Кіріспе

Людовик I, Гессеннің ұлы князі (14 маусым 1753, Пренцлау – 6 сәуір 1830, Дармштадт) Гессен-Дармштадттың ландграфы (Людовик X ретінде) және кейіннен Гессен мен Рейнның алғашқы ұлы князі болды. Людовик Гессен-Дармштадттың ландграфы Людовик IX-тың ұлы және 1790 жылы әкесінен мұрагерлікке ие болды. Ол 1801–1803 жылдардағы империялық реформалар кезінде Гессен-Дармштадттың аумағын едәуір кеңейтуге жетекшілік етті, ең бастысы – бұрын Кельн архиепископына бағынған Вестфалия герцогтігі. Францияның Наполеон I-імен одақтас болған Людовик 1806 жылы Гессеннің ұлы князі атағын алды және Рейн конфедерациясына қосылды, бұл империяның тарауына себеп болды. 1814/15 жылдарғы Вена конгресінде Людовик Вестфалиядағы жерлерінен бас тартуға мәжбүр болды, бірақ Рейн өзенінің сол жағындағы Рейнхессен аймағымен өтемалды. Осының нәтижесінде ол өзінің титулын Гессен және Рейнның ұлы князі деп өзгертті.

Ерте өмір

Людовик 1753 жылғы 14 маусымда Гессен-Дармштадттың болашақ Ландграфы Людовик IX және оның жұбайы Цвайбрюккеннің граф-палатин Каролинаның үшінші баласы және тұңғыш ұлы ретінде дүниеге келді. Ол Пруссия әскери қызметінде болған әкесінің қасында Бранденбургтың Пренцлау қаласында туды. Балалар анасымен бірге Ханау-Лихтенберг графтарының бұрынғы резиденциясы болған Бухсвайлер қаласында өсті, ал әкесі көбінесе әскери мансабымен айналысу үшін Пирмасенс қаласында болды. 1766 жылы, Людовик 13 жасқа толғанда, анасының сарайы Бухсвайлерден Дармштадтқа көшті. 1768 жылғы 17 қазанда әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол Ландграфтыққа ие болды, ал Людовик мұрагерлік титулымен Ландграфтықтың мұрагері атанды. Людвиг 1769 жылдан бастап Лейден университетінде оқыды, содан кейін Лондон мен Парижге саяхат жасады. Францияда ол Ағарту дәуірінің көрнекті тұлғалары және алғашқы заманауи энциклопедияның редакторлары болған француз философтары Жан ле Ронд д’Алембер және Дени Дидромен танысты. 1773 жылы ол неміс текті француз жазушысы және сыншысы Фридрих Мелхиор Гримммен бірге Пруссиядағы Ұлы Фридриктің сарайына барды, онда оның қарындасы Фредерика Луиза мұрагерлікке үміткер Фридрих Вильгельмге үйленді. Соңында ол Ресейге сапар шегіп, 1773 жылы Санкт-Петербургте екінші әпкесі Вильгельмина Луизаның Ресей тағының мұрагері Ұлы князь Павелге үйлену тойына қатысты. 1774 жылы Людвиг орыс генералы ретінде орыс-түрік соғысында шайқасты, сондай-ақ сол жылы Мәскеудегі «Кронды туға» ложасында масон болды.

Неке

1776 жылы ол Виртемберг герцогы Фредерик II Евгенийдің үлкен қызы Софи Доротеямен кездесуге келісті. Бірақ Софи Доротея Ресей императрицасы Екатерина II-нің ұлы және мұрагері, Людовиктің жесір қалған сіңілісінің күйеуі Павел Петровичке үйленуі үшін, бұл келісім бұзылды. Келісім бұзылғанда ол ақшалай өтемақы алды. Осы ұятты оқиғадан кейін Людовик жазғы уақытын Саксония-Веймар герцогтігіндегі әпкесі Луизаның сарайында өткізді, онда ол Иоганн Вольфганг фон Гётемен танысты. Сапардан кейін де Людовик Веймар сарайымен және Гётемен, сондай-ақ Фридрих фон Шиллермен хат алмасып тұрды. Людовик 1777 жылдың 19 ақпанында Дармштадтта өзінің туысы Гессен-Дармштадт ханшайымы Луизаға, оның ағасы Гессен-Дармштадт ханзадасы Георг Вильгельмнің қызына үйленді. Жұбайлар Дармштадт пен Фюрстенлагер Ауербахта кезекпен тұрды. Олардың алты баласы болды.

Гессен-Дармштадт өлкесінің графы

Людовик 1790 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Гессен-Дармштадт ландгравы болды. 1801–1803 жылдардағы империялық реформалар кезінде ол Гессен-Дармштадттың аумағын едәуір кеңейтуге жетекшілік етті, ең бастысы – бұрын Кельн архиепискобына бағынышты болған Вестфалия герцогтігін қосты.

Гессеннің ұлы герцогы

Франция королі Наполеон I-ге одақтас болған Людовик 1806 жылы Гессеннің Ұлы герцогы атағына көтерілді және Рейн конфедерациясына қосылды, бұл империяның тарауына әкелді. 1814/15 жылғы Вена конгресінде Людовик Вестфалиялық жерлерінен бас тартуға мәжбүр болды, бірақ Рейн өзенінің сол жағалауындағы Майнц қаласы астанасы болатын Рейнхессен аймағымен өтемақы алды. Осының нәтижесінде ол өзінің титулын Гессен және Рейн Ұлы герцогы деп өзгертті. Ұлы герцог Людовик I 1830 жылдың 6 сәуірінде 76 жасында астанасы Дармштадт қаласында қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Людовик II оның орнын басты. 1844 жылы Дармштадттың ең үлкен алаңы – Луизенплацтың ортасына оның құрметіне 33 метрлік "Ұзын Луи" (Langer Ludwig) деп аталатын бағана орнатылды.