Кіріспе

Вернон Сканнелл (23 қаңтар 1922 – 16 қараша 2007) – британдық ақын және жазушы. Ол бір кезде кәсіби боксшы болған және бокс спорты туралы романдар жазған. Ол ағылшын әдебиетінің белгілі ақыны еді.

Өмір

Вернон Сканнелл, шын аты Джон Вернон Бэйн, 1922 жылы Линкольнширдегі Спилсби қаласында дүниеге келді. Әрқашан жағдайы төмен отбасы жиі көшіп-қонып жүрді, Бэкингемширде қоныстанғанға дейін Ирландиядағы Баллагадеррин, Бистон және Экклс қалаларында болды. Бэйн өмірінің көп бөлігін Бэкингемширдегі Айлсбериде өткізді. Әкесі Бірінші дүниежүзілік соғыста қатысып, кейін коммерциялық фотограф болып жұмыс істеді. Сканнелл жергілікті Квинс Парк Бойз мектебінде білім алды. 14 жасында мектепті тастап, сақтандыру кеңсесінде клерк болып жұмыс істеді. Бірақ оның шынайы құмарлығы бокс және әдебиеттің ерекше үйлесімі еді. Ол мектепте бокс жарыстарында жеңіске жетіп, өте ерте жасынан оқуға бейім болды, алайда 15 жасқа дейін поэзияға толыққандай жақын болмаса да, Уолтер де ла Маренің өлеңімен танысқанда "бірден және мәңгілікке әсерленді". Ол Томас Хардидің поэзиясын да, Эдгар Уоллестің детективтерін де жиі оқыды. 1940 жылы соғыс жарияланғаннан кейін Сканнелл "ләззат үшін" әскерге қатарына қосылды. Ол Аргилл және Сатерленд Хайлендерлеріне қосылды, екі жылдан кейін 51-ші Хайленд дивизиясының бөлігі болған Гордон Хайлендерлеріне ауыстырылды. Соғыс оны Солтүстік Африка шөліне алып барды. Ол Эль-Аламейнде және 8-ші армияның Туниске қарай жылжуы кезінде батыс шөлінде шайқасты. Габеске жақын биіктікке шабуыл жасағаннан кейін, ол Гордон Хайлендерлерінің жаудан алынған позицияны тонап, одақтас және жау әскерлерінің мәйіттерін қарап тұрғанын көрді. Оны бұл жағдай қынжырды, ол олардан кетіп қалды. Оны ұстап, алдыңғы қатардан дезертирлік жасағаны үшін әскери сотқа берді. Үш жылға бас бостандығынан айырылған ол Александриядағы ең қатал әскери түрмелердің бірінде алты ай өтті, содан кейін Нормандияға қонуға қатысу үшін шартты түрде босатылды. Соғысы аяқталған кезде, Кен қаласының жанындағы түнгі күзетте жүргенде екі аяғына оқ тиді. Ол Ланкаширдегі Уинвик әскери госпиталіне, содан кейін қалпына келтіру орталығына жіберілді. Сканнелл әскери өмірді ұнатпады, өзіне солдат рөліне сай емес екенін сезінді. Еуропадағы соғыс аяқталғаннан кейін (V. E. Day) ол қайта дезертирлік жасап, екі жыл бойы қашып жүрді, театрлардағы жұмыспен, кәсіби бокспен, сабақ берумен және жаттықтырумен ақша табады, сонымен бірге барлық оқыған нәрсесі арқылы өзін оқытып үйренді. Осы қиын кезеңде Сканнелл өлеңдер жазып, алғаш рет "Tribune" және "The Adelphi" журналдарында жарияланды. Ол сонымен қатар Лидс университеті үшін бокспен айналысып, үш салмақта Солтүстік университеттер чемпионатында жеңіске жетті. 1947 жылы ол тұтқындалып, әскери сотқа беріліп, Бирмингемге жақын орналасқан Нортфилд әскери госпиталіне, психиатриялық мекемеге жіберілді. Госпитальден шыққаннан кейін ол Лидске оралды, содан кейін Лондонға кетті, онда өзін ұстаздық және бокспен қамтамасыз етіп, жазумен айналысты. Сканнелл, Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі, кейін 1979 жылы Кентерберидегі Король мектебінде Резидент ақын ретінде қызмет етті. Оның соңғы жинағы "Соңғы шақыру" 2007 жылы жарық көрді; ол өлімінен аз уақыт бұрын оған жұмыс істеп жатқан. Сканнелл суретші Жозефина Хигсонға үйленді, ол оның алты баласының төртеуін қалдырды.

Әдеби өмір

Ол 1961 жылы "Маск махаббаты" атты алғашқы өлеңдер жинағы үшін Хайнеманн әдебиет сыйлығын алды. Стивен Спендер 1953 жылы Сканнеллге жазған хатында: "Жақсы өлең жазасың, сонда ғана маңызды", – деген. Сеймус Хини Эндрю Тейлорға жазған хатында Сканнеллдің өлеңдерін "тек олардың берік ырғағы мен құрылымы үшін ғана емес, сонымен қатар олардың ащылық пен өлім сезімін үйлестіруі үшін" бағалағанын айтты. Сканнелл сондай-ақ BBC теледидары үшін түсірілген "Өлген үй" фильміне өлеңмен суреттеме жазды. Ол сонымен қатар Уилфред Оуэн қауымдастығынан "соғыс поэзиясына қосқан үлесі үшін" арнайы сыйлық алды. Сканнеллдің соғыс поэзиясынан ең танымал туындысы – "Жаралылар" (1965). Тақырыптық өлеңде соғыстан оралған сарбаздар колоннасы еске түсіріледі: "Ешкім өлімге қауіпті жарақат алған жоқ, Ешкімнің жарақаты батырлыққа айналмады, Сол отрядта ешқандай сұлулық болған жоқ". Сканнелл "Тигр және раушан" (1983) атты естеліктердің авторы. Бұл шығармада бес жылдық әскери қызметі мен қысқа ғана бокс карьерасы баяндалады. Сканнелл әскери өмірінің аяқталуы туралы былай деп жазады: "Жиырма бес жыл бұрын, 1945 жыл мен үшін, мүмкін, отчаяндық шешім сияқты көрінетін шешім қабылдаған және қылмыстық ақымақтық, маньяк өзімшілдік, ақылсыздақ, қорқынышпен толған қорқақтық немесе тіпті эксцентрикалық батылдық сияқты көрінетін әрекет жасаған жыл болды. Мен әскерден дезертир болдым". Оуэн сыйлығының тұңғыш иегері, соңғы жарты ғасырдағы ең үздік соғыс поэзиясының авторы Кристофер Лог (Илиаданың поэтикалық нұсқалары арқылы) ұрланған жеке куәліктермен айналысқан деген айыппен екі жыл әскери түрмеде отырды. Оуэн не дейтін? Ол: "Айтқанға сенбе, әңгімеге сен" дейтін. Тарихшы Мартин Джонс Сканнеллдің 1951 жылғы "Жекпе-жек" романын 1950-ші жылдардағы Ұлыбританиядағы нәсілдік көзқарастарды зерттеу үшін пайдаланды. Оның пікірінше, қара боксшыға деген реакцияларды бейнелеу, жеке пікірлер мен ойлар жасырылған заманауи социологиялық зерттеулерге қарағанда, нәсілдік көзқарастардың әртүрлілігін, тікелей расизмді жақсы көрсетеді.

Өлім

Сканнелл өмірінің соңғы жылдарын Батыс Йоркширдегі Отли қаласында өткізді, ол ұзаққа созылған аурудан кейін 85 жасында өз үйінде дүние салды.