Кіріспе

Оңтүстік Африкалық белсенді және жазушы (1924–2009)

Денис Винсент Брутус (28 қараша 1924 – 26 желтоқсан 2009) – Оңтүстік Африкалық белсенді, педагог, журналист және ақын. Ол Оңтүстік Африканың нәсілдік апартеид саясаты салдарынан Олимпиада ойындарына қатысуын тоқтату үшін күрес жүргізгенімен әйгілі.

Өмір және жұмыс

1924 жылы Оңтүстік Родезияның Солсбери қаласында оңтүстік африкалық ата-аналарынан туған Брутус, жергілікті кой, голланд, француз, ағылшын, неміс және малайзиялық тегінен шыққан. Оның ата-анасы ол төрт жасқа толғанда Порт-Элизабетке қайтып келді, ал жас Брутус Оңтүстік Африканың апартеидтік нәсілдік заңдары бойынша "аралас нәсілді" деп жіктеліп, тіркелді. Брутус 1946 жылы Форт-Хэр университетін (BA) және Витватерсранд университетін заң мамандығы бойынша бітірді. 1948 жылдан кейін Оңтүстік Африканың бірнеше жоғары мектептерінде ағылшын және африкаанс тілдерін оқытты, бірақ апартеидтің ашық сынағаны үшін жұмыстан босатылды. Ол Денвер, Солтүстік-Батыс және Питтсбург университеттерінде оқытушы болып жұмыс істеді және соңғы университеттің құрметті профессоры атанды. 2008 жылы Брутус Африка және әлем поэзиясы мен әдеби өнерге өмір бойы арнаған қызметі үшін Оңтүстік Африканың Өнер және мәдениет министрлігінің өмірлік құрмет сыйлығымен марапатталды.

Әңгімелесуші

Брут 1950-1960 жылдары Оңтүстік Африканың апартеид үкіметіне қарсы күрескен белсенді болды. Ол Шығыс Кап аймағындағы троцкишіл қозғалыста саясаттануды үйренді. Өзінің жеке өнерінде аса табысқа жетпесе де, спорт командаларын іріктеудегі әділетсіздік оны қынжырды. Ол түсті адамдар ісі департаментіне қарсы ұйымдасқан троцкишіл топ – «Анти CAD» (Anti Coloured Affairs Department) ұйымына қосылды, бұл департамент үкіметтің қара және түсті адамдар арасындағы ажырымды институционалдық деңгейде бекіту әрекеті болды. 1958 жылы ол Оңтүстік Африка спорт қауымдастығын құрды және хатшы ретінде Франк Уорреллдің Вест-Индия командасының 1959 жылы Оңтүстік Африкаға жоспарланған крикет турнесіне қарсы күресті, нәтижесінде турне жойылды. 1962 жылы Брут Оңтүстік Африканың нәсілдік емес Олимпиада комитетін (SANROC) құруға бірлесіп қатысты, бұл ұйым 1964 жылы апартеид кезеңіндегі Оңтүстік Африканың Олимпиададан шеттетілуіне зор ықпал етті. 1961 жылы Брут SANROC ұйымының құрамындағы саяси қызметі үшін қызметке тыйым салынды. 1968 жылы Оңтүстік Африка көпұлтты командаларды қоятындарын айтып, Олимпиадаға қайта қатысуға тырысқанда, SANROC осы командалардың бөлініп таңдалғанын көрсетті, бұл Оңтүстік Африканың 1968 жылдан 1992 жылға дейін Олимпиададан шеттетілуіне әкелді.

Қабылдау және түрмеге қамау

1963 жылы Брут Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) өкілімен кездесуге тырысқаны үшін тұтқындалды; ол өзінің "қамаудан босату" шарттарын бұзғаны үшін айыпталды, оған отбасынан басқа екі адаммен кездесуге рұқсат етілмеген, және 18 айға түрмеге кесілді. Бірақ ол SANROC атынан Оңтүстік Африкадан Баден-Бадендегі (Батыс Германия) ХОК отырысына қатысу үшін "қашқан" болып саналды. Ол Мозамбикте, Родезия паспортымен жүргенде, португалдық отарлық құпия полициясы оны тұтқындап, Оңтүстік Африкаға қайтарды. Сөйтіп, қашуға тырысқанда, оны жақыннан арқасынан атты. Жарақатынан толыққан толық салмағаннан кейін Брут 16 айға Роббен аралына жіберілді, оның ішінде бесеуі жалғыз камерада өтті. Ол Нельсон Манделаның камерасының жанында болды. Брут түрмеде отырғанда, ол күшпен жұмыс істеген 1964 жылғы Токио Олимпиадасынан елдің шеттетілуі туралы жаңалық келді. Ол 14 кітаптың авторы болды.

Құрама Штаттардағы өмір

Брут 1971 жылы Америка Құрама Штаттарына көшіп келді, онда Солтүстік-Батыс университетінде Африка әдебиетінен профессор болып қызмет етті. 1980 жылы Зимбабве тәуелсіздік алғаннан кейін оның британ паспорты алынып тасталғанда, оған депортация жасалуы мүмкін деген қорқыту туды және ол 1983 жылға дейін ұзаққа созылған, көпшілікке жария болған сот процесін жүргізіп, АҚШ-та саяси баспана алды. АҚШ-та оқытушы болып жұмыс істеген кезінде ол апартеид үкіметіне қарсы наразылықтарға қатысуын жалғастырды. 1990 жылы Оңтүстік Африка үкіметі оған қойылған шектеулерді алып тастады, ал 1991 жылы Африкадағы академиялық бостандық комитетінің демеушілерінің бірі атанды. Брут 1986 жылы Питтсбург университетіне басшылық етті, онда зейнеткерлікке шыққанға дейін Африка әдебиетінен профессор болып қызмет етті.