Кіріспе

Сиддхартха Гаутаманың әкесі Шуддодана (пали: Suddhodana), "таза күріш өсіретін" деген мағынаны білдіреді, Будда ретінде танымал Сиддхартха Гаутаманың әкесі болған. Ол Капилавасту қаласы астанасы болған олигархиялық республикада өмір сүрген шакия тайпасының басшысы еді. Будданың өмірі туралы кейінгі баяндамаларда Шуддодананы патша деп атайды, бірақ бұл мәртебе сенімді түрде дәлелденбеген және қазіргі ғалымдар оны даулы деп санайды.

Отбасы

Суддходхана патшасының ең ертедегі атасы Маха Саммата (немесе Кальпаның бірінші патшасы) болды. Шуддходананың әкесі Сихаану, ал анасы Качкана болды. Суддходананың басты жұбайы Маха Майя болды, одан Сиддхартха Гаутама дүниеге келді (кейін Шакьямуни, "Шакьялардың данасы" немесе Будда деп белгілі болды). Майя Сиддхартха туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Суддходана одан кейін Майяның қарындасы Махапажапати Готамиді басты жұбайы етіп тағайындады, одан Нанда есімді екінші ұлы мен Сундари Нанда есімді қызы дүниеге келді. Екеуі де буддалық монахтар болды. 16 жасында Сиддхартха Маха Майя мен Махапажапатидің сіңлісі Ясодхараға үйленді. Ясодхараның әкесі дәстүрлі түрде Суппабудда деп есептелсе, кейбір деректерде Дандапани деп айтылады.

Патшалық мәртебесі туралы мәселелер

Ол жиі патша ретінде бейнеленген және айтылған болса да, бұл мәселе бойынша соңғы зерттеулер Шуддходана монарх болған деген пікірді жоққа шығарады. Көптеген белгілі ғалымдар Шакия республикасы монархия емес, олигархия болғандығын мәлімдейді, оны жауынгерлер мен министрлер класының элиталық кеңесі басқарған, ол өз көшбасшысын немесе раджасын таңдаған. Раджа Шакиялардың отанында маңызды билікке ие болғанмен, ол автократиялық билік жүргізбеген. Маңызды мәселелер басқарушы кеңесте талқыланып, шешімдер бірлесіп келісіммен қабылданған. Сонымен қатар, Сиддхартның дүниеге келген уақытына қарай Шакия республикасы үлкен Косала патшалығының қарауындағы мемлекетке айналған. Шакияның олигархиялық кеңесінің басшысы, раджа, Косала патшасының келісімімен ғана қызметке тағайындалып, қызметте қалатын болған. Бізге қолжетімді ең ерте буддалық мәтіндер Шуддходана мен оның отбасын патшалық әулеттен шыққан деп көрсетпейді. Кейінгі мәтіндерде пали тіліндегі "раджа" сөзінің дұрыс түсінілмеуі мүмкін, себебі ол патша, ханзада, билеуші немесе әкім деген мағыналарды да білдіреді. Буддизм туралы мақалада айтылғандай: "Будда туралы, оның өмірі, үйретілгендері және оның өскен қоғамы туралы айтылған кейбір әңгімелер кейінірек ойлап табылып, буддалық мәтіндерге қосылған болуы мүмкін".

Сиддхартханың тууы және Ұлы бас тартуы

Сиддхартха Гаутама Лумбиниде дүниеге келіп, Шакияның Капилавасту астанасында өсті. Аңыз бойынша, Шуддходана Сиддхартханың шрамаṇa болуына жол бермеу үшін бар күшін салды. Бірақ 29 жасында, Төрт көрініспен кездескеннен кейін, Сиддхартха өмірдің қанағаттандырмайтын жайлы рухани жауаптар іздеу үшін үйін тастап кетті, әйелі Яшодхара мен нәрестесі Рахуладан айрылды. Сиддхартханың кетіп қалу оқиғасы дәстүрлі түрде Ұлы бас тарту (Махабинишкарамаṇa) деп аталады.

Кейінгі өмірі

Шуддодана ұлының кетіп қалғанына өте қайғырып, оны табуға көп күш жұмсады. Жеті жыл өткен соң, оның ағарғандығы туралы хабар Шуддоданаға жеткенде, ол Сиддхартханы Шакия еліне қайта шақыру үшін тоғыз елші жіберді. Будда Сангхаға қосылған елшілер мен олардың ілесушілеріне уағыз айтты. Сосын Шуддодана Сиддхартханың жақын досы Калудайды оны қайта шақыру үшін жіберді. Калудай да монах болуды қалап, бірақ Будданы үйіне шақыруға берген уәдесін орындады. Будда әкесінің шақыруын қабылдап, үйіне қайтып келді. Осы сапарда ол Суддоданаға дхарманы уағыздады. Төрт жылдан кейін Будда Суддодананың өлімі жақындап қалғанын естіп, тағы да үйіне оралып, Суддодананың өлім төсегінде оған уағыз айтты. Соңында ол Арахант болды.