Кіріспе
Қытайдың жекпе-жек өнері Фанцзыкуан (c=翻子拳) – қолдармен шабуыл және қорғанысқа ерекше назар аударатын қытай жекпе-жек өнері. Оның қозғалыстары былай сипатталады: Екі жұдырық құлайтын жаңбыр тамшыларындай жылдам, ал қамшының соғуындай шапшаң. Фанцзыкуанның жаттығулары көбінесе өте қысқа және өте жылдам болады.
Fanziquan (c=翻子拳) is a Chinese martial art that emphasizes offense and defense with the hands. Its movements have been described as:
Two fists are fast like the falling rain drops, and fast like a snapping whip. Fanziquan routines are usually quite short and very fast.
Тарих
Кем дегенде Мин әулетіне (1368–1644) дейін фанцикван «башанфан» (; сөзбе-сөз «8 жылдам құлау») немесе «8 қашқыш құлау» деп аталды және генерал Ци Цзигуанға жатқызылады. Бафанкван қолжазбаларына сәйкес, Мин дәуірінде Ван Чжиюань есімді шеберге 17 ғасырдың басында тау саяхатшысы бокс үйреткен. Ван шебер жауынгер болған, бірақ қазіргі Шандун провинциясының шалғай аймағында жарақат алған. Сол жерде саяхатшы Ванның жараларын емдеп, оған бафанкван әдістерін үйреткен, осылайша оның жауынгерлік шеберлігін арттырған. Бұл стиль кейін Хэнань, Хэбэй және Шандун сияқты солтүстік провинцияларда әртүрлі ұрпақтарға берілді. Цин әулеті кезінде стильдің ең танымал өкілдерінің бірі Хэбэй провинциясының Сюн уезінен шыққан Ли Гунран болды. Ол сол кезде атақты боксшыға айналды және «Нанкиннен Пекинге дейін, аспан астындағы барлық фанзи Ли Гунға (Ұлы шебер Лиге) тиесілі» деген мәлімдеме тарады. Бұл оның стильдің таралуы мен дамуына қаншалықты маңызды екенін көрсетті. Оның ұлы Ли Эрлоу және шәкірті Фэн Чжэньюань Суннин уезінде осы стильді үйретті. Олардың шәкірттері көптеген «Қауіпсіздік логистика бюроларын» құрды. Қазіргі заманда фанцикванды көбінесе чуоцзяомен бірге үйретеді, бұл ссинъикуан мен багуачжанды бірге үйретуге ұқсас. Чуоцзяоның тепкілерімен, кең ашық тұруларымен және қатты күшке назар аударумен сипатталатын жаттығулары «Жауынгерлік жаттығулар» деп аталды, ал фанцикванның жұмсақ және қатты күшті біріктіретін ықшам қозғалыстары «Ғылыми жаттығулар» деп аталды, сондықтан чуоцзяо/фанцикван комбинациясы «Вэнь У» немесе «Жауынгерлік ғалым» деп аталады. Фанцикван мен чуоцзяо екеуі де 12 ғасырдың Сун әулетінің генералы Юэ Фэймен байланысты, және олардың арасындағы байланыс осы уақытқа дейін созылуы мүмкін. Алайда, Юэ Фэй – аңызға айналған тұлға болғандықтан, оған көптеген жекпе-жек өнерлері жатқызылған. Дегенмен, екеуінің арасындағы байланыс өте көне. 19 ғасырдың ортасында Тайпин көтерілісінде сәтсіздікке ұшыраған генерал Чжао Цаньи екі стильдің де шебері болды. Көтеріліс жеңіліске ұшырағаннан кейін Чжао Хэбэй провинциясының Раоян қаласында уақыт өткізіп, фанцикванды үйретті. Солтүстік-батыс Қытайдың Ма жанұясының Тунбэй жүйесі фанцикванның Дунбэй нұсқаларын қамтиды. Мианчжан стилі (Дуаньцюань) Хэбэй Фанзиімен біріктіріліп, Мианчжан Фанзи стилі құрылды. Тарих барысында бафанмэннің әдістері көптеген шеберлерге ұнады, нәтижесінде ол қытай жекпе-жегінің негізгі стилі ретінде танылып, «Мукуан» немесе «Ана жұдырық» деп аталады.
According to the bafanquan manuals, during the Ming dynasty a master named Wang Zhiyuan had been taught the boxing by a mountain wanderer in the turn of the 17th century. It is said that Wang was an accomplished warrior but had become injured in battle in a remote part of what is currently Shandong province. There, the wanderer assisted with Wang's injuries and instructed him in the methods of bafanquan to improve his already good martial skills. The style then passed down through various generations in the Northern provinces such as Henan, Hebei and Shandong. During the Qing dynasty, one of the most famous exponents of the style was Li Gongran from Xiong county in Hebei province. During that time he became a famed boxer, and it was claimed that "from Nanjing to Beijing, all fanzi under heaven belongs to Li Gong (Grandmaster Li)". This indicated how key he was to the spread and development of the style. His son Li Erlou, and disciple Feng Zhenyuan, taught the style in Sunning county. Their students founded many "Security Logistics Bureaus". In modern times, fanziquan is often taught in conjunction with chuojiao, not unlike how xingyiquan and baguazhang are often taught together. The routines of chuojiao, with its kicks, wide open stances and focus on hard power, were known as Martial Routines and those of fanziquan, with their more compact movements combining soft and hard power, were known as Scholarly Routines, which is why the chuojiao/fanziquan combination is known as Wen Wu or Martial Scholar. Both fanziquan and chuojiao are associated with the 12th century Song Dynasty general Yue Fei, and the association between the two may date that far back. However, as a legendary figure, Yue Fei has had many martial arts attributed to him. Nonetheless, the association between the two is very old. By the mid 19th century, Zhao Canyi, a general in the failed Taiping Rebellion, was a master of both styles. After the failure of the rebellion, Zhao went into seclusion in Raoyang, Hebei Province, where he taught fanziquan,
The Ma Family Tongbei System of North Western China includes the Dongbei variants of fanziquan. The Mianzhang style (Duanquan) was combined with Hebei Fanzi to create the style Mianzhang Fanzi. Throughout history, bafanmen's techniques have been admired by many masters and as a result it is often recognized as Muquan, or Mother Fist, in representing how essential it is to the Chinese Martial Arts.