Кіріспе
1819 жылы Перси Биш Шеллидің «Сенци» пьесасы. Бес актідегі трагедия (1820) – Перси Биш Шеллидің 1819 жылдың жазында жазылған, нақты римдік отбасы – Ценци үйінен (әсіресе Беатрис Ценци, «ЧЕН чи» деп айтылады) шабыттанған пьеса. Шелли пьесаны Римде және Ливорно маңындағы Вилла Вальсованода 1819 жылдың мамырынан 5 тамызына дейін жазды. Бұл туынды 1819 жылы Чарльз және Джеймс Ольер Лондонда жариялады. Ливорно басылымын Италияның Ливорно қаласында Шелли өзі 250 дана көлемде басып шығарды. Шелли Томас Лав Пикокқа Италияда «баждар мен тасымалдау шығындарымен бірге Лондондағы бағаның шамамен жартысына түсетінін» айтып, баспаны өзі ұйымдастырғанын жеткізді. Шелли пьесаны сахнаға қоюға тырысып, оны «сіздің ойша жазамын деп ешқашан күтпеген, халыққа арналған, ерекше стильдегі туынды» деп сипаттады. Шелли өзінің баспашысы Чарльз Ольерге пьесаның «жарияланым ретінде сәтті болатынына» сенімді екенін жазды. 1821 жылы екінші басылым жарық көрді, ол оның өмірінде екінші рет басылған жалғыз туындысы болды. Пьесаның тақырыптары – туысқандық және әке өлтіру болғандықтан, сол заманда сахнаға қоюға қолайсыз деп есептелді және 1922 жылға дейін Англияда, Лондонда сахналанғанға дейін көпшілік алдында қойылған жоқ. 1886 жылы Шелли қоғамы Grand Theatre, Islington-да жеке қойылымға демеушілік етті, оған Оскар Уайльд, Роберт Браунинг және Джордж Бернард Шоу қатысты. Пьесаның сахнаға қою мүмкіндігі туралы көп пікірталас болғанымен, ол Франция, Германия, Италия, Ресей, Чехословакия және АҚШ сияқты көптеген елдерде қойылды. Ол Гарвард классикасына Батыс әдебиетінің ең маңызды және көрнекті туындыларының бірі ретінде енгізілді.
The Cenci. A Tragedy, in Five Acts (1820) is a verse drama in five acts by Percy Bysshe Shelley written in the summer of 1819, and inspired by a real Roman family, the House of Cenci (in particular, Beatrice Cenci, pronounced CHEN chee). Shelley composed the play in Rome and at Villa Valsovano near Livorno, from May to August 5, 1819. The work was published by Charles and James Ollier in London in 1819. The Livorno edition was printed in Livorno, Italy by Shelley himself in a run of 250 copies. Shelley told Thomas Love Peacock that he arranged for the printing himself because in Italy "it costs, with all duties and freightage, about half of what it would cost in London." Shelley sought to have the play staged, describing it as "totally different from anything you might conjecture that I should write; of a more popular kind written for the multitude." Shelley wrote to his publisher Charles Ollier that he was confident that the play "will succeed as a publication." A second edition appeared in 1821, his only published work to go into a second edition during his lifetime. The play was not considered stageable in its day due to its themes of incest and parricide, and was not performed in public in England until 1922, when it was staged in London. In 1886 the Shelley Society had sponsored a private production at the Grand Theatre, Islington, before an audience that included Oscar Wilde, Robert Browning, and George Bernard Shaw. Though there has been much debate over the play's stageability, it has been produced in many countries, including France, Germany, Italy, Russia, Czechoslovakia, and the United States. It was included in the Harvard Classics as one of the most important and representative works of the Western canon.
Англия
Бұл пьеса алғаш рет 1886 жылы Англияда Шелли қоғамы қойды. Англияда алғашқы рет көпшілік алдында 1922 жылы ойнатылды.
Франция
Пьесаның екінші қойылымы 1891 жылы Францияда Лунне По режиссерлігімен «Театр д’Арт» сахнасында болды. Артау қойылымды өзінің «Қатыгездік театры» теориясына сәйкес қойды, бірақ ол: «Бұл әлі «Қатыгездік театры» емес, бірақ оған дайындық» деді. :103 Артау Шеллидің мәтінінен, сондай-ақ Стендальдың осы ертегінің нұсқасынан шабыттанды, ал оның бейімделуі пьесаның садистік және патологиялық элементтерін зорлық-зомбылық деңгейіне дейін күшейтті. 1886 жылы пьесаның қойылымын көргеннен кейін Джордж Бернард Шоу: «Шелли мен Шекспир – осындай бейшаралықты бейнелеген жалғыз драматургтер» деп мәлімдеді. Ұлыбританияда Беатрис Ценци пьесасының алғашқы сахналық қойылымы 1998 жылдың 9-11 шілдесінде Тринити музыка колледжінде өтті. 1951 жылы британдық классикалық композитор Хавергал Брайан Шеллидің «The Cenci» пьесасы негізінде сегіз сахналық «The Cenci» операсын жазды. Операның премьерасы 1997 жылы Ұлыбританияда, Лондонның «Millennium Sinfonia» оркестрі Джеймс Келлехердің жетекшілігімен қойды. 1971 жылы Альберто Гинастераның екі актілі «Беатрикс Ценци» операсы испан тіліндегі либреттосымен (авторы Уильям Шанд) алғаш рет сахналанды.
In 1971, Beatrix Cenci premiered, an opera in two acts by Alberto Ginastera to a Spanish libretto by the playwright William Shand.
"The Cenci" атты басқа да еңбектер
"Сенци" деп аталатын басқа да еңбектерге Мари Анри Бейльдің (Стендал) 1837 жылғы новелласы және Александр Дюма әкесінің 1840 жылғы "Атақты қылмыстар" жинағының 1-томына енген криминалдық очеркі кіреді.