Кіріспе

Манас (немесе Майнас) миссиялары – 1638 жылдан 1767 жылға дейін, яғни иезуиттер Латын Америкасынан қуылғанға дейін, Оңтүстік Американың батыс Амазонка аймағында иезуиттер құрған көптеген шағын миссияларды білдіреді. Иезуиттер қуылғаннан кейін, миссионерлік қызмет францискан басшылығымен жалғасты. Манас миссиялары туралы білім көбінесе миссионерлердің осы қызметтері туралы баяндамаларынан алынған. Осылайша, Ньюсон атап көрсеткендей, толыққанды есеп беру "толыққанды мәліметтерді анықтау қиын".

Көтеріліс

1635 жылы (немесе 1637, немесе 1640) майна тайпасының испан отаршылдарына қарсы көтерілісі аймақта миссионерлік жұмыстың бастапқы себебі болды. Майна тайпасы енкоменда жүйесіне қарсы шықты, бұл құлдыққа ұқсас жүйе, ол "жеке испандарға оларға бекітілген үндістерден еңбек пен салық талап ету құқығын берді, сонымен қатар оларды іс жүзінде әкімшілерге айналдырып, осы үндістерді бақылау және олардың әл-ауқатын қамтамасыз етуге жауапты етті". Рив 17 ғасырдың басында Майнаста қолданылған жүйені "өте қатал" деп сипаттады: Майна енкомендасына тартылған жергілікті халықтың көп бөлігі қайтыс болды, ал отаршылдық үкімет жүйеге енбегендерді әскери күшпен басып тастады. Дегенмен, 1636-38 жылдары отаршылдық стратегия өзгерді. Клемент Маркхэмнің сөзіне сәйкес, Майна провинциясының колониялық губернаторы Педро Вака де Вега (Дон Педро Вака деп танылған және Governador de los Maynas атағымен марапатталған) 'индейлерді күшпен бағындырудан үмітін үзген' және иезуиттер 'оларды көндіру арқылы тыныштандыра алады' деп үміттенген. 1689 жылы Фриц Амазонка өзені бойымен төмен қарай саяхаттап, Бразилияның қазіргі Амазонас штатындағы Солимоэс өзені маңында португалдықтар басып алған аймаққа кірді. Ол 1660 жылдан бері португалдықтар белгілеген маршруттарда Nossa Senhora de Guadalupe (қазіргі Фонте Боа қаласы, AM), São Paulo dos Cambebas (São Paulo de Olivença, AM), Castro de Avelães (Amaturá, AM), Santa Teresa do Tape (Tefé, AM) және Santana de Coari (Coari, AM) миссионерлік миссияларын құрды (LOREIRO, 1978 apud REZENDE, 2006, 135). Рив миссионерлердің жаңа кеңейту аймақтарын іздеуде 'жергілікті жетекшілер мен аудармашыларға' үлкен дәрежеде тәуелді болғанын атап өтті: жетекшілер иезуиттерді өз халқы жақсы білетін немесе олармен одақтасқан аумақтарға алып келетін. Ол содан кейін "[п]розелитизация және миссия құру процесі аймақтағы жергілікті одақ желілерін ұстанды" деп байқады.

18 ғасыр

Сэмюэл Фриц 1704–12 жылдар аралығында Майнас миссияларының басшысы болды. Фриц миссияларды одан әрі кеңейтуге тырысты, бұл португалдық құл саудагерлерімен қарым-қатынасты шиеленістірді. 1767 жылы иезуиттер қуылғаннан кейін, Майнас францискандықтардың бақылауына өтті. Қуылған кезде иезуиттердің Майнаста 25-37 миссиясы болды, онда шамамен 14 000 үндіс тұрды.

19 ғасыр

1850 жылдары Майнаста миссионерлік инфрақұрылым болған. Америка Құрама Штаттарының Әскери-теңіз күштері үшін Амазонканы зерттеген Уильям Льюис Херндон, Бразилиямен әртүрлі тауарлар саудасы жасаған Майнас айманындағы миссияларды сипаттады. Ол былай деп жазды: "Миссияларда заңды құрылымды көрмедім – заң губернаторлардың аузынан шығады. Үндістерді қамшымен жазалайды немесе тізгінге байлайды; ақтар кейде түрмеге қамалады; бірақ егер олардың қылмысы ауыр болса, оларды соттау үшін астанадағы соттарға жібереді". Херндон сондай-ақ Майнас миссияларының жергілікті халқы, "Перу индейлері" арасында ерекше болып, бас салығын төлеуден босатылғанын атап өтті, себебі "олардың орманды игеруі керек болды және жерді өңдеу арқылы қиын еңбекпен күнкөрісін табуға ғана мүмкіндігі болды". Ол ақ қоныс аударушылар бұған наразылық білдіріп, "оларды жұмысқа мәжбүрлейтін заң" болғаны жөн деп ойлағандарын айтты.

Әсерлер

Мейнас миссияларында аурулар мен құлдық жиі кездесетін. Майнас аймағындағы иезуиттердің 129 жылдық миссионерлік қызметі барысында, шешек және басқа да аурулардың көптеген эпидемиялары жергілікті халыққа зор зиян келтірді. Португалиялық отарлаушылар, "бандеирантес" деп белгілі болғандар, жергілікті тұрғындарды тұтқындап, құл ететін құл шабуылдары осы кезеңде жиі орын алды. Фрицтің Майнас миссияларындағы қызметі, әсіресе, португалиялық құл шабуылдарымен ерекшеленді.