Кіріспе

Клонмель қоршауы 1650 жылдың 27 сәуірінен 18 мамырына дейін Ирландияны Кромвель басып алған кезеңде болды. Оливер Кромвельдің басшылығымен Жаңа үлгідегі армияның 8000 әскері Типперри округіндегі Клонмельді қоршады. Хью Дуб О'Нилл басқарған 1500 сарбаздық гарнизон қоршаушыларға ауыр шығын келтіргеннен кейін тәслим болды. О'Нилл өзінің бір бөлігімен қашып кетті, бірақ Ирландия Конфедерациялық соғыстары 1653 жылға дейін жалғасса да, Клонмель Ирландиядағы роялистердің тиімді қарсыласуын тоқтатты, ал Кромвель дереу Англияға қайтып оралды.

Шабуыл жасау

Кромвельдің артиллериясы қазіргі Мелвью маңындағы төбеде орналасқан, қала қабырғасындағы жарылысты жасады. Оның жаяу әскері осы жарылысқа шабуыл жасап, содан кейін жақын маңдағы Солтүстік қала қақпасын ашып, Кромвель мен Парламенттік ат әскеріне кіруге мүмкіндік беруі жоспарланған. Алайда О’Нилл қаланың барлық еңбекке қабілетті халқын жарылыс ішінде тосқауыл салуға жұмылдырды, оны артиллерия, мылтық және пикемендермен қоршады. Тосқауыл V пішіндес болды, жарылыстың аузынан басталып, қала ішінде 50 метрге дейін тарылды. Жарылыстың соңында О’Нилл тізбек оқтарымен заряддалған екі пушканы орналастырды. Бұл аймақ әскери терминдермен айтқанда "өлтіру алаңына" айналды. Жарылысқа шабуыл жасаған Парламенттік жаяу әскері пикемендермен қақтығысты және жер жұмыстарындағы мергендердің қайта-қайта шабуылына ұшырады, солдан кейін солдаттар бұл өлім тұзағына қарсы шабуыл жасаудан бас тартты. Кромвель өзінің элиталық ат әскерін, "Темір бас" атты әскерін жаяу шабуылға шығуға шақырды. Бұл жолы ирландтар оларға қарсылық көрсетпей кіруге рұқсат берді. Сэр Джон Клотворти полкінің британдық офицері "Темір бас" әскерінің қалаға кіруін сипаттады, олардың көп бөлігі Иретон полкіне жатты. Кромвель екінші шабуыл жасағымен бірге қаланың Солтүстік (немесе Лау) қақпасын жарылысқа шабуыл жасаған топ ашуын күтіп тұрды. Ол алғашқы шабуылдың сәтсіз аяқталғанын және түн жақындағандықтан, тіпті көңілі қалып қойған солдаттарды тағы да жарылысқа көндіруге болса да, артиллерия қолдауысыз ішкі қорғанысқа қарсы ештеңе істей алмайтынын түсінді. Сондықтан ол сол күндік шабуылды тоқтатуға шешім қабылдады.

Бас тарту

Кромвель О’Ниллдің гарнизонының және жабдықталуының қатты азайғанын білді және ертеңгі таңда жаңадан шабуыл жасауды, артиллерияның жақыннан қолдауымен қорғанысты бұзуға тырысуды жоспарлады. Бірақ О’Ниллдің әскерлерінде оқ-дәрі қалмады және олар қараңғы түнде Уотерфордқа қарай жасырын шығып кетті. Кромвель Клонмельдің әлі де мықты қорғалғанына сеніп, қала мэрі Джон Уайтпен капитуляция (бас игілу) туралы келіссөздер жүргізді. Капитуляция шарттарында қала тұрғындарының өмірі мен мүлкіне құрмет көрсетілетіні айтылды. Келісімге келген соң, Кромвель О’Нилл мен Конфедераттардың қашып кеткенін және оның алданып қалғанын білді. Ашуланғанмен, Кромвель өзінің әскерлеріне капитуляция шартына сәйкес әрекет етуді және қала тұрғындары мен олардың мүлкіне құрметпен қарауды бұйырды.

Салдары

Бес апталық қатаң қоршаудан және қаланың алдында Жаңа үлгідегі армияның бірінші бөлімдері пайда болғалы үш айға жуық уақыт өткен соң, Жаңа үлгідегі армияның жоғалғандары 2000 мен 2500 аралығында болды, тағы да жүздеген әскерлер жараланды. Бұл – бір шайқастағы армияның ең көп шығыны болды.

Жалпы сілтемелер

XIX тарау Ескерту: Бұл – «тарихи роман», замандас куәгердің баяндамасы емес.