Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландия тарихының хроникасы
Chronicle of Irish history
Ольстер жылнамасы (Annála Uladh) – ортағасырлық Ирландияның жылнамасы. Жазбалар 431 жылдан 1540 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. 1489 жылға дейінгі жазбалар 15 ғасырдың соңында жазушы Руайдри О Луинин, оның қамқоршысы Катал Ог Мак Магнус, Сенад Мик Магнус аралында (қазіргі Белл Айл, онда Белл Айл қамалы орналасқан) Лисбелоу маңында, Ферманнах (Фермана) корольдігіндегі Лох-Эрнде жинақталған. Кейінгі жазбалар (1540 жылға дейін) басқалармен толықтырылған. 6 ғасырдың ортасына дейінгі жазбалар ретроспективті, бұрынғы жылнамалық және тарихи мәтіндерге сүйене отырып жасалған, ал кейінгі жазбалар заманауи, естеліктер мен ауызша тарих негізінде құрастырылған. Т.М. Чарльз Эдвардс оның бірінші мыңжылдық кірістерінің негізгі көзі – қазір жоғалған Ирландия хроникасының Армагх жалғасы екенін айтқан. Жылнамадағы жазбалардың кейбіреуі латын тілінде. Көшірмелердің сөздері өзгеріссіз сақталғандықтан, жылнамалар тарихшылар ғана емес, сонымен қатар ирланд тілінің эволюциясын зерттейтін тіл білімі мамандары үшін де пайдалы. Бір ғасырдан кейін Ольстер жылнамасы «Төрт мастердің жылнамасы» авторлары үшін маңызды дереккөз болды. Ол сондай-ақ ирланд мәтіні Cogad Gáedel re Gallaib туралы да мәлімет береді. Дублин қаласындағы Тринити колледж кітапханасы түпнұсқа қолжазбаны сақтайды, ал Оксфордтағы Бодлеан кітапханасында түпнұсқадағы кейбір олқылықтарды толтыратын заманауи көшірмесі бар. Жылнаманың екі негізгі ағылшын тіліндегі аудармасы бар: Мак Эйрт және Мак Ниокайлл (1983) және Маккарти (1893).
The Annals of Ulster (Annála Uladh) are annals of medieval Ireland. The entries span the years from 431 AD to 1540 AD. The entries up to 1489 AD were compiled in the late 15th century by the scribe Ruaidhrí Ó Luinín, under his patron Cathal Óg Mac Maghnusa, on the island of Senadh Mic Maghnusa, also known as Senad or Ballymacmanus Island (now known as Belle Isle, where Belle Isle Castle is located), near Lisbellaw, on Lough Erne in the kingdom of Fir Manach (Fermanagh). Later entries (up to AD 1540) were added by others. Entries up to the mid 6th century are retrospective, drawing on earlier annalistic and historical texts, while later entries were contemporary, based on recollection and oral history. T. M. Charles Edwards has claimed that the main source for its records of the first millennium A. D. is a now lost Armagh continuation of the Chronicle of Ireland. The Annals used the Irish language, with some entries in Latin. Because their sources were copied verbatim, the Annals are useful not just for historians, but also for linguists studying the evolution of the Irish language. A century later, the Annals of Ulster became an important source for the authors of the Annals of the Four Masters. It also informs the Irish text Cogad Gáedel re Gallaib. The Library of Trinity College, Dublin, possesses the original manuscript; the Bodleian Library in Oxford has a contemporary copy that fills some of the gaps in the original. There are two main modern English translations of the annals – Mac Airt and Mac Niocaill (1983) and MacCarthy (1893).
Басылымдар
Mac Airt, Seán және Gearóid Mac Niocaill (ред. және ауд.). Ольстер жылнамалары (б.з. 1131 жылға дейін). DIAS, Дублин, 1983 жыл. CELT-тен қолжетімді: 1-том (б.з. 431–1131), 38–578 беттер, Патрикке дейінгі бөлімдерді (Ирландия әлемдік жылнамасы) қоспағанда, 2–36 беттер. Mac Carthy, B. (ред. және ауд.). Annala Uladh: Ольстер жылнамалары, сондай-ақ Annala Senait, Сенат жылнамалары: б.з. 431 жылдан б.з. 1540 жылға дейінгі ирланд істерінің жылнамасы. 4 томдық. Дублин, 1895 жыл. Интернет-архивтен қолжетімді: 1-том (б.з. 431–1056), 2-том (б.з. 1057–1378) және 3-том (б.з. 1379–1588). CELT-тен ескертулермен қолжетімді: б.з. 1155–1201 (1- және 2-томдар): басылым; б.з. 431–1201 (1- және 2-томдар): аударма; б.з. 1201–1378 (2-том): басылым және аударма; б.з. 1379–1588 (3-том): басылым және аударма.
Mac Airt, Seán and Gearóid Mac Niocaill (eds and trs.). The Annals of Ulster (to AD 1131). DIAS, Dublin, 1983. Available from CELT: edition in vol. 1 (AD 431–1131), pp. 38–578, which excludes the pre Patrician sections (Irish World Chronicle), pp. 2–36. Mac Carthy, B. (ed. and tr.). Annala Uladh: Annals of Ulster otherwise Annala Senait, Annals of Senat: a chronicle of Irish affairs from A. D. 431 to A. D. 1540. 4 vols. Dublin, 1895. Available from the Internet Archive: vol. 1 (AD 431–1056), vol. 2 (AD 1057–1378) and vol. 3 (AD 1379–1588). Available from CELT, with notes of warning:
AD 1155–1201 (vols. 1 and 2): edition
AD 431–1201 (vols. 1 and 2): translation
AD 1201–1378 (in vol. 2): edition and translation. AD 1379–1588 (vol. 3): edition and translation.
Пайдаланған дереккөздер
Ирланд әдебиетінің Оксфорд қысқаша анықтамалығы, Роберт Уэльш, 1996.
Oxford Concise Companion to Irish Literature, Robert Welsh, 1996.