Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клиникалық белгі
Clinical symptom
Жылқыларда көкпек – ішкі ауырсыну ретінде анықталады, бірақ бұл диагноз емес, клиникалық белгі. Көкпек термині ауырсынуға себеп болатын асқазан-ішек жолының барлық түрлерін, сондай-ақ асқазан-ішек жолына қатысы жоқ басқа да ішкі ауырсыну себептерін қамтиды. Бұл жағдайды қиындататыны – жануарда әртүрлі себептер бірдей қиындық белгілерімен көрініс беруі мүмкін. Бұл белгілерді тану және түсіну өте маңызды, өйткені уақытылы шаралар қабылдау қысқа ғана ыңғайсыздық пен өмірге қауіп төндіретін жағдайдың арасындағы айырмашылықты анықтауы мүмкін. Көкпектің ең көп кездесетін түрлері асқазан-ішек жолынан туындайды және көбінесе тоқ ішек бұзылыстарымен байланысты. Көкпектің түрлі себептері бар, олардың кейбіреулері хирургиялық араласусыз өлімге әкелуі мүмкін. Көкпек операциясы әдетте қымбат процедура болып табылады, себебі бұл кең аумақты ішкі операция, көбінесе қарқынды күтіммен бірге жүреді. Үй жануарлары арасында көкпек ерте өлімнің басты себебі болып табылады, орташа өмір сүру ұзақтығының белгілі бір пайызында. Көкпектің клиникалық белгілері көбінесе ветеринарлық емдеуді қажет етеді. Көкпекке себеп болатын жағдайлар қысқа мерзім ішінде өмірге қауіпті жағдайға айналуы мүмкін.
Colic in horses is defined as abdominal pain, but it is a clinical symptom rather than a diagnosis. The term colic can encompass all forms of gastrointestinal conditions which cause pain as well as other causes of abdominal pain not involving the gastrointestinal tract. What makes it tricky is that different causes can manifest with similar signs of distress in the animal. Recognizing and understanding these signs is pivotal, as timely action can spell the difference between a brief moment of discomfort and a life threatening situation. The most common forms of colic are gastrointestinal in nature and are most often related to colonic disturbance. There are a variety of different causes of colic, some of which can prove fatal without surgical intervention. Colic surgery is usually an expensive procedure as it is major abdominal surgery, often with intensive aftercare. Among domesticated horses, colic is the leading cause of premature death. percent over the course of the average lifespan. Clinical signs of colic generally require treatment by a veterinarian. The conditions that cause colic can become life threatening in a short period of time.
Қарапайым кедергі
Бұл ішектің физикалық түрде бітелуімен сипатталады, себебі тағам қалдықтарының бітуіне, тарылулардың пайда болуына немесе жат денелерге байланысты болуы мүмкін. Бұл бітелудің негізгі патофизиологиялық бұзылысы – бітелуден жоғары орналасқан ішекте сұйықтықтың тұтқындалуымен байланысты. Бұл жоғары асқазан-ішек жолында өндірілетін үлкен мөлшердегі сұйықтыққа және оның негізінен бітелуден төмен орналасқан ішектің бөліктерінде қайта сіңірілуіне байланысты. Осы деңгейдегі сұйықтықтың жоғалуының алғашқы мәселесі – плазма көлемінің төмендеуі, жүрек шығысының азаюы және қышқыл-негіздік тепе-теңдіктің бұзылуы. Ішек тұтқындалған сұйықтық пен бактериялардың газ өндіруінен ісіп кетеді. Осы ісіну және ішек қабырғасындағы созылу рецепторларының одан әрі белсендірілуі ауырсынуға әкеледі. Ішек қабырғасының прогрессивті ісінуі қан тамырларының бітелуіне, бірінші кезекте аз серпімді тамырлардың, содан кейін артериялардың жабылуына алып келеді. Қанмен қамтамасыз етудің бұзылуы гиперемияға және қанның тоқтауына, содан кейін ишемиялық некрозға және жасушалардың өліміне әкеледі. Қанмен қамтамасыз етудің нашарлауы қан тамырлары эндотелийіне де әсер етеді, бұл алдымен плазманың, содан кейін қанның ішек қуысына ағып кетуіне алып келетін өткізгіштіктің жоғарылауына әкеледі. Керісінше, грам-теріс бактериялар мен эндотоксиндер қан ағынына еніп, жүйелік әсерлерге әкелуі мүмкін. Құшақтанудың басқа себептері: ішек ішіне ену (инвагинация), бұрылу (торсия немесе вольвулус) және жарық арқылы ішектің орын ауыстыруы, мысалы, жарықша, мезентериялық жарық немесе эпиплоикалық тесік. Төлдерде, әсіресе, ішекте газдың болуымен және іштің күшті ісінуімен көрінетін жағдайлар болуы мүмкін. Бұл ілеумді кеспей-ақ, бітелуді емдеуге мүмкіндік береді. Сауығуға қатысты болжам жақсы. Бұл бітелуді жіберіп алу мүмкін, себебі нәжістің азаюы хирургиялық араласудың салдары ретінде қарастырылуы мүмкін, көбінесе ауырсыну белгілері пайда болғанға дейін жарылу орын алады. Хирургиялық ем жақсы болжамға ие, бірақ хирургиялық манипуляция кезінде жарылу орын алуы мүмкін. Көкнәрдің бітелуінің себептері белгісіз. және тағамның тиісті жылдамдықпен тазартылмауынан пайда болады. Көбінесе, тамақтанғаннан кейін ісінетін тағамдарды жеумен (орындық немесе нашар сапалы шөп) байланысты, нашар тіс күтімі, нашар шайнау, жеткіліксіз су ішу, жат денелерді жұту және асқазанның қалыпты функциясындағы өзгерістермен байланысты. Асқазанда жабысқақ гель түзеді, мысалы, шалғын және саңылау, екеуі де осымен байланысты. Жылқылар көбінесе созылмалы, ауырсынуды басатын дәрілерге жауап бермейтін, жұмсақ колика белгілерін көрсетеді, сонымен қатар дисфагия, птиялизм, бруксизм, қызба және әлсіздік сияқты белгілер болуы мүмкін. Басқа асқазан бітелулері көбінесе энтеральді сұйықтықтармен шешіледі.
This is characterised by a physical obstruction of the intestine, which can be due to impacted food material, stricture formation, or foreign bodies. The primary pathophysiological abnormality caused by this obstruction is related to the trapping of fluid within the intestine oral to the obstruction. This is due to the large amount of fluid produced in the upper gastrointestinal tract, and the fact that this is primarily re absorbed in parts of the intestine downstream from the obstruction. The first problem with this degree of fluid loss from circulation is one of decreased plasma volume, leading to reduced cardiac output, and acid base disturbances. The intestine becomes distended due to the trapped fluid and gas production from bacteria. It is this distension, and subsequent activation of stretch receptors within the intestinal wall, that leads to the associated pain. With progressive distension of the intestinal wall, there is occlusion of blood vessels, firstly the less rigid veins, then arteries. This impairment of blood supply leads to hyperemia and congestion, and ultimately to ischaemic necrosis and cellular death. The poor blood supply also has effects on the vascular endothelium, leading to an increased permeability which first leaks plasma and eventually blood into the intestinal lumen. In the opposite fashion, gram negative bacteria and endotoxins can enter the bloodstream, leading to further systemic effects. Other causes of strangulating obstruction are intussusceptions, torsion or volvulus, and displacement of intestine through a hole, such as a hernia, a mesenteric rent, or the epiploic foramen. Foals, however, may show signs of gas within the small intestines with severe abdominal distention. This allows the impaction to be treated without actually cutting into the ileum. Prognosis for survival is good. This impaction may be missed since decreased manure production can be attributed secondarily to surgery, and often rupture occurs before severe signs of pain. Surgery has a good prognosis, although rupture can occur during surgical manipulation. The cause of cecal impactions are not known. and occur when food is not cleared at the appropriate rate. It is most commonly associated with ingestion of foods that swell after eating or feeds that are coarse (bedding or poor quality roughage), poor dental care, poor mastication, inadequate drinking, ingestion of a foreign object, and alterations in the normal function of the stomach. Persimmons, which form a sticky gel in the stomach, and haylage, have both been associated with it, Horses usually show signs of mild colic that is chronic, unresponsive to analgesics, and may include signs such as dysphagia, ptyalism, bruxism, fever, and lethargy, Other gastric impactions are often resolves with enteral fluids.
Асқазан ойық жарасы
Жылқыларда асқазан жарасы жиі кездеседі, бұл жағдай жылқының асқазан-ішек жарасы синдромы деп аталады. Қауіп факторларына: тұтқындалу, сирек тамақтандыру, дәнді азықтар сияқты концентраттық жемнің көп мөлшерде болуы, стероид емес қабынуға қарсы препараттарды артық пайдалану жатады. Жылқы 6 айдан 1 жасқа дейін параскаридтерге иммунитет қалыптастырады, сондықтан ересек жылқыларда бұл жағдай сирек кездеседі. Егер құлында гиповолемия және септикалық шок болмаса, емделу барысы жақсы, тірі қалу көрсеткіші 33%.
Horses form ulcers in the stomach fairly commonly, a disease called equine gastric ulcer syndrome. Risk factors include confinement, infrequent feedings, a high proportion of concentrate feeds, such as grains, excessive non steroidal anti inflammatory drug use, Horses develop immunity to parascarids between 6 months age and one year and so this condition is rare in adult horses. Prognosis is fair unless the foal experiences hypovolemia and septic shock, with a survival rate of 33%.
Циатостомалар
Жедел диарея циатостомалар немесе "кіші Strongylus түрі" құрттарынан туындауы мүмкін, олардың личинкалары ішек қабырғасында энсистелген күйде болады, әсіресе көп саны бірдей уақытта шыққанда. Бұл ауру көбінесе қыс айларында кездеседі. Ішектің патологиялық өзгерістері ірі ішектің ерекше "бұрыш-пышақ" түсін көрсетеді. Циатостоминозбен ауыратын жануарлардың көбінесе құртты жою тарихы нашар болады. Қазіргі уақытта Ұлыбританияда фенбендазолға төзімділік жоғары.
Acute diarrhea can be caused by cyathostomes or "small Strongylus type" worms that are encysted as larvae in the bowel wall, particularly if large numbers emerge simultaneously. The disease most frequently occurs in winter time. Pathological changes of the bowel reveal a typical "pepper and salt" color of the large intestines. Animals suffering from cyathostominosis usually have a poor deworming history. There is now a lot of resistance to fenbendazole in the UK.
Үлкен фортильдер
Ірі strongyle құрттары, ең көп кездесетіні Strongylus vulgaris, ішекке қан жеткізетін бас артериясының бұзылуынан туындаған ішек ауруына (колик) себеп болады, бұл ықтималды себебі тамырлардың тарылуы. Олар әдетте туғаннан кейінгі 24 сағат ішінде шығарылады, бірақ кейде қабынудың соңғы бөлігінде (дистальды тоқ ішек) немесе тік ішекте тоқталып қалуы мүмкін.
Large strongyle worms, most commonly Strongylus vulgaris, are implicated in colic secondary to non strangulating infarction of the cranial mesenteric artery supplying the intestines, most likely due to vasospasm. It is normally passed within the first 24 hours of the foal's life, but may become impacted in the distal colon or rectum.
Туғаннан пайда болған ауытқулар
Атрезия коли және атрезия ани меконийдік бітелу ретінде де көрініс беруі мүмкін. Жаңа туған күлікте қабырғалы ішектің немесе жоғай тобықтың қуысы болмайды, көбінесе 12-24 сағат ішінде іш ауруы белгілері байқалады. Атрезия коли әдетте барийлі контрастты зерттеулер арқылы диагностикаланады, онда күліктерге барий енгізіліп, барий қайда тоқтағанын анықтау үшін рентген суреті түсіріледі. Атрезия ани ветеринар дәрігердің саусақпен тексеруі арқылы қарапайым түрде анықталады. Екі жағдайда да өлімнің алдын алу үшін шұғыл хирургиялық араласу қажет, бірақ хирургиялық түзету жасалған жағдайда да өмір сүруге үміт аз болады.
Atresia coli and atresia ani can also present as meconium impaction. The foal is missing the lumen of its distal colon or anus, respectively, and usually show signs of colic within 12–24 hours. Atresia coli is usually diagnosed with barium contrast studies, in which foals are given barium, and then radiographed to see if and where the barium is trapped. Atresia ani is simply diagnosed with digital examination by a veterinarian. Both situations requires emergency surgery to prevent death, and often still has a poor prognosis for survival with surgical correction.
Анальгезия және седация
Медициналық көмектің қарқындылығы колик ауруының ауырлығына, оның себебіне және иесінің қаржылық мүмкіндіктеріне байланысты. Ең қарапайым деңгейде, атқа анальгезия және седация жасалады. Жылқыларда колик ауруының қызылына ең көп қолданылатын анальгетиктер – флуниксин меглумин сияқты НСАҚ, бірақ ауырсыну күшті болған жағдайда буторфанол сияқты опиоидтар да қолданылуы мүмкін. Эндотоксимия – грам-теріс бактериялардың тым көп өсуі және одан кейін олардың өлімі салдарынан эндотоксиннің көп мөлшерде бөлінуі. Бұл әсіресе шырышты қабық зақымданғанда, мысалы, тұншығу немесе орын ауыстыру салдарынан асқазан-ішек жолының ишемиясы болғанда жиі кездеседі. Дегенмен, жылқының өмірін сақтау үшін хирургиялық араласу қажет болуы мүмкін, ал барлық коликтердің 1-2% хирургиялық емдеуді талап етеді. Бұл зақымдану нейтрофильдердің сероза мен мезотелийге өтуіне және олардың жоғалуына себеп болады, содан кейін дене фибрин мен коллагенді пайдаланып, оны жазып түзетуге тырысады, нәтижесінде фибринозды немесе талшықты материалмен жақын тіндер арасында жабысу пайда болады. Бұл қосымша операцияны және жабысу қаупін тудырады. Әдетте, жабысулар операциядан кейінгі алғашқы екі ай ішінде қалыптасады. Жылқыға күн сайын, жабайыдағыдай, идеалды жағдайда 18 сағат жайылымда болуы ұсынылады. Алайда, жарысқа қатысатын және тұрақты жайларда ұсталатын аттарды, сондай-ақ жақсы күтімге ие және шұбатыр жайылымға қол жеткізетін, демек ламинит қаупі бар жануарларды басқару жиі қиын болады. Құрғақ жерге, сапасы төмен азықпен шығару да ұқсас пайдалы әсерге ие болуы мүмкін.
The intensity of medical management is dependent on the severity of the colic, its cause, and the financial capabilities of the owner. At the most basic level, analgesia and sedation is administered to the horse. The most commonly used analgesics for colic pain in horses are NSAIDs, such as flunixin meglumine, although opioids such as butorphanol may be used if the pain is more severe. Endotoxemia occurs when there is an overgrowth and secondary die off of gram negative bacteria, releasing mass quantities of endotoxin. This is especially common when the mucosal barrier is damaged, as with ischemia of the GI tract secondary to a strangulating lesion or displacement. However, surgery may be required to save the life of the horse, and 1–2% of all colics require surgical intervention. This injury causes neutrophils to move into the serosa and mesothelium to be lost, which the body then attempts to repair using fibrin and collagen, leading to adhesion formation between adjacent tissues with either fibrinous or fibrous material. and requiring further surgery and risk of adhesion. Generally, adhesions form within the first two months following surgery. It is recommended that a horse receive ideally 18 hours of grazing time each day, as in the wild. However, many times this is difficult to manage with competition horses and those that are boarded, as well as for animals that are easy keepers with access to lush pasture and hence at risk of laminitis. Turnout on a dry lot with lower quality fodder may have similar beneficial effects.