Жон Роуэнд: Солтүстік-Батыс және Гудзон Бэй компанияларындағы саудагер және Форт-Эдмонтонның бас факторы
John Rowand
Жон Роуэнд – канадты саудагер, Солтүстік-Батыс және Гудзон Бэй компанияларында жұмыс істеген. Эдмoнтoн бекінісінің басшысы, Саскачеван ауданындағы ірі қызметкер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық саясаткер
Canadian politician
Джон Рованд (шамамен 1787 – 30 мамыр 1854) Солтүстік-Батыс компаниясы үшін, кейіннен Гудзон шығанағы компаниясы үшін тері саудагері болды. Мансабының ең жоғалғы басында ол Форт-Эдмонтон бекінісінің басшысы болды және Гудзон шығанағы компаниясының (HBC) кең Саскачеван аймағына жауапты болды.
John Rowand (c. 1787 – 30 May 1854) was a fur trader for the North West Company and later, the Hudson's Bay Company. At the peak of his career, he was Chief Factor at Fort Edmonton, and in charge of the HBC's vast Saskatchewan District.
Монреаль
Джон Роуанд Монреальдегі хирург доктор Джон Роуандтың ұлы болды. Негізгі білімі болғанымен, Роуанд он алты жасында McTavish, Frobisher and Company фирмасына жұмысқа түсті. Фирма басшысы Саймон МакТавиш Солтүстік-Батыс компаниясының ең ірі акционері еді.
John Rowand was the son of Dr. John Rowand, a surgeon in Montreal. Though possessing only an elementary education, Rowand joined the firm McTavish, Frobisher and Company at sixteen years. The firm's head, Simon McTavish, was the leading share holder in the North West Company.
Солтүстік-Батыс компаниясының кеңсе қызметкері
1803 жылы Роуанд Гадсон шығанағы компаниясының Эдмонтон үйіне (кейін Форт Эдмонтон аталған) NWC серіктес форты – Форт Августқа шәкірт клерк ретінде жіберілді. Қызметтік міндеттерінен бөлек, Роуанд бизон аң аулауға қатысып, жылдар бойы сүйіп жүрген хоббиінің бірі – атпен саяхаттаумен шұғылданды. Келесі бірнеше жыл Роуанд Форт Августа немесе жақын маңдағы NWC бекеттерінің бірінде қызмет етті. 1810 жылы аттан құлап, аяғы сынды. Оны метис әйелі Луиза (Лизетт) Умфревилл (Эдвард Умфревиллдің қызы) құтқарып, денсаулығына келтірді. Содан кейін Джон Роуанд Луизамен дәстүрлі некеге тұрды және оған жылқы үйірін қалыңдық ретінде берді. Әртүрлі деректерге сәйкес, Роуанд Луизаның басқа ерден болған бірнеше баласын да асырап алған. Джон мен Луизаның бірге кем дегенде бес баласы болды. 1838 жылы католик дін қызметкерлері Форт Эдмонтон арқылы өтіп бара жатқанда, Джон мен Луизаның некесі рәсімдемелді түрде тіркелмеді, бірақ шамамен 30 жыл бірге өмір сүрген соң, олар қарым-қатынастарын сыртқы растаудың қажеті жоқ деп ойлады. Роуанд Луизаны "барлық балаларымның анасы, менің ескі досым" деп сипаттады және ол 1849 жылы қайтыс болғанға дейін онымен байланыста болды.
1803 saw Rowand posted to Fort Augustus, the NWC companion to the Hudson's Bay Company's Edmonton House (then name for Fort Edmonton), as an apprentice clerk. Apart from his regular duties there, Rowand participated in hunting bison and indulged in another of his most notable pastimes through the years: horse riding. Over the next few years, Rowand was positioned either at Fort Augustus or another of the nearby NWC posts. Rowand suffered a broken leg from a riding accident in 1810. He was rescued by Louise (Lisette) Umfreville (daughter of Edward Umfreville), a Metis woman who nursed him back to health. Subsequently, John Rowand engaged Louise in a country marriage, and received a herd of horses as a dowry. According to some traditions, Rowand also adopted several of Louise's children by another man. John and Louise had at least five children together. In 1838 when Catholic priests passed through Fort Edmonton John and Louise did not get their marriage solemnized, but after living together almost 30 years they seem to not have felt the need for external affirmation of their relationship. Rowand described Louise as "my old friend the mother of all my children" and remain connected with her until her death in 1849.
Гадсон шығанағының компаниясына қосылу
1816 жылы Жеті емен шайқасы Солтүстік-Батыс компаниясы мен Гудзон шығанағы компаниясының қызметкерлері арасындағы қақтығыстың одан әрі күшею қаупін тудырды. Шайқастан кейін, компанияның болашағына қатысты алаңдаған бірнеше инвесторы компаниядан бас тартты. Компаниялар арасындағы жағдайды реттеу мақсатында, Солтүстік-Батыс компаниясының акционерлері Гудзон шығанағы компаниясымен бірігуге келісті. 1821 жылы қол қойылған келісім бойынша компанияның атауы жойылды, ал оның қызметкерлері мен мүлкі Гудзон шығанағы компаниясының құрамына енді. Келісімде сол кездегі бас факторлар мен бас саудагерлердің есімдері тізілді; нәтижесінде Огастус бекінісі Эдмонтон бекінісіне қосылды, ал Джон Роуанд Эдмонтонның бас саудагері болып тағайындалды.
The Battle of Seven Oaks in 1816 threatened a further escalation of violence between North West Company and Hudson's Bay Company servants. Meanwhile, in the aftermath of the battle, the NWC lost several of its investors who were wary of the company's continued existence. In a move brokered to end hostilities between the companies, shareholders in the NWC agreed to merge with the Hudson's Bay Company, signing an agreement in 1821 that saw its name dissolved and its employees & properties absorbed under the HBC name. The agreement named several persons as chief factors and chief traders at this time; with Fort Augustus consequently being absorbed by Fort Edmonton, John Rowand was made a chief trader at Edmonton.
Эдмонтон қорғанысындағы басты фактор
1823 жылы Рованд өзінің үш тағайындамасының біріншісін бастады, барлығына шамамен 17 жылдай уақыт бөлді, Форт-Эдмонтонның басты факторы ретінде, ол тек губернатор Симпсонға немесе HBC Лондон комитетіне жауапты болды. Рованд форты сол кездегі континенттегі ең маңызды көлік арналарының бірі – Солтүстік Саскачеван өзенінің жағасында орналасқан. Ровандтың басқаруының алғашқы жылдарында Форт Ассинибойн сияқты солтүстік бекеттерге құрлық жолдары салынды, ал Эдмонтон терілерді жөнелтудің ірі орталығына айналды. Форт, сол кездегі төртінші құрылысы, тұрақсыз су тасқыны алабында орналасқан еді. Рованд фортты батысқа қарай, жақын жердегі биікке көшіруді ұйымдастырды, 1830 жылға дейін ол өзінің бесінші және соңғы орнына ие болды. Осы жаңа жерде, қазір Альберта заң шығарушы ғимараты орналасқан, ол форттың ауласында жеке пайдалануы үшін үлкен үй салдырды. Үй әсемдігімен көзге түскендіктен "Ровандтың ысыраптылығы" деп аталды; ол батыста әйнек терезелері бар алғашқы үй болған деп есептеледі.
In 1823, Rowand started his first of three appointments, totalling nearly 17 years, as the chief factor at Fort Edmonton, making him answerable only to Governor Simpson or the HBC's London committee. Rowand's fort was positioned on one of the best means of transportation across the continent at the time: the North Saskatchewan River. In the early years of Rowand's administration, overland routes to northern posts such as Fort Assiniboine were made, and Edmonton became a central hub for furs to be shipped. The fort, then in its fourth iteration, was located on a volatile flood plain, and Rowand oversaw the moving of the fort to higher ground a short distance west, to its fifth and final location, by 1830. On this new site, which is now home to the Alberta Legislature Building, he had a massive house constructed for his own use along the fort's courtyard. The house was known as "Rowand's Folly" for its extravagance; it is reputed to have been the first house to have glass windows in the west.
Жұмысшылармен қарым-қатынас
Рованд өзінің бағынышты жұмысшылары үшін қатал мінезді, талапкер адам ретінде танымал болды. Рованд бұл жайында былай деді: "Егер олар тәртіпсіздік көрсетсе, мен олардың сезімдерін қырқып қоюдан сескенбеймін – өздерінің міндеттерін орындауы тиіс, мен де өз уақытымда осындай тапсырмалар атқарғанмын". Ровандтың жұмысшылардан жоғары үміттері оның ауруға қатысты немқұрайлылығында да көрінді; 1852 жылы Ровандпен бірге қайық бригадасымен әйгілі әке Альберт Лакомб өзен бойымен келді және ол Ровандты бір жұмысшының ауырып, демалуға мұқтаж екеніне көндіруге тырысқанда, Ровандтың: "Егер үш күннен кейін өлмесе, онда ол ауырмаған" деп жауап бергенін еске алды. Ровандтың жұмысшыларға жасаған түрлі зәбірлері олардың наразылығын тудырды, бірақ 1851 жылы бүлікке себеп болған нәрсе – «Гудзон Бэй» компаниясының әділетсіз саясаты болды. Жұмыс тоқтатуға себеп болған мәселе – жұмысшылардың жұмысқа пайдаланатын жылқылар үшін ақы төлеуге міндетті болуы еді; жылқылар лоттардан кездейсоқ таңдалып, олардың жағдайына қарамастан бірдей бағаланатын. Жұмысшыларға компанияның жұмысын орындауға тек осы жылқылармен ғана рұқсат етілді. Егер жылқы өлсе, бұл жиі болатын, жұмысшы жаңа жылқыға ақы төлеуге міндетті болды. Жұмыс тоқтатуға жауап ретінде компания жылқыларды тегін беруге келісті, бірақ жұмысшы Уильям Гладстонның айтуынша, жұмысшылар Джон Роуэнден әрбір адамға бір шарап ром беруді талап етті. Рованд капитуляцияға түсті, бірақ Гладстонның баяндамасына сәйкес, ол оларға өзін батыл және қайсар мінезде көрсеткеннен кейін ғана келісімге келді, оның өліміне себеп болуға дайын екенін білдірді, бірақ бүлікші жұмысшылар оған мұның олардың ниеті емес екенін айтты. Кейбір жұмысшылар Джон Роуэндті «Бір фунт бір» деген лақап атымен атады. Бұл оның мансабының басында жұмыста алған сынған аяғынан туындаған, жүргенде естілетін ерекше дыбысқа байланысты болды.
Rowand was regarded as something of an ill tempered taskmaster by the workers under him. Noted Rowand on the subject, "When they misbehave I will tell them of it without fearing to hurt their feelings – they must do their duty as I was made to do mine." Rowand's high expectations of the workers also showed in his little sympathy for illness; Father Albert Lacombe came upriver with a boat brigade with Rowand in 1852, and recalled that when he tried to convince Rowand that one of the labourers was ill and needed rest, Rowand responded, "Any man who is not dead after three days sickness is not sick at all." Rowand's various abuses against the workers earned their ire, but it was an unfair Hudson's Bay Company practice that put a mutiny over the top in 1851. The issue that drove the work stoppage was that labourers were required to pay for work horses; horses were drawn randomly from lots and cost the same regardless of their condition. The men were only permitted to do the company's work with the horses. If the horse died, which was common, the man would have to pay for a new one. In response to the work stoppage, the company agreed to provide horses for free, but according to labourer William Gladstone, the men made a further demand that John Rowand provide each man a quart of rum in a stirrup cup. Rowand capitulated, but as per Gladstone's account, only after presenting himself in a dramatic fashion to them, fearless and defiant, to be struck dead by the mutineers, though the revolting workers told him that that was not their intent at all. Some workers were in the habit of calling John Rowand by a nickname, "One Pound One". This was from the shuffle step shuffle sound made when Rowand walked, owing to the broken leg he had suffered earlier in his career.
Алғашқы халықтармен қарым-қатынастар
Рованд өзін әділ саудагер деп мақтан тұтқан, өзі туралы былай деп жазды: "Ешкім менің үндістерді ешқашан қиын жағдайға түсіргенімді айта алмайды. Мен оларға тиісті құрмет көрсетемін, бірақ олар өз міндеттерін орындауы керек". Оның жерлену орны Монреаль болған, бірақ Ровандтың денесін ондаған апта сақтап алып келуге мүмкіндік болмағандықтан, оның мәйіті сүйектеріне дейін қайнатылды. Рипли оның сүйектерін ромға салып, "тұздалған" күйінде құрлық арқылы жібергенін айтады. Симпсон сүйектерін Red River-ге пакеттеп алып келді, бірақ Монреальге дейінгі ұзақ сапарда сенімсіз қайықшылар оны тастап кетпесінен сескенгендіктен, оларды қайтадан жинап, Йорк фабрикасы арқылы Англияға жіберді, ал содан кейін Монреальге қайта жіберуге болатын. Бірнеше жыл өткен соң Рованд Маунт-Роял зиратында үлкен ескерткішпен бірге жерленді.
Rowand prided himself as a fair trader, writing of himself, "No one will say that I ever spoilt Indians. [ ] I give them due but they must do their duty." The intended burial place was Montreal, but lacking means to preserve Rowand's body for a journey of so many weeks, his cadaver was boiled down to the bones. Ripley's states that his remains were "pickled" in a keg of rum and shipped overland. Simpson took the bones in a package to Red River, but from fear that superstitious boatmen might try to dispose of it on the longer journey to Montreal, he had them repackaged and shipped to England via York Factory instead, where they could then be shipped again to Montreal. In a course of years, Rowand was buried at Mount Royal Cemetery with a sizeable monument.
Танымал мәдениетте
Эдмонтондық музыкант Cadence Weapon Рованд туралы, барабан соққы аспабына негізделген би музыкасынан "One Pound One" әнін жазды.
Edmonton musician Cadence Weapon recorded a timpani based dance music song about Rowand titled "One Pound One".