Камбоджалық саясаткер Сэм Рейнсидің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Камбоджалық саясаткер Сэм Рейнси (Сэм Рейнси, UNGEGN: , ALA LC: ; 1949 жылдың 10 наурызында туған) – камбоджалық белсенді, экономист және саясаткер. Соңғы кезде оппозицияның жетекшісі қызметін атқарды. Қазір Камбоджаның Ұлттық құтқару партиясының (CNRP) уақытша басшысы, себебі партия басшысы Кем Соханың саяси қызметіне тыйым салу жалғасуда. Сэм Рейнси 1993 жылы ЮНТАК ұйымдастырған сайлауда Сейм-Риптен парламент депутаты болды. Оның депутаттық иммунитеті үш рет алынды. 1993 жылдан 1995 жылға дейін Сейм-Риптен депутат болды, содан кейін Конституциялық жиналыстан қуылды. Камбоджаның Ұлттық құтқару партиясының (CNRP) негізін қалаушылардың бірі, Раинси бұрын роялистік Фунцинпек партиясының мүшесі болды және 1993 жылдан 1994 жылға дейін Нородом Ранаридх басқару кезінде экономика және қаржы министрі қызметін атқарды, содан кейін жұмыстан босатылды. 1995 жылдың маусымында Ұлттық Ассамблеядан қуылды және 1998 жылғы сайлау алдында тіркеу мәселелерін болдырмау үшін атын Сэм Рейнси партиясына (SRP) өзгерткен Кхмер ұлты партиясын (KNP) құрды. 2000 жылдан 2002 жылға дейін және 2012 жылдан 2014 жылға дейін Рейнси Азия либералдары мен демократтары кеңесінің төрағасы болды. Сэм Рейнси 2005 жылдың 3 ақпанында тұтқындалудан қорқып, елдегі парламенттік иммунитеті алынғаннан кейін, өзі және басқа да SRP депутаттары Чэа Поч пен Чэам Чанни елден кетіп қалды. Раинси Камбоджа Халық партиясы мен Фунцинпекті қазіргі коалициялық үкіметті құрудағы жемқорлыққа айыптағаннан кейін бірнеше қылмыстық жалаға ұшырады. Ол сондай-ақ премьер-министр Хун Сенді 2004 жылы SRP-ге байланысты кәсіподақ жетекшісі Чэа Вичеаның өлтірілуіне қатысқан деп айыптады. 2010 жылдың қыркүйегінде Рейнсиге саяси себептермен айып тағылып, 10 жылға бас бостандығынан айырылды. 2012 жылы Сэм Рейнси партиясы Адам құқықтары партиясымен бірігіп Камбоджаның Ұлттық құтқару партиясын құрды. Сам Рейнси партиясынан жаңа құрылған оппозициялық партияны басқару үшін отставкаға шыққаннан кейін, Конг Корм 2012 жылдың қарашасында партия басшысы болды. 2013 жылдың 12 шілдесінде король Нородом Сихамони премьер-министр Хун Сеннің өтініші бойынша Рейнсиге патша кешірімін берді, оппозиция жетекшісіне 2013 жылғы жалпы сайлауда үміткерлікке жарамсыз болып қала бергенімен, қамауға алу қаупісіз Камбоджаға оралуға мүмкіндік берді. 2013 жылдың 19 шілдесінде Рейнси Камбоджаға оралды, онда жүздеген мыңдай қолдаушылары жол бойында күтіп тұрды. CNRP Ұлттық Ассамблеяда 55 орынға ие болды, бірақ Сэм Рейнси мен Кем Соха бұл нәтижелерді жоққа шығарып, биліктегі партияны сайлау алаяғы үшін айыптады. Оппозиция 2013 жылдың қыркүйегінде 2014 жылдың шілдесіне дейін парламентті бойкотқа алды. 2016 жылы Рейнси саяси белсенді Кем Лейдің өлтірілуін ұйымдастырды деген айыппен Хун Сен үкіметін жамандағандықтан жала жабу және қоқан-лоқыға итермелеу айыптарымен Камбоджадан қайтадан кетіп қалды. 2016 жылдың қазан айында Рейнсидің патша кешірімі туралы өтінішін премьер-министр Хун Сен қабылдамады. 2017 жылдың ақпан айында Рейнси Камбоджаның Ұлттық құтқару партиясының президенті лауазымынан кетті және жергілікті сайлаулардан төрт ай бұрын және жалпы сайлаудан бір жыл бұрын партиядан шықты. 2017 жылдың 20 ақпанынан бастап оған саяси қызмет атқаруға тыйым салынды. 2019 жылы Рейнси Тәуелсіздік күні Камбоджаға оралатындығын жариялады, бірақ Камбоджа үкіметінің әуе компанияларымен және Тайландпен араласуынан кейін ол кіруіне кедергі келтірілді.

Cambodian politician

Sam Rainsy (, UNGEGN: , ALA LC: ; born 10 March 1949) is a Cambodian activist, economist and politician who most recently served as the Leader of the Opposition. He is now the interim leader of the Cambodia National Rescue Party due to the continued ban on political activity by the party's leader, Kem Sokha. Sam Rainsy became a member of parliament for Siem Reap in 1993 in elections organized by UNTAC. He has had his parliamentary immunity revoked three times. He was MP for Siem Reap from 1993 until 1995 when he was expelled from the Constituent Assembly. A co founder of the Cambodia National Rescue Party (CNRP), Rainsy was previously a member of the royalist Funcinpec Party and served as the Minister of Economy and Finance during Norodom Ranariddh's administration from 1993 until his sacking in 1994. In June 1995, he was expelled from the National Assembly, and formed the Khmer Nation Party (KNP), which changed its name before the 1998 elections to the Sam Rainsy Party (SRP) to avoid registration issues. From 2000 to 2002 and again from 2012 to 2014, Rainsy was the chairperson of the Council of Asian Liberals and Democrats. Sam Rainsy went into exile on February 3, 2005, citing fear of arrest after a vote in the National Assembly removed parliamentary immunity from himself and fellow SRP MPs Chea Poch and Cheam Channy. Rainsy faced multiple criminal defamation charges after accusing the Cambodian People's Party and Funcinpec of corruption in the formation of the current coalition government. He has also accused Prime Minister Hun Sen of involvement in the 2004 murder of SRP affiliated union leader Chea Vichea. In September 2010, Rainsy was tried in absentia and sentenced to 10 years in prison for charges widely believed to be politically motivated. In 2012, the Sam Rainsy Party merged with the Human Rights Party to form the Cambodia National Rescue Party. Following his resignation from the Sam Rainsy Party to lead the newly formed opposition party, Kong Korm succeeded him as party leader in November 2012. On 12 July 2013, King Norodom Sihamoni granted a royal pardon to Rainsy at the request of the Prime Minister, Hun Sen, allowing the opposition leader to return to Cambodia without threat of imprisonment, although he remained ineligible for candidacy in the 2013 general election. Rainsy returned to Cambodia on 19 July 2013 where hundreds of thousands of his supporters waited along the roads. The CNRP gained 55 seats in the National Assembly although Sam Rainsy and Kem Sokha have denied these results and accused the ruling party of poll fraud. The opposition boycotted parliament in September 2013, until July 2014. In 2016, Rainsy again left Cambodia after being charged with defamation and incitement for accusing Hun Sen's government of orchestrating the high profile murder of political activist Kem Ley. In October 2016, Rainsy's request for a royal pardon was rejected by the Prime Minister, Hun Sen. In February 2017, Rainsy resigned as President of the Cambodia National Rescue Party, and left the party just four months before local elections and a year before the general election. As of 20 February 2017, he has been banned from political activity. In 2019, Rainsy announced he would return to Cambodia on Independence Day, but was blocked following the Cambodian government's intervention with airlines and with Thailand, where he would have transited.

Ерте өмір және саяси мансап

Сэм Рейнси 1949 жылдың 10 наурызында Пномпень қаласында дүниеге келген. 1965 жылы Францияға көшіп, онда білім алған, кейін Париждің әртүрлі қаржы компанияларында инвестициялық менеджер және атқарушы директор болып жұмыс істеген. Ол Фунцинпек партиясының мүшесі болды және 1992 жылы Камбоджаға оралғаннан кейін келесі жылы Сейм-Рип провинциясынан парламент депутаты болып сайланды. Қаржы министрі болған, бірақ 1994 жылы сенімсіздік дауысынан кейін партиядан қуылды. 1995 жылы ол 1998 жылғы сайлау алдында атын Сэм Рейнси партиясына (SRP) өзгерткен Кхмер ұлты партиясын (KNP) құрды. Ол Бейонг Трабек түрмесінің директоры болған, онда азаптаулар мен кісі өлтірулер жасалған. Хор Намхонг Рейнсиге қарсы қылмыстық жала жабу ісін қозғады, бұл Камбоджа соттарында расталды, бірақ Хор Намхонгтың ісі 2011 жылдың сәуірінде Францияның Кассациялық сотында қабылданбады. 2013 жылдың 7 шілдесінде Рейнсидің ұлттық заң шығарушы сайлауға Камбоджаға оралатындығын мәлімдегеннен кейін, Хун Сеннің өтініші бойынша король Нородом Сихамони Хор Намхонгты "жамандағаны" үшін кешірді. Рейнси Ұлттық Ассамблеядан ресми оппозицияны мойындауды ұсынды және толық көлеңкелі кабинет құруды көтерді. Мұндай өзгерістер оған Вестминстер жүйесіне ұқсас Хун Сенмен тікелей дебат жүргізуге мүмкіндік берер еді. 2015 жылдың 13 қарашасында 2013 жылы Хор Намхонгты "жамандағаны" үшін Рейнсиге берілген патша кешірімі кері қайтарылды. Үш күннен кейін ол бірнеше айыптаулар бойынша Камбоджа Халық партиясының Ұлттық Ассамблеясынан бірауыздан шығарылды, оның ішінде Хор Намхонгтың Қызыл Кхмер кезеңінде түрмедегі өлімдерге жауапты екендігін айтқандығы да бар еді. 2015 жылдың 1 желтоқсанында Пномпень қалалық соты Сэм Рейнсиді парламент төрағасы Хенг Самринге қатысты Facebook-тегі жазбасы бойынша түсіндіру үшін сырттай шақырды. Осыдан екі апта бұрын сол сот Рейнсиге Вьетнаммен шекаралық дауды шешу үшін жалған карта қолданды деген айыппен жауап беруге шақырған болатын. 2017 жылдың 11 ақпанында Рейнси Хун Сен ұсынған түзетуге байланысты, сотталған қылмыскерлердің саяси партияны басқаруына тыйым салынғаннан кейін Камбоджа Ұлттық құтқару партиясының президенті лауазымынан кетті. Оның орнын басқан Кем Соха 2017 жылдың 3 қыркүйегінде тұтқындалды және 2018 жылдың наурыз айынан бері сотсыз түрмеде отыр. Рейнси Хун Сен режиміне халықаралық қысымды күшейтуді мақсат ететін Камбоджа Ұлттық құтқару қозғалысын (CNRM) құруға жауап берді. АҚШ 2018 жылдың ақпанында Камбоджа әскерисіне, жергілікті билік органдарына және ірі салық органына көмек көрсететін бағдарламаларды тоқтатуға немесе қысқартуға белсенділік танытты. Германия 2018 жылдың ақпанында оппозицияға қарсы шараларға байланысты Камбоджа үкіметінің мүшелеріне виза беруді тоқтатты. Сол айда ЕО Хун Сен режиміне қарсы бағытталған шараларды қарастырып жатқанын мәлімдеді. 2018 жылдың наурыз айында Кем Соханың сотсыз қамауда ұсталу мерзімі алты айға ұзартылды, яғни ол 2018 жылдың шілдесінде өтетін елдің ұлттық парламент сайлауына дейін түрмеде болады. Сол айда Хун Сен Сам Рейнсидің дағдарысты шешу жолы туралы ұсынысын қабылдамады. 2019 жылдың тамызында Рейнси 9 қарашадағы Тәуелсіздік күніне Камбоджаға оралу ниетін білдірді. Үкімет оны сол күні оралған жағдайда қайтадан тұтқындайтынын растады. Камбоджа үкіметі оған жауап ретінде оны Камбоджаға тасымалдайтын кез келген әуе компаниясын "ауыр салдарға" ұшыратумен қорқытты. 2020 жылдың қазан айында Рейнси мен CNRP Қытайдың әскери экспансиясын айыптады, бұл Камбоджадағы әскери базаларды құру туралы келісімге әкелді, Реам теңіз базасындағы АҚШ құрылысын бұзудан кейін.

Sam Rainsy was born in Phnom Penh on 10 March 1949. He moved to France in 1965, studied there and then worked as an investment manager and executive director in a variety of Parisian financial companies. He became a member of the Funcinpec Party, and after returning to Cambodia in 1992 was elected a member of parliament for Siem Reap Province the following year. He became Minister of Finance, but was expelled from the party after losing a vote of no confidence in 1994. In 1995, he founded the Khmer Nation Party (KNP), which changed its name before the 1998 elections to the Sam Rainsy Party (SRP) to avoid registration issues. as director of the Beoung Trabek prison, where torture and murder was carried out. Hor Namhong responded by suing Rainsy for defamation and this was upheld by Cambodia's courts, but Hor Namhong's case was rejected in April 2011 by France's Cour de Cassation. Following Rainsy's announcement on 7 July 2013, that he would return to Cambodia for the national legislative elections, he was pardoned for the "defamation" of Hor Namhong by King Norodom Sihamoni at the request of Hun Sen Rainsy proposed the National Assembly to formally recognize an official opposition and pushed for a full shadow cabinet. Such changes would allow him to debate directly with Hun Sen, similar to the Westminster system. On 13 November 2015, the royal pardon that had been given to Rainsy in 2013 over the "defamation" of Hor Namhong was withdrawn. Three days later, he was unanimously removed from the National Assembly by the Cambodian People's Party while facing several charges. that Hor Namhong had been responsible for prison deaths under the Khmer Rouge. On 1 December 2015, the Phnom Penh Municipal Court summoned Sam Rainsy in absentia to clarify a statement he posted to his Facebook account following a defamation complaint by parliamentary president Heng Samrin. Less than two weeks earlier, the same court had issued another summons for Sam Rainsy to appear for questioning over his alleged involvement in using a fake map to resolve a border dispute with Vietnam. On 11 February 2017, Rainsy resigned as President of the Cambodia National Rescue Party following a proposed amendment by Hun Sen barring convicted criminals from leading a political party. His successor as leader, Kem Sokha, was arrested on 3 September 2017, and, as of March 2018, remains in prison without trial. Sam Rainsy responded by creating the Cambodia National Rescue Movement (CNRM), which seeks to increase international pressure on the Hun Sen regime. The US said in February 2018 that it was suspending or curtailing programs that support the Cambodian military, local government authorities and a major taxation body. Germany in February 2018 suspended visas for Cambodian government members in light of the crackdown on the opposition. In the same month, the EU said it was considering targeted measures against the Hun Sen regime. In March 2018, Kem Sokha's period of detention without trial was extended for six months, meaning that he will be in prison when the country's national parliamentary elections scheduled for July 2018 takes place. In the same month, Hun Sen rejected a proposal from Sam Rainsy for talks on a way of ending the crisis. In August 2019, Rainsy announced his intention to return to Cambodia on Independence Day on 9 November. The government confirmed that they would arrest him should he return on that date. The Cambodian government responded by threatening any airline that transported him to Cambodia with "serious consequences". In October 2020, Rainsy and the CNRP denounced China's military expansionism which involved agreement to establish military bases in Cambodia following the demolition of a US built facility at the Ream Naval Base.

Отбасы

Сэм Рейнсидің әкесі Сэм Сари 1950 жылдары Сианук үкіметінде премьер-министрдің орынбасары болғанға дейін білім беру, жоспарлау және қаржы салаларында министр болып қызмет еткен. Сэм Рейнсидің анасы Ин Эм Камбоджада бакалавриат емтиханын тапсырған алғашқы әйел болды деп есептеледі. Сэм Сари 1959 жылы, Сэм Рейнси он жасқа толғанда, Бангкок қастандығына қатысы бар деген күдікпен елден қашып кетті, ал анасы түрмеге қамалды. Сэм Рейнсидің әкесі Сэм Нхеан Камбоджа Корольдік Кеңесінің төрағасы болды және 1940 жылдары Демократиялық партияның белгілі бір мүшесі болды. Сэм Рейнси мен оның әйелі екеуі де қытай тегінен екенін айтады, ол өзінің қарыта аталарының бірінің қытай иммигранты болғанын, ал Ньиек Тиолун 1954 жылы Чжоу Энлаймен болған әңгімесінде қытайдан келген әкесі болғанын мәлімдеді. Рейнси Париждегі 15-ші округте үйі бар.