Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
қасиетті Рим императоры (880 – 898 ж.ш.)
Holy Roman Emperor (c. 880 – 898)
Ламберт (880 – 15 қазан 898) және 892 жылдың 30 сәуірінде Равеннада әкесімен бірге император атанды, бірақ Папа Формоздың ықыласымен емес. Ол әкесімен бірге папамен келісімге қол қойып, Пепиннің және Каролингтердің папаға берген сыйлықтарын растады. Алайда, 893 жылы Формоз Каринтиялық Арнульфтан Италияны босатуды және Римге келіп тәж киюді сұрап, Регенсбургке елшілік жіберді. Арнульф Фриулиялық Беренгармен бірігу үшін Бавария әскерімен ұлы Звентибольдты жіберді. Содан кейін Арнульф 894 жылдың басында Альпі арқылы жеке әскерді бастап өтті. Ол По өзенінің солтүстігіндегі барлық аймақты бағындырды, бірақ Гай күйзеліске ұшырап қайтыс болғанға дейін одан әрі жылжымады. Ламберт жалғыз патша және император болды, сонымен қатар әкесінен Сполло герцогтігін мұраға алды. Әлі жас болғандықтан, ол анасының регенттігінде қалды, ол немістерге қарсы болды. Беренгар Павияны басып алғанда, Ламберт пен Агельтруда императорлық титулын пападан растау үшін Римге сапарлады. Арнульфті Папа Формоз патша және император етіп тақты, сонымен қатар Ламбертті тақтан түсірді деп жариялады. Арнульф Сполетоға жорық жасады, онда Агельтруда Ламбертке қашып келді, бірақ Арнульф инсульт алды және жорықты тоқтатуға мәжбүр болды. Осы жылы Формоз қайтыс болды, Ламберт қайтадан билікке оралды.
Lambert (c. 880 – 15 October 898) and joint emperor alongside his father on 30 April 892 at Ravenna by a reluctant Pope Formosus. He and his father signed a pact with the pontiff confirming the Donation of Pepin and subsequent Carolingian gifts to the papacy. In 893, however, Formosus sent an embassy to Regensburg to request Arnulf of Carinthia liberate Italy and come to Rome to be crowned. Arnulf sent his son Zwentibold with a Bavarian army to join with Berengar of Friuli. Arnulf then personally led an army across the Alps early in 894. He conquered all of the territory north of the Po River, but went no further before Guy died suddenly in late autumn. Lambert became sole king and emperor, as well as succeeding his father to the Duchy of Spoleto. Still young though, he was left under the regency of his mother, a staunch anti German. While Berengar occupied Pavia, Lambert and Ageltrude travelled to Rome to receive papal confirmation of his imperial title, Arnulf was there crowned King and Emperor by Pope Formosus, who declared Lambert deposed. Arnulf marched on Spoleto, where Ageltrude had fled to Lambert, but Arnulf suffered a stroke and had to call off the campaign. That same year, Formosus died, leaving Lambert once again in power.
Франколық патшалық жаңғыру
Арнульф Германияға оралғаннан кейін және қайтыс болғанға дейін Ламберт және оның жақтастары, солтүстік-шығыста және жартыаралдың орталығында ең күшті болған, Италияны толық бақылауда ұстады. Ол Павияны қайтадан басып алып, Арнульфке қосылған Милан графы Магинульфтің басын шапты. Қазан және қараша айларында ол Павиядан тыс жерде Беренгармен кездесті және екеуі келісімге келді, олар патшалықты өздері арасында бөліп алды – Беренгар Адда мен По өзендері арасындағы жерді, ал Ламберт қалғанын. Олар Бергамоны бөлісті. Бұл 889 жылғы жағдайдың расталуы болды. Ламберт сондай-ақ Беренгардың қызы Жизелаға үйленуге уәде берді. Осы бөліс салдарынан кейіннен Кремоналық Лютпранд итальяндықтар әрқашан екі монархтың билігінде қиындықтарға тап болғанын айтты. 897 жылдың басында Ламберт Агельтруда мен Гаймен бірге Римге сапар шегіп, императорлық атағын қайта растауды мақсат етті. Ламберт пен Агельтруда өздерінің ықпалымен сайланған Папа Степан VI-ны Формостың мәйітін түрлі қылмыстар үшін соттауға көндірді. Денесі папалық киімдерінен айырылып, мүжілігі қиратылғаннан кейін "Мәйіттер синодынан" соң Тибр өзеніне тасталды. 898 жылдың қаңтар айында Папа Иоанн IX олардың қарсылығына қарамастан Формостың абыройын қайта қалпына келтірді. Ламберт ақпан айында Равеннада кеңес шақырды. Жетпіс епископ жиналып, 891 жылғы келісімді, Арнульфтің тәж киюінің жарамсыздығын және Ламберттің императорлық титулының заңдылығын растады. Олар Иоанн IX-тің сайлануын заңдастырды. Сондай-ақ, Формостың мәселесін шешіп, оның жағдайын жақсартты. Бірақ Ламберт үшін ең маңыздысы – олар Лотар I-нің (824) Constitutio Romana конституциясын қайта растады, ол папа сайлауында императордың болуын міндеттеме еткен.
After Arnulf returned to Germany and until his death, Lambert and his supporters, most powerful in the northeast and the centre of the peninsula, were in complete control of Italy. He retook Pavia and decapitated Maginulf, Count of Milan, who had joined Arnulf. In October and November, he met Berengar outside of Pavia and the two reached an agreement whereby they parcelled the kingdom out between them, Berengar keeping the realm between the Adda and the Po and Lambert the rest. They shared Bergamo. This was a confirmation of the status quo of 889. Lambert also pledged to marry Gisela, Berengar's daughter. It was this partitioning which caused the later chronicler Liutprand of Cremona to remark that the Italians always suffered under two monarchs. In early 897, Lambert journeyed to Rome with Ageltrude and Guy to receive reconfirmation of his imperial title. The vengeful Lambert and Ageltrude also persuaded Pope Stephen VI, elected by their influence, to put the corpse of Formosus on trial for various crimes. The body, stripped of its papal robes and mutilated, was thrown into the river Tiber after the "Cadaver Synod." In January 898, Pope John IX rehabilitated Formosus against their will. Lambert convened a diet at Ravenna in February. Seventy bishops met and confirmed the pact of 891, the invalidity of Arnulf's coronation, and the validity of Lambert's imperial title. They legitimised the election of John IX. They also solved the Formosan question and confirmed his rehabilitation. Most significantly for Lambert, however, they reaffirmed the Constitutio Romana of Lothair I (824), which required the imperial presence at papal elections.