Қасиетті Кітаптың қатесіздігі: Діни наным және тәжірибе туралы теологиялық көзқарас

Кіріспе

Киелі кітаптың қатесіздігі – бұл Киелі кітаптың сенім және христиандық тәжірибе мәселелерінде айтқандарының толыққанды пайдалы және рас екендігіне сенім. Бұл – "Киелі кітаптың құтқарылуға және сеніммен өмір сүруге сенімді жолбасшы екендігіне және оның мақсатын орындаудан жалмаса" деген сенім.

Өмірбаян

Тарихи тұрғыдан алғанда, яһуди және христиандық түсіндірушілер Киелі кітапты сенімді және дұрыс деп қарастырған, бірақ мұндай көзқарастар шындықты тарихилықпен, ғылымилықпен немесе тіпті нақтылықпен байланыстырмайды. Киелі кітаптың қатесіздігі туралы идея протестант шіркеулерінде 19-шы және 20-шы ғасырлардың басындағы христиандық бағыттардың бағытындағы модернизмге қарсы фундаменталистік реакция ретінде кеңінен тарады. Католик шіркеуінде бұл реакция папаның қатесіздігі тұжырымын тудырды, ал евангелистік шіркеулерде Киелі кітаптың қатесіздігі жарияланды. "Екі қозғалыс та теологиялық ұстаным мен дәстүрлі биліктің ыдырауына қарсы идеологиялық-саяси ұстанымның бірігіп кеткенін көрсетеді. Екеуі де антимодернистік және сөздік." Рим католиктері мен евангелистік оңшылдардың арасында сол кезде қаншалықты ортақ нәрсе болмаса да, бұл екі жазбалар мен папалық биліктің қайта қаралуы Батыс дінін қамтып алған діни биліктің дағдарысына қарсы наразылықты білдірді.

Католицизм

Католик шіркеуі Киелі кітаптардың қатесіздігі туралы емес, олардың қатеден ада болуы туралы айтады, "Киелі кітаптардың қатесіздігінің доктринасын" ұстанады. Екінші Ватикандық собор бұрынғы мәлімдемелерге сілтеме жасап, былай деді: "Шабыттанған авторлардың немесе қасиетті жазушылардың айтқан әр нәрсесі Киелі Рух айтқан деп есептелуі керек болғандықтан, Киелі кітаптардың құтқарылу үшін Құдай қасиетті жазбаларға салғысы келген шындықты берік, адал және қатесіз үйрететіні мойындалуы тиіс". Одан әрі былай делінген: "Құдай Киелі кітаптар арқылы адамдар арқылы адамша сөйлегендіктен, Киелі кітаптарды түсіндіретін адам, Құдай бізге не жеткізгісі келгенін анық көру үшін, қасиетті жазушылардың нақты ниеті не болғанын және Құдай олардың сөздері арқылы не білдіргісі келгенін мұқият зерттеуі керек".

Қатесіздігі мен қатесіздігі

Кейбір теологтар мен конфессиялар «қатесіздік» пен «жаңылмайтындық» ұғымдарын теңестіреді, ал басқалары – жоқ. Мысалы, Дэвис былай дейді: «Киелі кітапта ешқандай тақырып бойынша жалған немесе шатастыратын мәлімдемелер болмаса, онда ол қатесіз болады. Киелі кітапта сенім мен амалға қатысты жалған немесе шатастыратын пікірлер болмаса, онда ол жаңылмайтын болады». Осы тұрғыдан қарағанда, ол Киелі кітаптың қатесіздігінен өзгеше. Евангелистік және христиандық фундаменталистік айналымдарда кең таралған шатасу бар: Киелі кітаптың жаңылмайтындығы оның қателер қамтымайтындығын, ал қатесіздігі – қателердің жоқтығын білдіреді деп есептеледі. Дегенмен, жаңылмайтындық ұғымы қателіктермен емес, сәтсіздікке ұшырамайтындықпен байланысты. Мұндай терминдердің арасындағы шатасу жиі кездеседі. Ескі өсиетті зерттеуші Джон Уолтон «қатесіздік» терминін «Киелі жазбалар космология, анатомия және физиология сияқты салалардағы ғылыми тұжырымдар жасамайды» деген мағынада қолданады; алайда, бұл анықтама шын мәнінде жаңылмайтындыққа, емес қатесіздікке қатысты. Теологиялық емес сөздіктерге сүйенсек, Фрейм (2002) жаңылмайтындық қатесіздікке қарағанда күшті ұғым екенін айтады. «Қатесіз» дегеніміз – қателер жоқ, ал «жаңылмайтын» дегеніміз – қателер болуы мүмкін емес». Бірақ ол «қазіргі теологтар бұл сөзді де қайта анықтауға тырысады, сондықтан ол «қатесіздік» ұғымынан да кем мәнге ие болады» деуге келіседі. Кейбір конфессиялар жаңылмайтындықты уағыздайды және тарихқа немесе ғылымға қатысты егжей-тегжейлер, олар сенім мен христиандық амалға тікелей қатысы жоқ болса, қателер қамтуы мүмкін деп санайды. Бұл Киелі кітаптың қатесіздігі туралы доктринамен қайшы келеді, ол Киелі кітап мәтіндерінің түпнұсқа қолжазбаларындағы ғылыми, географиялық және тарихи егжей-тегжейлерінің толыққанды дұрыс және қатесіз екенін, бірақ Киелі кітаптағы ғылыми талаптарды Киелі кітаптық оқиғалардың феноменологиялық сипаты тұрғысынан түсіндіру қажет екенін көрсетеді. Сондай-ақ, «Біз Киелі кітаптың жаңылмайтындығы мен қатесіздігі рухани, діни немесе құтқару тақырыптарымен ғана шектеледі деп мойындаймыз, тарих және ғылым салаларындағы мәлімдемелерді қоспағанда. Жер тарихы туралы ғылыми гипотезалар Жазбалардың жаратылыс және топан су туралы ілімін жоққа шығару үшін қолданылуы мүмкін емес деп де мойындаймыз».

Some theologians and denominations equate "inerrancy" and "infallibility"; others do not. For example, Davis suggests: "The Bible is inerrant if and only if it makes no false or misleading statements on any topic whatsoever. The Bible is infallible if and only if it makes no false or misleading statements on any matter of faith and practice." In this sense it is seen as distinct from biblical inerrancy. There is a widespread confusion among Evangelical and Christian fundamentalist circles that biblical infallibility means that the Bible cannot contain errors while inerrancy implies that the Bible contains no errors. However, the concept of infallibility has no relation to errors, but the impossibility of failure. The confusion between the terms is consistent. Old Testament scholar John Walton uses the term inerrancy in the sense that the "Scripture is not to be understood as making scientific affirmations, particularly in the realms of cosmology, anatomy, and physiology"; however, this definition actually refers to infallibility rather than inerrancy. Using non theological dictionary definitions, Frame (2002) insists that infallibility is a stronger term than inerrancy. Inerrant' means there are no errors; 'infallible' means there can be no errors." Yet he agrees that "modern theologians insist on redefining that word also, so that it actually says less than 'inerrancy. Some denominations that teach infallibility hold that the historical or scientific details, which may be irrelevant to matters of faith and Christian practice, may contain errors. This contrasts with the doctrine of biblical inerrancy, which holds that the scientific, geographic, and historic details of the scriptural texts in their original manuscripts are completely true and without error, though the scientific claims of scripture must be interpreted in the light of the phenomenological nature of the biblical narratives. And "We deny that Biblical infallibility and inerrancy are limited to spiritual, religious, or Redemptive themes, exclusive of assertions in the fields of history and science. We further deny that scientific hypotheses about earth history may properly be used to overturn the teaching of Scripture on Creation and the Flood."