camp. His sister was soon released but Frau Hoepner and her daughter were placed in the notorious Strafblock for four weeks' additional punishment. Hoepner's son was first held at a specially created camp at Küstrin (now Kostrzyn nad Odrą) and then sent to Buchenwald concentration camp.

Еске алу

1956 жылы Берлиндегі бір мектеп Хопнердің құрметіне аталды, себебі ол 20 шілдедегі төңкеріс әрекетіне қатысып, нацистік режим тарапынан өлім жазасына кесілді. 2008 жылы мектеп атауын өзгертуге дауыс берді. 2009 жылы мектеп директоры бұл есімнің бастапқыда даулы болғанын және көп рет талқыланғанын растады.

Марапаттар

Темір крестің рыцарьдық ордені 1939 жылдың 27 қазанында атты әскер генералы және XVI армия корпусының командирі ретінде берілді.