Кіріспе

Грек философы (ғ.з.б. 100 ж.) Родостың Гекато немесе Гекатон (Ἑκάτων; ғ.з.б. 100 ж.) – грек стоигі. Ол Родос аралының тумасы, Панаетийдің шәкірті болған, бірақ оның өмірі туралы басқа ештеңе белгісіз. Ол сол кездегі стоиктердің арасында көрнекті тұлға болған. Ол көптеген еңбектер жазған, бірақ олардың ешқайсысы бізге жеткен жоқ. Диоген Лаертский Гекатоның алты трактатын атап көрсетеді: Περὶ ἀγαθῶν – Жақсылықтар туралы, кем дегенде он тоғыз кітаптан тұрады. Περὶ ἀρετῶν – Мінез-құлықтар туралы. Περὶ παθῶν – Құмарлықтар туралы. Περὶ τελῶν – Мақсаттар туралы. Περὶ παραδόξων – Парадокстар туралы, кем дегенде он үш кітаптан тұрады. Χρεῖαι – Нақыл сөздер. Цицерон Гекатоның Квинт Тубероға арналған «Міндеттер туралы» (De Officiis) еңбегін жазғанын айтады. Гекато Сенеканың «Жақсылықтар туралы» (De Beneficiis) трактатында жиі еске алынады. Сенека сондай-ақ Гекатонды «Луцилийге арналған моральдық хаттарда» (Epistulae morales ad Lucilium) келтіреді;

Диогеннің сөзіне сүйенсек, Гекато мінез-құлықтарды екі түрге бөлген: ғылыми-ақылдық принциптерге негізделгендер (яғни даналық және әділдік) және мұндай негізі жоқтар (мысалы, қанағаттылық және одан туындайтын денсаулық пен күш-қуат). Бұрынғы стоиктер Клеантес және Хрисипп сияқты Гекато да мінез-құлықты үйренуге болады деп есептеген. Цицерон оның казуистикалық сұрақтарға қызығушылық танытқанын көрсетеді, мысалы, жақсы адам жаман екенін білген монетаны басқа біреуге беруіне бола ма. Жалпы алғанда, ол жеке мүддені ең жақсы өлшем деп санайды. Ол мұны жеке мүдде өмірлік қарым-қатынастарға негізделгенін түсіндіре отырып, түзету жасайды: адам балалары, достары және мемлекет үшін ақшаға мұқтаж, ал мемлекеттің жалпы өркендеуі азаматтарының байлығына байланысты:

Дана адамның жеке мүддесін қамқорлау – оның міндеті, бірақ бұл азаматтық әдет-ғұрыптарға, заңдарға және институттарға қайшы болмауы керек. Бірақ бұл біздің өркендеуге ұмтылуымызға байланысты, өйткені біз тек өзіміз үшін ғана емес, сонымен қатар балаларымыз, туыстарымыз, достарымыз және, ең бастысы, еліміз үшін бай болуға ұмтыламыз. Жеке тұлғалардың жеке байлығы – мемлекеттің байлығы.