Кіріспе

Рафаэль фон Кёбер (Рафаэль Густавович фон Кёбер; 15 қаңтар 1848 [е.с. 3 қаңтар 1848] 14 маусым 1923) – Жапониядағы Токио императорлық университетінде философия пәнінің көрнекті орыс-неміс оқытушысы және музыканты.

Ерте өмір

Рафаэль фон Кобер Ресей империясының Нижний Новгород қаласында дүниеге келді. Оның әкесі (дәрігер) неміс ұлтынан, анасы орыс ұлтынан болған, ол бір жасында қайтыс етті. Оны әжесі тәрбиеледі, әжесі дін қызметкерінің қызы және патша Александр II-нің әйеліне ұстаздық жасаған. Ол кішкентай Рафаэльге 6 жасында фортепиано ойнатуды үйретті және оның мінез-құлқы мен оқуына зор ықпал етті. Неміс ұлтынан болғандықтан, ол мектепте өзін жайлы сезінбеді, сондықтан сабаққа жиі қатыспады. 19 жасында әкесінің қарсылығына қарамастан Мәскеудегі музыкалық училищенің оқуға түсті, онда ол Чайковскиймен және Рубинштейінмен дос болып кетті. Ол 24 жасында бітірді, бірақ ұялшақтығынан музыкант болып жұмыс істеуден бас тартты, орнына Германияның Йена қаласына барып, онда табиғат тарихын, кейін Йена университетінде Рудольф Кристоф Эукенмен бірге философияны оқыды. 30 жасқа келгенде докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін, ол Берлин, Гейдельберг және Мюнхен университеттерінде оқытушы болып жұмыс істеді, көбінесе музыка тарихы мен музыка эстетикасын оқытты.

Жапониядағы өмір

Кобер 1893 жылғы маусым айында досы Карл Роберт Эдуард фон Хартманның ұсынысымен Жапонияға оқуға келді. Ол ұзақ теңіз саяхаты, жер сілкіністері және дәріс оқу үшін жеткілікті ағылшын тілі біліміне ие екендігі туралы алаңдаушылықтарын жеңді. Ол 45 жаста болды. 1893 жылдан 1914 жылға дейін Токио императорлық университетінде 21 жыл оқып, жұмыс істеді, философияны, әсіресе грек философиясын, орта ғасырлық философияны және эстетиканы оқытты. Кобер өзгеше мінезді адам ретінде танымал болды және қатаң кесте бойынша оқу, дәріс беру және фортепианода ойнауға бейімділік танытты. Ол Токиодан басқа Жапонияның басқа жерлеріне сирек сапар шекті; жақын орналасқан Камакураға және бір рет Эносимаға барды. Ол ақша мен киімге немқұрайлы қарады және 17 жыл бойы бір қысқы киімді киді. Оның көптеген шәкірттері болды, олардың ішінде белгілі жазушы Нацуме Сосеки және философтар Нисида Китаро мен Ватсуджи Тетсуро бар еді. Кобер сонымен қатар Токио ұлттық музыка мектебінде фортепианодан сабақ берді, ол қазір Токио ұлттық өнер және музыка университетінің бір бөлігіне айналды. 1901 жылы ол Жапония әйелдер университетінің ашылуына музыка жазды. 1903 жылы Рафаэль Жапонияда алғаш рет қойылған операға фортепианомен сүйемелдеді. 1904 жылы орыс-жапон соғысы басталғанда, Кобер өз еліне қайтудан бас тартты және жапон үкіметі оның Жапонияда қалу ниетін саяси мәселе етпеді. 1912 жылы Мюнхеннен келген үй қызметшісі өзіне-өзі қол жұмсады, бұл оқиға Коберді терең қынжырға ұшыратты. Сол жылдың жазында Нацуме Сосеки Коберге барып, кейіннен «Ұстаз Кобер» (жапонша: Koeber Sensei) кітабында оны «асыл мінезді профессор» деп сипаттады. 1914 жылы ол оқыту қызметінен зейнетке шығып, Мюнхенге қайтуға шешім қабылдады. Алайда, Йокогамада кемеге отырған сәтте Бірінші дүниежүзілік соғыс басталды. Саяхаттау мүмкін болмағандықтан және тұрар орны болмағандықтан, ол 1923 жылы қайтыс болғанға дейін Йокогамадағы Ресей консулдығының бір бөлмесінде тоғыз жыл өмір сүрді. Оның қабірі Токиодағы Зошигая зиратында орналасқан. Оның кітаптар жинағы, 1999 томнан тұрады және негізінен грек және латын классикасынан, сондай-ақ философия және әдебиет еңбектерінен құралған, қазір Тохоку университетінің кітапханасында сақтаулы.